Кіріспе

2001 жылы Дарнелл Мартиннің түсірген фильмі. «Түрме жырлары» – 2001 жылғы американдық фильм, режиссері Дарнелл Мартин. Бұл түрме тақырыбындағы фильм, оның сюжеті топтық үйлерде өскен және өнерге құмарлығы бар баланың өміріне арналған. Сонымен қатар, бұл болашақ Оскар жүлдесіне ие болған Мэри Джей Блайдж үшін актриса ретіндегі тұңғыш қадамы болды.

Сюжет

Фильм 10 жасар ақылды Илайджа Батлердің (Жустин 'DJ' Спаулдинг) Нью-Йорктегі өміріне арналған. Оның анасы (Мэри Джей Блайдж) – соңғы бірнеше жыл бойы түнгі мектепке қатысып, заңгер болуды мақсат тұтқан еңбекқор әйел. Ол төменгі топтан шыққандықтан, заңгерлік кеңселерде жұмыс табу қиынға соғып жатыр. Оның күйеуі, фотограф және отбасының күтпеушісі Си (Гарольд Перрино), Илайджамен шын ниетте байланыс орнатыпты. Кейін Си көшеде жаяу өтетін адамдардың суретін түсіргені үшін мазақтаған полицейге шабуыл жасағаннан кейін тұтқындалады. Ол үш рет қайталап жасаған қылмысы үшін 25 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айырылады. Сол түні Илайджа мен оның жақын досы Томас Уилсон (Доминик Уолтерс) лазерлік нұсқаушымен полицейді қызықтыруға тырысқандары үшін жасөспірімдерге арналған түзету мекемесіне қамалады. Илайджаның анасы оны алуға келгенде, оның босатылмағанын естіп, Илайджа одан алынады, екеуі де бір-біріне қол жеткізу үшін бар күштерін жұмсайды. Ол бір полицейге шабуыл жасап, қаламмен жарақаттайды, содан кейін психиатриялық ауруханаға жеткізіледі. Ол шабуыл жасаған полицей, Илайджаны мекемеден алып кетуге тырысқанда оны тоқтатуға әрекеттенді. Илайджа анасымен бір рет кездеседі, ол мекемеден берген дәрілердің әсерінен айналасындағы оқиғаларға мән бермейді. Соңында Илайджа жасөспірімдер үйінен босатылып, асырап алуға беріледі. Фильм бірнеше жылдан кейін басталады, Илайджа (Q Tip) енді сезімтал ересек адамға айналған, оның досы Жоли (Дене Ривера) қолдауымен суретші болуды армандайды. Оған беделді суретшілер мектебінен стипендия ұсынылады, бірақ одан айырылып, оқу ақысын төлей алмайды. Илайджа түрмеде Сиді көріп тұрады, ол бұл жағдайға қатты ренжіді, сондықтан Илайджа есірткі сату әлеміне қадам басуды ойлайды. Бірақ ол бұл жолдан бас тартып, жанжалдасқанда ағасы Биг Питті (Fat Joe) метро рельсіне итеріп өлтіргені үшін түрмеге түседі. Илайджа екінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, 15 жылдан өмір бойына сотталады. Түрмеге келгенде ол Томаспен (Эрик МакКоллум) қайта кездеседі. Түрмедегі өмірге бейімделу қиындық тудырады, сондықтан Илайджа сурет сабақтарына қатысып, өнер туындыларын жасайды, ол түрмедегілерге ұнайды. Бірақ қаражат жетіспеуіне байланысты сурет сабақтары тоқтатылады, бұл оны қатты күйдіреді. Түрмедегілерді тастап кетілген ғимаратта ауыр жұмыс істеуге мәжбүрлейді. Содан кейін Илайджа ғимаратты өртеп, бүлік шығарады, нәтижесінде оны жеке камераға қамауға алады. Түрмедегі өмір нашарлайды, себебі күзетшілер суды, спорт залын, дене шынықтыру сабақтарын және сурет сабақтарын алып қояды, бұл Илайджаны шыдамсыздыққа жеткізеді және ол қашуға шешім қабылдайды. Илайджа түрмеден қашу жоспарын құрастырып, Томас, оның камерадасы Харрис (Дэнни Хох), КТ (Клей Да Рейдер), Браун (Боббито Гарсия) және түрмеде электрик болып жұмыс істейтін Джей (Хассан Джонсон) көмегіне жүгінеді. Топ жоспарды іске асырмас бұрын Харрис соңғы сәтте бас тартады. Топ баспалдақпен терезені бұзып, қақпаны ашатын батырманы басады. Топ полицей машинасына қарай бет алғанда, Джей Томасты бұрандамен арқасынан кесіп, кек қайтаруға тырысады. (Фильмнің басында Томас Джейден дәретхана қағазын ұрлап, ол Томасты пышақтауға тырысады, бірақ Томас оған қарсы тұрып, аузын кесіп, оны күзетілген орынға жібереді.) Илайджа Томасты құтқару үшін кері қайтады, бірақ ол оның қолында қайтыс болады. Ол бір полицейді тұтқынға алып, төрт қабырғалы қоршаудың арасында қалып қояды, содан кейін кеудесіне сапқышпен атылып құлайды. Кейіннен Илайджаның түрмеде салған суреттері көркемсурет галереясына қойылып, келушілер оларды тамашалайды. Соңында камера Илайджа мен Томас бала кезіндегі суретіне жақындап, фильм аяқталады.

Өндіріс

"Ховард Стерн Шоу" бағдарламасындағы қатысуларының нәтижесінде Insane Clown Posse мүшесі Джозеф Брюске нәсілшіл түрме күзетшісінің рөлі ұсылды. Продюсерлер оны "ірі денелі ақ жігіт, дауысы қала тілімен ерекшеленеді" деп сипаттады.