Арқлют: Еуропалық тартпалы аспап тарихы мен ерекшеліктері
Archlute
Архлютня: 17 ғ. пайда болған еуропалық аспап. Теорбо мен ренессанс лютнінің аралық нұсқасы, континуода кең қолданылды. Тарихы, ерекшеліктері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық аспап
Musical instrument
Архлют (lang es, Erzlaute) – шамамен 1600 жылы өте үлкен теорбо мен оның ерекше құрылымы мен реинтернаттық құрылымының орындалу қиындықтарын ескере отырып, Ренессанс дәуірінің тенор лютнінің бастық диапазон жетіспеушілігін толықтыру мақсатында жасалған еуропалық қыллы аспап. Архлют – теоробтың мойын созылған тенор лютнінің нұсқасы, бірақ теорбоның үлкен корпусы мен әдеттегідей ұзын қылдары арқылы қамтамасыз етілетін тенор мен бастың күшіне ие емес.
The archlute (lang es, , Erzlaute) is a European plucked string instrument developed around 1600 as a compromise between the very large theorbo, the size and re entrant tuning of which made for difficulties in the performance of solo music, and the Renaissance tenor lute, which lacked the bass range of the theorbo. Essentially a tenor lute with the theorbo's neck extension, the archlute lacks the power in the tenor and the bass that the theorbo's large body and typically greater string length provide.
Шолу
Архлюта мен Солтүстік Еуропаның "барокколық" лютасының негізгі айырмашылығы – барокколық лютада 11-13 курс болса, архлютада әдетте 14 курс болады, ал алғашқы алты курс үшін ортада үшінші курсқа тірескен таза төртінші курстар қолданылады. Архлюта 17 ғасырдың алғашқы үш тоқсанында көбінесе жеке орындалатын аспап ретінде пайдаланылған, бірақ осы кезеңде континуо аспабы ретінде сирек еске алынады, ал теорбо осы рөлді атқаратын люта класындағы аспап болып табылады. 17 ғасырдың соңына қарай континуо бас партиялары жылдамдап, жоғары регистрде жазыла бастағандықтан, архлюта теорбоны негізгі тартылатын ішекті континуо аспабы ретінде ығыстыра бастады. "Violone o arciliuto" кітабында органның ноталық жинағындағыдай, музыкантқа қандай аккордтар ойнау керектігін көрсететін бірдей белгілер бар, бұл архлютшының бас партиясының үстіне, мүмкіндігі болғанда аккордтар қосуға тырысқанын көрсетеді. Архлюта Генделдің операларында және осыған ұқсас репертуарда қолданылған; "Джулио Цезарь" (1724) операсының континуо партияларында арцилиуто және тиорба деп көрсетілген. Мүмкін, бір музыкант екі аспапта да ойнаған шығар. Архлютаға арналған жекелеген музыка әдетте табулатурамен жазылады.
The main differences between the archlute and the "baroque" lute of northern Europe are that the baroque lute has 11 to 13 courses, while the archlute typically has 14, with perfect fourths surrounding a third in the middle for the first six. The archlute was often used as a solo instrument for the first three quarters of the 17th century, but is rarely mentioned as a continuo instrument in this period, the theorbo being the lute class instrument with this role. As continuo bass lines were composed both faster in motion and higher in tessitura toward the end of the 17th century, the archlute began to eclipse the theorbo as the main plucked string continuo instrument. The violone o arciliuto book has just as many figures to tell the player what chords to play as the organ partbook, which suggests the archlute player would be adding chords above the bass where possible. The archlute was used in Handel's operas and like repertoire; Giulio Cesare (1724) has continuo parts labelled both arciliuto and tiorba. Perhaps one player would play both instruments. Music for solo archlute is usually notated in tablature.
Композиторлар
Кез келген кеш итальяндық барокко музыкасында "лиуто" деп белгіленген бөлік "арчилиуто" дегенді білдіреді, себебі классикалық Ренессанс лютні осы кезде қолданыстан шығып қалған. 17 ғасырдағы арчилиуто музыкасының ең маңызды композиторларының қатарында Алессандро Пиччини, Джованни Жироламо Каппергер (шамамен 1580 – 17 қаңтар 1651) және 18 ғасырда Джованни Замбони, оның аспапқа арналған 12 сонатадан тұратын жинағы (1718, Лукка) бізге жеткен, сондай-ақ Антонио Скотти мен Мельхиорре Чиеза, 18 ғасырдың соңындағы Милан композиторлары бар. Арчилиуто музыкасының тағы бір белгілі авторлары Антонио Тинаццоли, Джузеппе Вачкари және Лодовико Фонтанелли. Қазіргі заман композиторларының арасында Роман Туровский және Константин Божиновты атауға болады.
Any late Italian Baroque music with a part labelled 'liuto' will mean 'arciliuto', the classic Renaissance lute being in disuse by this time. Among the most important composers of archlute music in the 17th century we can name Alessandro Piccinini, Giovanni Girolamo Kapsperger (c. 1580 – 17 January 1651) and in the 18th century Giovanni Zamboni, whose set of 12 sonatas (1718, Lucca) for the instrument is extant, and Antonio Scotti and Melchiorre Chiesa, Milanese composers from late 18th century. Other known composers of archlute music were Antonio Tinazzoli, Giuseppe Vaccari and Lodovico Fontanelli. Modern composers for archlute include Roman Turovsky and Konstantin Bozhinov.
Орындаушылар
Қазіргі уақытта өмірде болған музыканттардың арасында Эдин Карамазов, Аксель Вольф, Лука Пянка (Il Giardino Armonico тобының негізін қалаушы) және көбінесе архлютпен ойнайтын Хавьер Мас, сондай-ақ архлютті жиі қолданатын Паоло Черичи, Массимо Лонарди, Лучиано Контини, Пол О’Детт, Якоб Линдберг, Дэвид Тайлер және Найджел Норт бар.
Some living players are Edin Karamazov, Axel Wolf, Luca Pianca (the founder of Il Giardino Armonico), and Javier Mas who predominantly play archlutes, and Paolo Cherici, Massimo Lonardi, Luciano Contini, Paul O'Dette, Jakob Lindberg, David Tayler and Nigel North, who use archlutes extensively.