Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы үш апталық қаржы дағдарысы 1907 жылғы паника, сондай-ақ 1907 жылғы банкирлер паникасы немесе Кникербокер дағдарысы деп аталады, бұл АҚШ-та қазан айының ортасынан бастап үш апталық кезеңде орын алған қаржы дағдарысы болды, сол кезде Нью-Йорк қор биржасы бірден өткен жылғы ең жоғары деңгейінен шамамен 50%-ға төмендеді. Паника экономикалық төмендеу кезінде орын алды және банктер мен траст компанияларына қатысты көптеген жаппай ақша алулар болды. 1907 жылғы паника көптеген штаттық және жергілікті банктер мен кәсіпорындар банкротқа ұшырағанда бүкіл елге тарады. Паниканың басты себептері – бірқатар Нью-Йорк банктерінің нарықтық ликвидтілікті қысқартуы және депозиторлардың сенімін жоғалтуы, бұл реттелмеген ставкалармен «қоқыс сауда» орындарында күшейді. Паника 1907 жылғы қазанда «United Copper Company» акцияларының нарығын басып алуға жасалған сәтсіз әрекетпен туды. Бұл әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін, ақшаны басып алу схемасына қарыз берген банктерге қарсы жаппай ақша алулар басталды, ол кейіннен еншілес банктер мен трасттарға тарады, бір аптадан кейін Нью-Йорк қаласының үшінші ірі трасты – Кникербокер траст компаниясының құлауына әкелді. Кникербокердің құлауы қаланың трасттарының барлығына үрей туғызды, өйткені аймақтық банктер Нью-Йорк банктерінен резервтерді шығарып алды. Содан кейін паника бүкіл елге тарады, өйткені көптеген адамдар өңірлік банктерінен депозиттерін алып тастады, нәтижесінде АҚШ тарихындағы қор нарығының 8-ші ең ірі құлауы болды. Егер қаржыгер Дж.П. Морган араласпағанда, паника одан да тереңдеуі мүмкін еді, ол өзінің ірі сомадағы ақшасын ұсынды және басқа Нью-Йорк банкирлерін де солай істеуге көндірді, осылайша банк жүйесін нығайтты. Бұл АҚШ-тың тәуелсіз қазынашылық жүйесінің шектеулерін көрсетті, ол елдің ақша ұсынысын басқарды, бірақ нарыққа жеткілікті ликвидтілікті қайта енгізе алмады. Қараша айына қарай қаржылық жұқпаның көп бөлігі аяқталды, бірақ үлкен брокерлік фирманың Теннесси көмір, темір және теміржол компаниясының (TC&I) акцияларын кепіл ретінде пайдаланып, үлкен сомада қарыз алуына байланысты жаңа дағдарыс туды. TC&I акцияларының құлауы Морганның U.S. Steel Corporation компаниясының шұғыл түрде сатып алуымен болдырмалды, бұл қадамды трастқа қарсы күрескен президент Теодор Рузвельт мақұлдады. Келесі жылы жетекші республикашыл сенатор Нельсон У. Олдрич дағдарысты зерттеу және болашақ шешімдерді ұсыну үшін комиссия құрып, оған төрағалық етті, нәтижесінде Федералды резервтік жүйе құрылды.

Экономикалық жағдайлар

1836 жылы АҚШ президенті Эндрю Джексон АҚШ-тың Екінші банкінің жарғысын күштен шығаруға рұқсат бергенде, АҚШ-та орталық банк болмады, ал Нью-Йорк қаласындағы ақша айналымы елдің жылдық ауыл шаруашылығы циклына байланысты өзгеретін. Әр күзде қаладан ақша шығып, егін сатып алынар еді, ал ақшаны қайтару үшін пайыздық ставкалар көтерілетін. Шетелдік инвесторлар жоғары ставкалардан пайда алу үшін ақшаларын Нью-Йоркке жіберді. 1906 жылғы қаңтарда Dow Jones Industrial Average 103 көрсеткішінен бастап нарықта жыл бойы жалғасқан шағын түзету басталды. 1906 жылғы сәуірде Сан-Францисконы қиратқан жер сілкінісі нарықтың тұрақсыздығына себеп болды, соның салдарынан Нью-Йорктан Сан-Францискоға қайта құруға көмектесу үшін одан да көп ақша жіберілді. 1906 жылдың соңында Англия банкінің пайыздық ставкасын көтеруі ақша айналымына қосымша қысым жасады, себебі АҚШ-тағы сақтандыру компанияларына көп сомада төлемдер жасалған болатын, нәтижесінде Лондонда күтілгеннен көп қаражат қалды. 1906 жылғы шілде айына қарай акциялар бағасы қаңтардағы ең жоғары көрсеткіштен 18%-ға төмендеді. Қыркүйек айының соңына қарай акциялар өзінің шығындарының шамамен жартысын қалпына келтірді. 1906 жылғы шілдеде қабылданған Хепберн заңы, Interstate Commerce Commission (ICC) комиссиясына теміржол тарифінің ең жоғары шегін белгілеу құқығын берді. Бұл теміржол бағалы қағаздарының құнын төмендетті. 1906 жылғы қыркүйектен 1907 жылғы наурызға дейін қор нарығы капитализациясының 7,7%-ын жоғалтып, құлдырады. 9-26 наурызда акциялар тағы 9,8%-ға төмендеді. (Бұл наурыздағы құлдырау кейде "байлардың үрейі" деп аталады.) Жаз бойы экономиканың тұрақсыздығы сақталды. Жүйеге бірнеше соққылар тиді: "Union Pacific" акциялары – кепіл ретінде ең көп қолданылатын акциялар – 50 пунктке құлдырады; маусымда Нью-Йорк қаласы облигацияларының ұсынысы сәтсіз аяқталды; шілдеде мыс нарығы құлдырады; тамызда "Standard Oil" компаниясына монополияға қарсы заң бұзушылықтары үшін 29 миллион доллар айыппұл салынды. 27 шілдеде "The Commercial & Financial Chronicle" газетінде "нарық тұрақсыз күйде қалуда, жаңа өмірдің белгілері көріне бастағаннан кейін, Парижге жаңа алтын ағыны туралы әңгіме бүкіл тізімде діріл тудырады, ал құндылықтар мен үміт жоғалады" деп жазылған. 1907 жылы АҚШ-тан тыс жерлерде бірнеше банк операциялары болды: сәуір және мамыр айларында Мысырда; мамыр және маусымда Жапонияда; қазан айының басында Гамбургте және Чилиде. Августтың інісі Отто "United Copper" компаниясын басып алу схемасын ойлап тапты, өйткені Хайнц отбасы компанияның көп бөлігін бақылайды деп сенді. Ол сондай-ақ, Хайнц акцияларының көп бөлігі қарызға алынып, акциялар бағасы төмендеуіне тікелей тікелей сауда жасалғанын, ал спекулянттар қарыз алған акцияларын арзан бағамен қайта сатып алып, айырмашылықты қалтаға салмақшы екенін санады. Отто қысқа сатушыларды күшпен сатып алуды ұсынды, онда Хайнцтер қалған акцияларды мүмкіндігінше көп сатып алып, содан кейін қысқа сатушыларды қарыз алған акциялары үшін төлеуге мәжбүр етеді. Агрессивті сатып алулар акциялар бағасын көтеріп, қысқа сатушылар басқа жерден акциялар таба алмағандықтан, Хайнцтерге жүгінуге мәжбүр болады, олар бағаны өздері анықтай алады. Жобаны қаржыландыру үшін Отто, Август және Чарльз Морз қаланың үшінші ірі тресті – "Knickerbocker Trust Company" компаниясының президенті Чарльз Т. Барнимен кездесті. Барни Морздың бұрынғы схемаларын қаржыландырған. Алайда Морз Оттоға қысуға тырысу үшін Барниден гөрі көбірек ақша қажет екенін ескертті, ал Барни қаржыландырудан бас тартты. Отто бұрышты басуға тырысуды шешті. 14 қазанда ол бір күні 39 доллардан 52 долларға дейін өскен "United Copper" акцияларын сатып алуды бастады. 15 қазанда ол қысқа сатушыларға қарыз алған акцияларды қайтару туралы талап қойды. Акция бағасы 60 долларға дейін көтерілді, бірақ қысқа сатушылар Хайнцтерден басқа көздерден көптеген "United Copper" акцияларын таба алды. Отто нарықты дұрыс түсінбеді, ал "United Copper" акцияларының бағасы құлдырады. Сейсенбіде акциялар 30 доллардан жабылып, сәрсенбіде (16 қазанда) 10 долларға дейін төмендеді. Отто Хайнц қирады. "United Copper" акциялары Нью-Йорк қор биржасының залынан тыс жерде саудаланды, нақты айтқанда "күршедегі" ашық базарда (бұл керуендік базар кейіннен Америка қор биржасы болды). Апаттан кейін "The Wall Street Journal" газетінде былай деп жазылған: "Шығыс бойында мұндай жағдайлар бұрын-соңды болған емес, - деді сыртқы нарықтың ең тәжірибелі саудагерлері".

Ауру жұқтыру

Бұрыштың сәтсіздікке ұшырауы Оттоның міндеттемелерін орындай алмауына және оның брокерлік үйі Гросс & Клебергті банкротқа әкелді. 17 қазанда Нью-Йорк қор биржасы Оттоның сауда жасау құқығын тоқтатты. United Copper-дің құлдырауы салдарынан, Butte, Монтана штатындағы Мемлекеттік жинақ банкі (Ф. Август Хайнзеге тиесілі) төлем қабілетсіздігін жариялады. Монтана банкі кейбір несиелеріне кепіл ретінде United Copper акцияларын сақтап, Нью-Йорктегі Меркантильдік Ұлттық банктің корреспондент-банкі болған еді, сол кезде оның президенті Ф. Август Хайнзе болды. Ф. Август Хайнцтің бұл бұрышпен және төлемсіздікке ұшыраған Мемлекеттік жинақ банкімен байланысы Меркантильдің директорлар кеңесіне ауыр тиді. Олар оны түскі астан бұрын отставкаға жіберді, бірақ ол кезде бәрі тым кеш болған еді. Құлау туралы жаңалық тараған соң, салымшылар Ұлттық Меркантильдік банктерден ақша алу үшін жаппай ағылды. Меркантильдің бірнеше күнге жететіндей жеткілікті капиталы болды, бірақ салымшылар Хайнзедің әріптесі Чарльз В. Морздың банктерінен де ақша тарта бастады. Адамдар Морздың Солтүстік Америка Ұлттық банкінен және Нью-Амстердам Ұлттық банкінен ақшаларын алып кетті. Август Хайнзе мен Морздың нашар беделдерінің банктік жүйеге тигізетін әсерінен қорқып, Нью-Йорк Клиринг Хаусы (қала банктерінің консорциумы) Морз бен Хайнзені барлық банктік қызметтерден бас тартуға мәжбүр етті. Бұрыштың сәтсіздігінен кейінгі апта соңында жүйелі үрей тумады. Хайнзеге байланысты банктерден ақша шығарылып, қаладағы басқа банктерге салынды. Бір аптадан кейін елдің көптеген аймақтық қор биржалары жабылды немесе сауда-саттықты шектеді. Мысалы, Питтсбург қаласының қор биржасы 1907 жылғы 23 қазаннан бастап үш айға жабылды.

Қорқыныш қорларды шауып тастайды

1900 жылдардың басында сенімгерлік компаниялар өркендеді; 1907 жылға дейінгі он жылдық ішінде олардың активтері 244%-ға өсті. Осы кезеңде ұлттық банктердің активтері 97%-ға, ал Нью-Йорктегі мемлекеттік банктер 82%-ға өсті. Жоғары табысқа жеткен трасттардың жетекшілері негізінен Нью-Йорктің қаржы және әлеуметтік топтарының көрнекті өкілдері болды. Ең беделділерінің бірі – Чарльз Т. Барни, оның қайтыс болған қайын атасы Уильям Коллинз Уитни белгілі қаржыгер еді. Барнидің «Никербокер» траст компаниясы Нью-Йорктегі үшінші ірі траст еді. Чарльз В. Морс және Ф. Август Хайнцбен бұрынғы байланысы болғандықтан, 21 қазан күні «Никербокер» кеңесі Барнидің отставкаға кетуін талап етті (депозиторлар 18 қазан күні «Никербокерден» депозиттерді алуды бастаған болуы мүмкін, бұл алаңдаушылықты тудырды). Екі жүк көлігімен ақша жылдам түсірілді, бірақ бұл үрейленген салымшыларды тыныштандыра алмады. Трасттың директорлары мен басқа да лауазымды тұлғалары жиналған көпшілік арасынан өтіп, барлығына ақы төленеді деп сендірді. Үш сағаттан кем уақыт ішінде «Никербокерден» 8 миллион доллар алынды. Түстен кейін ол жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. Қауіп жылдам түрде басқа екі ірі трастқа – Американың Траст Компаниясына және Линкольн Траст Компаниясына тарады. 24 қазанға таман көшеде банкротқа ұшыраған бірнеше банк болды: Он екінші округтік банк, Империялық қалалық жинақ банкі, Нью-Йорктің Гамильтон банкі, Бруклиндегі Бірінші ұлттық банк, Нью-Йорктің Халықаралық сенімгерлік компаниясы, Бруклиндегі Уильямсбург сенімгерлік компаниясы, Бруклиндегі Боро банк, Бруклиндегі Дженкинс сенімгерлік компаниясы және Провиденстің Одақтық сенімгерлік компаниясы.

J. P. Morgan

Қауіп-қатер Нью-Йорк банктерінің сенімін шайқалта бастағанда, қаланың ең танымал банкирі қаладан тыс жерде болды. Дж. П. Морган, «J. P. Morgan & Co» компаниясының президенті, Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы шіркеу конгресіне қатысып жатты. Морган қаланың ең бай және жақсы байланыстары бар банкирі ғана емес, сонымен қатар басқа да ұқсас қаржылық дағдарыстарда тәжірибелі болды – ол 1893 жылғы үрей кезінде АҚШ қазынашылығын құтқаруға көмектескен. Дағдарыс туралы хабарлар жиналғанда Морган 19 қазан күні кешке конгрестен Уолл-стритке оралды. Келесі күні таңертең Мэдисон даңғылы мен 36-шы көшедегі Морганның үйінің кітапханасы Нью-Йорк банктері мен траст компаниялары президенттерінің айналымына айналды, олар жақындап келе жатқан дағдарыс туралы ақпарат алмасуға (және аман қалуға көмек сұрауға) келді. Морган және оның серіктестері Knickerbocker Trust компаниясының есептерін қарап, оның төлем қабілетсіз екенін анықтады, сондықтан олар оның құлауын тоқтатуға араласпады. Алайда, оның банкроттығы тіпті сау трасттарға да үлкен әсер етті, бұл Морганды құтқару операциясын жетекке алуға мәжбүр етті. 22 қазан күні түстен кейін Американың сенім компаниясының президенті Морганнан көмек сұрады. Сол түні Морган Бірінші Ұлттық банк президенті Джордж Ф. Бейкермен, Нью-Йорк Ұлттық қалалық банкінің (Citibank-тің алдағысы) Джеймс Стиллменмен және АҚШ қазынашылық министрі Джордж Б. Кортелюмен кеңесті. Кортелю банктердің салымдарын нығайту үшін мемлекеттік қаражатты салым ретінде салуға дайын екенін мәлімдеді. Американың сенім компаниясының түнгі тексеруінен кейін мекеменің жағдайы жақсы екені анықталды, сәрсенбі күні түстен кейін Морган: «Осы жерде қиындықтарды тоқтату керек» деді. Американың сенім компаниясына қарсы үлкен салымдар ағыны басталғанда Морган Стиллмен мен Бейкермен бірге компанияның активтерін сатуға кірісті, бұл банкке салымдарды төлеуге мүмкіндік берді. Банк жұмыс күнін аяқтады, бірақ Морган келесі күні оған қосымша қаражат қажет екенін білді. Сол түні ол басқа траст компанияларының президенттерін жинап, оларды түнгі ортасына дейін отырғызып, Американың сенім компаниясын келесі күні жұмыс істеуге мүмкіндік беру үшін 8,25 миллион долларлық несие беруге келістірді. Бес сенбі күні таңертең Кортелю Нью-Йорк банктеріне шамамен 25 миллион доллар салды. АҚШ-тың ең бай адамы Джон Д. Рокфеллер Стиллменнің Ұлттық қалалық банкіне тағы 10 миллион доллар салды.

Қор биржасы құлдырауға жақын

Ақша ағыны көп болғанымен, Нью-Йорк банктері күнделікті қор саудасын жеңілдету үшін әдеттегідей қысқа мерзімді несиелерді беруге құлшынбады. Сатып алуды қаржыландыруға қаражат жетіспеушілігіне байланысты биржадағы бағалар құлдырай бастады. 24 қазан күні, сағат 13:30-да Нью-Йорк қор биржасының президенті Рэнсом Томас Морганның кеңсесіне келіп, биржаны ертерек жабу керектігін айтты. Морган сауда-саттықты ертерек тоқтату апатты болады деп қатты мәлімдеді. Морган қалалық банктердің президенттерін өзінің кеңсесіне шақырды. Олар сағат 14:00-де келе бастады; Морган оларға егер 10 минут ішінде 25 миллион доллар жиналмаса, 50 қор биржасы құлап қалуы мүмкін екенін хабарлады. 14:16-ға дейін 14 банк президенті қор биржасын қолдау үшін 23,6 миллион доллар беруге уәде берді. Ақша күнінің сауда-саттығы аяқталар уақытына дейін, сағат 14:30-да нарыққа жетті, ал сағат 15:00-де нарық жабылып, 19 миллион доллар несиеленді. Апаттың алды алынды. Морган әдетте баспасөзден жалтаратын, бірақ ол сол түні кеңсесінен шығып бара жатып журналистерге былай деді: "Егер адамдар ақшаларын банктерде сақтаса, бәрі жақсы болады". Бірақ, жұма күні биржадағы дүрбелең одан әрі күшейді. Морган қайтадан банк президенттеріне жүгінді, бірақ бұл жолы оларды тек 9,7 миллион долларға уәде беруге көндіре алды. Бұл ақшаның биржаны ашық ұстап тұруы үшін Морган оны маржалық сатуға пайдалануға болмайтынын шешті. Жұма күні сауда көлемі бейсенбі күнгіден 2/3-іне тең болды. Базарлар тағы да жабылу сағатына дейін қиындықпен жетті.

Сенім дағдарысы

Морган, Стилман, Бейкер және басқа да қалалық банкирлер ақшаны шексіз жинауға мүмкіндіктері болмады. Тіпті АҚШ қазынасының да қаражаты жетіспеді. Қоғамдық сенімді қайта жаңғырту қажет еді, сондықтан жұма күні кешке банкирлер екі комитет құрды: бірі дін қызметкерлерін сенбі күні қауымдастарына тыныш болуға шақыруға көндіру үшін, екіншісі – қаржыны құтқару жоспарының әртүрлі аспектілерін баспасөзге түсіндіру үшін. Еуропаның ең танымал банкирі лорд Ротшильд Морганға «құрмет пен сыйлылығын» білдірді. Қазынашылық хатшысы Кортелью сенімді арттыру үшін, егер ол Вашингтонға оралса, Уолл-стритке жағдайдың ең нашар кезеңінің аяқталғанын көрсететінін айтты. Дүйсенбіде ақша ағынының тегіс болуын қамтамасыз ету үшін Нью-Йорк клиринг хаусы 100 миллион долларлық несие сертификаттарын шығарды, олар банктер арасында балансты реттеу үшін қолданылып, оларға салымдар үшін қолма-қол ақша резервтерін сақтауға мүмкіндік берді. Дін қызметкерлері мен газеттердің мәлімдемелеріне, сондай-ақ банктердің балансында қолма-қол ақшаның болуына сенімді болғандықтан, сол дүйсенбіде Нью-Йоркке тәртіп орнады. Бірақ Уолл-стриттегілердің білмегені – жаңа дағдарыс жақындап келе жатқандығы еді. Жексенбіде Морганның серіктесі Джордж Перкинске Нью-Йорк қаласының 1 қарашаға дейін кем дегенде 20 миллион доллар қажет екені, әйтпесе банкротқа ұшырайтыны хабарланды. Қала стандартты облигациялар шығару арқылы ақша жинауға тырысты, бірақ жеткілікті қаржы жинауға үлкермеді. Дүйсенбіде және сейсенбіде Нью-Йорк қаласының мэрі Джордж Макклеллан Морганнан көмек сұрады. Нью-Йорк қаласының банкроттығының тудыратын қауіпті сигналдан аулақ болу үшін Морган 30 миллион долларлық қалалық облигацияларды сатып алуға келісім жасады. Мур & Шлей компаниясының құлдырауының алдын алу үшін Морган сенбі күні таңертең кітапханасында шұғыл кеңес өткізді. Ұсыныс жасалды: Морганның көмегімен құрылған АҚШ Steel Corporation компаниясы Эндрю Карнеги мен Элберт Гэридің болат компанияларының бірігуі нәтижесінде TC&I компаниясын сатып алуы керек еді. Бұл Мур & Шлей компаниясын құтқарып, дағдарысты болдырмауға мүмкіндік берер еді. U.S. Steel компаниясының басшылары мен басқармасы жағдайды зерттеді және Мур & Шлей компаниясына 5 миллион доллар қарыз беруді немесе TC&I компаниясын акциясы 90 доллардан сатып алуды ұсынды. Кешкі 7-ге дейін келісімге қол жеткізілмеді, сондықтан кеңес тоқтатылды. Сол кезде Морган басқа да бір мәселеге тап болды. Американың сенімгерлік компаниясы мен Линкольн тресті депозиторлардың ақша алуы жалғасуына байланысты дүйсенбіде ашылмауы мүмкін деген алаңдаушылық болды. Сенбі күні кешке 40-50 банкир кітапханада жиналып, клирингтік үй банк президенттері Шығыс бөлмеде, ал сенімгерлік компания басшылары Батыс бөлмеде дағдарысты талқылады. Морган және Мур мен Шлей мәселесімен айналысатын адамдар кітапханашының кеңсесіне көшіп барды. Мұнда Морган кеңесшілеріне, егер сенімгерлік компаниялар ең нашар жағдайдағы компанияларға көмектесу үшін бірлесіп жұмыс істесе ғана, Мур және Шлейді нығайтуға көмектесетінін айтты. Банкирлер арасындағы талқылау сенбі күні кешке дейін жалғасты, бірақ көп нәтиже бермеді. Түн ортасында J. P. Morgan сенімгерлік компания президенттерінің басшысына Мур мен Шлейді қолдау үшін 25 миллион доллар қажет екенін және сенімгерлік компаниялармен проблемалар шешілмесе, ол осы қаражатты жұмсамайтынын мәлімдеді. Сенімгерлік компания басшылары Морганнан қосымша көмек алмайтынын түсінді; олар қиындыққа тап болған екі сенімгерлік компанияны құтқаруды қаржыландыруға мәжбүр болады. Таңғы сағат 3-те 120-ға жуық банк және сенімгерлік компаниясының қызметкерлері банкротқа ұшыраған сенімгерлік компаниялардың жағдайы туралы толық баяндама тыңдау үшін жиналды. Американың сенімгерлік компаниясы өтемақы төлеуге шамасы жетпесе, Линкольн сенімгерлік компаниясы депозиттерді жабу үшін қажетті 1 миллион доллардан кем болды. Талқылау барысында банкирлер Морганның оларды кітапханаға кіргізіп, кілтті қалтасына салып, шешім қабылдауға мәжбүрлеуге тырысқанын түсінді. Бұрын да ол осындай күш қолдану тактикасын қолданған. Содан кейін Морган келіссөздерге қатысып, сенімгерлік компанияларға нашар жағдайдағы мекемелерді құтқару үшін 25 миллион доллар несие беру керектігін айтты. Сенімгерлік компания президенттері әлі де әрекет етуге асықпады, бірақ Морган оларға егер олар әрекет етпесе, бұл банктік жүйенің толық құлдырауына әкелетінін айтты. Өзінің айтарлықтай ықпалы арқасында ол таңғы сағат 4:45-те сенімгерлік компаниялардың бейресми басшысын келісімге қол қоюға көндірді, ал қалған банкирлер де соңынан ерді. Жексенбі күні түстен кейін және кешке дейін Морган, Перкинс, Бейкер және Стилман, сондай-ақ U.S. Steel компаниясының Гэриі мен Генри Клей Фрик кітапханада U.S. Steel компаниясының TC&I компаниясын сатып алу жоспарын аяқтау үшін жұмыс істеді және жексенбі күні кешке сатып алу жоспары жасалды. Бірақ бір кедергі қалды: монополияларды таратуды президенттігінің басты мақсаты еткен антитраст күрескері президент Теодор Рузвельт. Фрик пен Гэри түнгі пойызбен Ақ үйге Рузвельтке Шерман антитраст заңын қолданудан бас тартып, нарық ашылғанға дейін болат нарығының 60% үлесіне ие компанияға ірі сатып алуға рұқсат беруді сұрап барды. Рузвельттың хатшысы оларды қабылдаудан бас тартты, бірақ Фрик пен Гэри Ішкі істер министрі Джеймс Рудольф Гарфилді хатшыны айналып өтіп, президентпен кездесуге келісіп алды. Қор биржасы ашылғанға бір сағаттан кем уақыт қалғанда Рузвельт және Мемлекеттік хатшы Элиху Рут ұсынылып отырған сатып алуды қарастырып, егер бірігуге рұқсат берілмесе, қандай құлдырау болатынын түсінді. Рузвельт мойын бұрды; ол кейін кездесу туралы еске алды: «Қор биржасы ашылғанға дейін мен бірден шешім қабылдауым керек болды, себебі Нью-Йорктегі жағдай осындай еді, кез келген сағат маңызды болуы мүмкін еді. Менің осы жағдайда сатып алуға қарсы болмайтынымды айтқаным үшін ешкім мені кінәлауға болмайды». Дағдарыстың соңғы кезегінің алдын алды.

Салдары

1907 жылғы үрей ұзақ экономикалық тартылу кезінде болды, оны Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросы 1907 жылдың мамырынан 1908 жылдың маусымына дейінгі аралықта өлшеді. Өзара байланысты тартылу, банктік үрей және қор нарығының құлдырауы экономикалық маңызды бұзылыстарға алып келді. Өнеркәсіптік өндіріс бұрынғы кез келген банк іс-қимылынан кейін одан да төмендеді, ал 1907 жылы сол кезге дейін екінші ең көп банкроттық жағдай тіркелді. Өндіріс 11%-ға, импорт 26%-ға төмендеді, ал жұмыссыздық 3%-дан 8%-ға дейін өсті. Иммиграция екі жыл бұрынғы 1,2 миллионнан 1909 жылы 750 000 адамға дейін азайды. Азамат соғысынан бері АҚШ түрлі ауқымдағы үрейлерді бастан өткерді. Экономистер Чарльз Каломирис және Гэри Гортон ең ауыр паникаларды кеңінен таралған банктердің жұмысын тоқтатуға әкелгендер деп санайды: 1873, 1893 және 1907 жылдардағы паникалар, сондай-ақ 1914 жылғы тоқтату. 1884 және 1890 жылдардағы паникалар кезінде үйлестірілген шаралар арқасында кеңінен таралған тоқтатулардың алдын алуға қол жеткізілді. 1896 жылғы банк дағдарысы, онда үйлестіру қажеттігі туындады, кейде паника ретінде де жіктеледі. 1908 жылдың мамыр айында Конгресс Олдрич-Вриланд заңын қабылдады, ол паниканы зерттеу және банк ісін реттеу үшін ұсыныстар енгізу мақсатында Ұлттық валюталық комиссияны құрды.