Кіріспе

1956 жылғы ғылыми фантастика романы

"Шөптің өлімі" ("АҚШ атауы: "Шөп жапырағы да жоқ") – 1956 жылы ағылшын жазушысы Сэм Юдтың Джон Кристофер псевдонімімен жазған пост-апокалиптикалық ғылыми фантастика романы. Романның сюжеті күріш пен бидайды қоса, шөп тектес өсімдіктерді қырып тастайтын вирусқа байланысты. "Шөптің өлімі" Юдтың жазған бірнеше пост-апокалиптикалық романдардың біріншісі болды. Роман бірнеше апта ішінде жазылып, оның күнделікті жұмысынан босатылуына мүмкіндік берді. АҚШ-та кітап түрінде және "The Saturday Evening Post" журналында "No Blade of Grass" деген атпен жарияланды; АҚШ баспагері бастапқы атаудың "бағбандық каталогтан алынған сияқты естілетінін" айтқан. "The Saturday Evening Post" журналында жарияланғаннан кейін, оқырмандары арасында үкіметтің бүкіл әлемді қамқан дағдарысқа жауап беруі бейнеленгеніне байланысты қызу пікірталас туды. Фильм құқықтары MGM компаниясына сатылды; 1970 жылы түсірілген "No Blade of Grass" фильмін Корнел Уайльд өндіріп, режиссерлік етті.

Сюжет

Вирустың жаңа штаммы Шығыс Азиядағы күріш егінін жұқтырып, ауқымды ашаршылыққа себеп болды; вирустың Ұлыбританияда да табылғаны анықталды, бірақ оның таңдаулылығына байланысты елдің ауыл шаруашылығына әсер етпейді. Рұқсат етілген өсімдіктерді селекциялаудың орнына жаңа пестицид енгізілгеннен кейін, мутацияға ұшыраған вирус пайда болып, Батыс Азия мен Еуропаның бидай мен арпа сияқты негізгі егіндерін жұқтырады—барлық астықтар (осылайша романның атауы). Бұл Ескі әлемнің бүкіл аумағын қамтитын ашаршылықпен қауіптендіреді, ал Австралия мен Америка вирустың таралуын тоқтату үшін қатаң карантин шараларын енгізуге тырысады. Роман инженер Джон Кустанс пен оның досы, мемлекеттік қызметкер Роджер Баклидің күресін баяндайды. Олар отбасыларымен бірге Англиядағы анархия жылдам күшейіп бара жатқанда, Джонның інісінің Уэстморленд аңғарындағы оқшауланған картоп шаруашылығына қауіпсіз жеткенін үміттенеді. Бакли үкіметтің ірі қалаларды сутек бомбасымен жою жоспары туралы алдын ала хабарлап, Кустансқа эвакуациялауға кеңес береді. Қару-жарақ алуға тырысқаннан кейін, олар Пирри есімді қару дүкенінің иесін серік ретінде алып, ашаршылықтан бұрын сақтаған моральдық принциптерінен аман қалу үшін көп нәрсені құрбан ету керектігін түсінеді. Бір күні азық-түліктері таусылғанда, олар нанын алу үшін бір отбасын өлтіреді, Джон бұл әрекетін "біз немесе олар" деген сеніммен ақталады. Аңғарға жеткенге дейін Джон көптеген бейбіт аман қалғандарды өздеріне қосады. Кейін топ, зорлық-зомбылыққа ұшыраған мотоциклшілер тобымен және шаруашылыққа шабуыл жасаған әскерлермен кездесіп, аман қалады. Аңғарға жеткеннен кейін, Джонның інісі оларды барлықтарын қатты қорғалған аңғарға кіргізе алмайтынын біледі. Пирри Джонды тек жақын туыстарын ғана аңғарға алып кетуден тоқтатады; оның орнына топ аңғарды күшпен басып алады. Пирри мен Джонның інісі қаза табады; Джон аңғардың иесі атанды.

Бейімделулер

1957 жылы BBC радиосында романың драматизацияланған нұсқасы эфирге шықты. 1986 жылы BBC World Service үшін тағы бір бейімделу жарық көрді. 1970 жылғы «No Blade of Grass» фильмінің адаптациясын Корнел Уайльд түсіріп, режиссерлік етті. 2009 жылы BBC Radio 4 ғылыми-фантастикалық маусымы аясында станция Дэвид Митчелл баяндаған, роман негізінде бес бөлімді драманы эфирге шығарды.

Танымал мәдениетте

2017 жылғы "Feud" телесериалында Джоан Кроуфорд (Джессика Лэнг сомдады) кітапты фильмге түсіруге болатын материал ретінде қабылдамайтынын көрсетеді.