Кіріспе

1972 жылы құрылған филиппин аймақтық ұйымы

Малайзияға қарсы сезім (Мисуари фракциясы)
| штаб-пәтері = Сулу, Филиппин
| аумағы = Минданао, Филиппин
| одақтастары = Мемлекеттік одақтастар: Филиппин үкіметі, Ливия Араб Республикасы (2011 жылға дейін), Малайзия үкіметі (Мус Сема фракциясы). Мемлекеттік емес одақтастар: MILF (MNLF EC 15), Сулу сұлтанаты, Сулу сұлтанаты (Жамалул Кирам III адалдары) (Мисуари фракциясы)
| қарсыластары = Мемлекеттік қарсыластар: Малайзия үкіметі (Мисуари фракциясы). Мемлекеттік емес қарсыластар: Аль-Каида, Джемаа Исламия, Ислам мемлекеті, Абу Саяф, BIFF, MILF (Мисуари фракциясы), Жаңа халық армиясы
| мекенжайы =
| террористік ұйым ретінде танылған = (Мисуари фракциясы). Бұл ұйым Мұсылман тәуелсіздік қозғалысының бір бөлігі ретінде құрылған. Нұр Мисуари аймақтың губернаторы болып тағайындалды, бірақ 2001 жылғы қарашада Филиппин үкіметіне қарсы сәтсіз көтеріліс бастаған кезде оның билігі зорлық-зомбылықпен аяқталды.

МНЛФ Ислам ынтымақтастық ұйымы (ИЫҰ) және оның мүше мемлекеттерінің парламенттік одағы (ПУИК) тарапынан халықаралық деңгейде мойындалған. 1977 жылдан бері МНЛФ ИЫҰ-ның бақылаушы мүшесі болып табылады. 2012 жылдың 30 қаңтарында МНЛФ Индонезияның Палембанг қаласында өткен 7-ші жаһандық сессияда бекітілгендей, Ислам ынтымақтастығының парламенттік одағының (ПУИК) бақылаушы мүшесі болды.

Өмірбаян

Филиппин үкіметі елдің басқа аймақтарынан жерсіз христиандардың көшіп келуін ынталандырғысы келді. Бұл «Жер үйлестіру бағдарламасы» (1903–1973) деп аталды. Осы кезде Минданаоның жергілікті халқында жерді меншікке алу жүйесі болған жоқ, сондықтан христиан қоныс аударушылары осы жағдайды пайдаланды. Ланао және Котабатоға Лусон және Висаядан көшіп келгендер көптеп келді. Жер иелігі және мұсылмандардың құқықтарын жоғалту туралы даулар морос пен христиан арасында шиеленіс тудырды. «Жер үйлестіру бағдарламасы» Моро қақтығысының түпкі себептерінің бірі болып табылады. Кедейлік, мұсылман халқының наразылығы, заң үстемдігінің әлсіздігі және қиын жер бедері Филиппиннің оңтүстігіндегі көтерілісшілерге қарсы терроризмге қарсы күресті қиынға соқты. 1968 жылдың 18 наурызында Коррегидор аралында моро сарбаздарының жаппай қырғыны болды деген мәлімдеме тарады. Бұл жағдай Бангсаморо азаттық ұйымының (БАҰ) құрылуына әкелді. Бангсаморо азаттық ұйымының (БАҰ) және Ансарул Исламның негізін қалаушылары – Рашид Лукман, Салипада Пендатун, Домокао Алонто, Хамид Камлян, капитан Сайид Калингалан Калуанг, Удтог Маталам және адвокат Макапантун Аббас кіші. 1969 жылы Малайзияның «Жоғары 90» деп аталған МНЛФ кадрларының алғашқы тобын дайындықтан өткізіп, қару-жарақпен қамтамасыз еткені туралы ұзақ жылдар бойы айып тағылып келеді. Малайзияның Таяу Шығыстан Минданаого келген қару-жарақтардың заңсыз тасымалдануын білмейтін немесе оған төзімділік танытқан деген мәлімдемелер де болды, бұл қару-жарақтар көтерілісті күшейтті. МНЛФ-тің негізін қалаушы және даулы көшбасшыларының бірі – Нұр Мисуари.

Басшылық және бөліністер

МНЛФ 1970-жылдардан бастап шамамен екі онжылдық бойы Моро сепаратистерінің басты ұйымы болды. Дегенмен, Нұр Мисуаридің басшылығына наразылық тудырып, әсіресе 1996 жылғы бейбіт келісімнен кейін ұйым ыдырады. Бұрынғы көтерілісшілердің қоғамға енуі де оның әлсіреуіне себеп болды. Қазіргі таңда бірнеше бәсекелес топтар бар. Мысалы, Хаджа Байнон Карон басқаратын топ 2012 жылы Нұр Мисуари сынға алғаннан кейін бейбіт келісімді қолдады. Сонымен қатар, Моро Ислам Азаттық Майданы (МИАМ) жауынгерлерінің МНЛФ-қа ауысу оқиғалары да болды. 2015 жылғы мәліметтерге сәйкес, ұйымның қазіргі төрағасы белгісіз, тіпті Ислам Ынтымақтастық Ұйымы мен Филиппин үкіметінің мәліметтері де келіспейді. Нұр Мисуари әлі де кейбір топтардың арасында қолдауға ие.

Бейбітшілік келіссөздері

Ливия мен Муамар Каддафитің делдалдығы 1976 жылғы 23 желтоқсанда Триполи келісімінің қол қойылуына әкелді. Келісім этникалық мұсылман филиппиндіктер үшін автономиялық аймақ құруға бағытталған. Бірақ, президент Фердинанд Маркостың Триполи келісімінде келісілген 13 провинцияның орнына, тек 10 провинциядан тұратын екі автономиялық аймақ құру туралы екіұшты шешімінен кейін келісімге қол қойылғаннан кейін көп ұзамай күшін жойды. Автономиялық аймаққа қосылатын әр провинция бойынша референдум өтті. Минданаодағы Моро ата-бабаларының жеріне жерсіз қоныс аударушыларды қоныстандырғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң, Моро өз отанында азшылыққа айналды. Дегенмен, референдумдар Мұсылман Минданаодағы автономиялық аймақтың құрылуына, оның алдыңғыларын жасау арқылы әсер етті. МНЛФ қарулы күресін жалғастыруға шешім қабылдады. 2015 жылы Нұр Мисуари Солтүстік Борнео дауына МНЛФ-тің қатысы туралы хабарларды жоққа шығарды және тек Сулу сұлтанаты ғана Малайзия тарапымен Сабах талабы бойынша келіссөздер жүргізе алады деді. МНЛФ өздерінің ұйымы Солтүстік Борнео дауының ешқандай бөлігіне қатысы жоқ екенін, және Сабахтың «Оңтүстік-Шығыс Азияның әртүрлі аймақтарынан келген мұсылман тайпаларының бас тірегіне айналғанын, олар осы аймақтағы қытай және христиан халқымен бейбіт және үйлесімді өмір сүріп жатыр» деп мәлімдеді. Еуропалық Одақ және АҚШ МНЛФ-ті «террорист» деп жіктемейді.

Замбоанга қаласының дағдарысы

2013 жылы МНЛФ-тің Нұр Мисуари фракциясы Бангсаморо Республикасының тәуелсіздігін жариялап, Замбоанга қаласына шабуыл жасады. Филиппин Қарулы күштерімен МНЛФ арасындағы қақтығыс кезінде Филиппин бұл топты бейбіт азаматтарды тірі қалқан ретінде пайдаланғаны үшін айыптап, оларды террористер деп белгіледі. АҚШ Мемлекеттік департаменті "Шығыс Азия және Тынық мұхиты: шолу" атты есебінде осы қоршау туралы мәлімет берді.

Қазіргі

Нұр Мисуари басшылығындағы Моро ұлттық азаттық фронты президент Родриго Дутертемен келіссөздер жүргізді. Мисуари Дутертемен Давао қаласында Бангсаморо органикалық заңына (BOL) қол қойылғаннан бері кездесіп келеді. Дутерте сондай-ақ Мисуариге автономия беруді қарастырып жатыр. Президенттік өкіл Гарри Роке хабарлағандай, Мисуари Дутертемен федерализм туралы да сөйлесті. Президент Дутертенің бұйрығымен OPAPP 1996 жылғы Ақырғы бейбіт келісімнің орындалмаған бөліктерін іске асыру үшін GPH MNLF Бейбітшілік үйлестіру комитетін құрды. Ол сонымен қатар Сулу аймағындағы қауіпсіздік және әлеуметтік-экономикалық проблемаларды шешуге қатысады. MNLF көмегімен Минданаодағы қақтығыстарды реттеуді де мақсат етеді. Бұл комитет Филиппин үкіметімен де үйлестіру жұмыстарын жүргізеді. 2022 жылдың 12 тамызында Абдулкарим Мисуари, Нурреда Мисуари және тағы 4 адам президент Бонгбонг Маркостың басшылығымен Бангсаморо ауысу кезеңдік билігіне парламент мүшесі болып тағайындалды. Бұл тағайындау 2025 жылы Бангсаморо парламентіне кезекті сайлау өткізілгенге дейін күшінде болады. 15 мүшеден тұратын Атқару кеңесінде олар Моро ислам азаттық фронтымен бірге Бангсаморо ауысу комиссиясының құрамына кірді. Юсоп Джикири, Муслимин Сема және оның әйелі, бұрынғы конгрессмен Бай Сандра Сема Бангсаморо органикалық заңын қолдайды. Бангсаморо органикалық заңы қабылданғаннан кейін, Атқару кеңесінің 15 мүшесі президент Дутерте тарапынан Бангсаморо ауысу кезеңдік билігіне тағайындалды.

Ту

Моро ұлттық азаттық майданы алтын сары жұлдыз бен жарты ай және қызыл түсті өрістегі кристен тұратын туды пайдаланады. Жұлдыз – шыншылдық, әділдік, теңдік және төзімділікті, ал жарты ай – даналықты көрсетеді. Крис – күштілікті білдіреді. Қызыл өріс Бангсаморо халқының белсенділігін, шешімділігін, табандылығын, қарапайымдылығын және өмір сүру, өздерін-өздері анықтау және жеңіске жету үшін революциялық күресті ілгерілету жолындағы құрбандықтарын көрсетеді. Тудың дизайны, жұлдыз бен жарты айды, көбінесе Исламмен байланысты символдарды қамтыса да, дінсіз болып табылады. Ту стандартталмаған және ту элементтерінің өлшемдеріне қатысты көптеген нұсқалар бар. Жұлдыз бен жарты айға шаһада жазылған нұсқасы да бар. Бұл ту Бангсаморо Республикасы үшін де қолданылды, бұл топ жариялаған, бірақ кеңінен мойындалмаған мемлекет. Сенімсіз дереккөз: 2015 жылғы қазан айы.