Кіріспе

Зейнетақы жоспарының түрі
Ақшалай баланс жоспары – бұл жеке қызметкерлердің шартты есепшоттарын, белгілі жарналы зейнетақы жоспары сияқты жүргізетін белгілі бір мөлшердегі зейнетақы жоспары. Жеке есепшоттардың шартты болуы мұндай жоспарларды ерте қабылдау үшін өте маңызды болды, себебі ол жоспарды тоқтату туралы жарияламай, дәстүрлі жоспарларды өзгертуге мүмкіндік берді.

Негізгі білім

Қызметкерлердің шоттары жыл сайын өзгере алатын белгілі бір пайыздық табыс әкеледі. Бұл жоспар белгілі мөлшерде жарна қойылатын жоспарға ұқсас болғанымен, заң тұрғысынан қарағанда, ол нақты зейнетақымен қамтамасыз етілген жоспар болып табылады. Еңбек статистикасы бюросының мәліметтеріне сәйкес, 2003 жылы АҚШ жұмыскерлерінің 20% -дан астамы нақты зейнетақы жоспарларында қолма-қол ақшалай баланс жоспарларында болды. Осы жоспарлардың көпшілігі дәстүрлі зейнетақы жоспарларынан ауысу нәтижесінде құрылды. Мұндай жоспарлардың мәртебесі заңдық жағдайы анық емес еді (төменде қараңыз), және ауысулардың саны азайды. Бірақ, жақында жоспар демеушілеріне қолма-қол ақшалай баланс жоспарларын қабылдауға мүмкіндік беретін заң қабылданды.

Қайта құру туралы дау

Қолма-қол ақшаны түрлендіру (конверсиялау) көлемді дау тудырып, жұмысшылар мен олардың жақтастарының наразылығын тудырды. 2005 жылы Мемлекеттік есеп беру кеңсесі (GAO) жұмысшылардың әлеуметтік жәрдемақысына қолма-қол ақша балансын түрлендірудің (конверсиялаудың) әсерін талдаған есеп жариялады. Олар әдеттегі түрлендіру (конверсиялау) кезінде қолма-қол ақша балансы жоспарының көптеген жұмысшылар үшін белгіленген әлеуметтік жәрдемақы жоспары өзгермегенде және жұмысшы зейнеткерлік жасына дейін жұмысында болғанда қарағанда аз әлеуметтік жәрдемақы ұсынатынын анықтады. Бұл әлеуметтік жәрдемақының төмендеуі көбінесе егде жастағы жұмысшылар үшін ең көп байқалады. Себебі дәстүрлі жоспарда, әлеуметтік жәрдемақы соңғы орташа жалақыға негізделгендіктен, егде жастағы жұмысшылар үшін әлеуметтік жәрдемақының "құны" жас жұмысшыларға қарағанда әлдеқайда жылдам өседі. Керісінше, DC (жинақтау жоспары) немесе қолма-қол ақша балансы жоспарында жарналар бірдей мөлшерде төленеді (DC жоспарындағы жұмысшылар және қолма-қол ақша балансы жоспарындағы жұмыс берушілер), ал жас жұмысшының шотына салынған бір доллар зейнеткерлікке дейін біріктірілуге көбірек уақыт болғандықтан, шын мәнінде құндырақ болады. Сондықтан кейбір мамандар қолма-қол ақша балансы жоспары егде жастағы жұмысшыларға зиян келтіреді деп санайды. Дегенмен, бұл салыстыру дұрыс болмауы мүмкін. Егер қолма-қол ақшаны түрлендірудің (конверсиялаудың) баламасы жоспарды тоқтату немесе жабу болса (жинақталған қаражат жұмысшыға беріледі), барлық жұмысшылар қолма-қол ақшаны түрлендіруден (конверсиялаудан) гөрі нашар жағдайда болар еді. Бұл шынайы мүмкіндік; соңғы екі онжылдықта ондаған мың белгіленген әлеуметтік жәрдемақы жоспарлары тоқтатылды және/немесе жабылды, бұл сан қолма-қол ақша балансы жоспарларына түрлендірілген жоспарлардан әлдеқайда көп. Сонымен қатар, зейнеткерлікке дейін жұмыстан шыққан көптеген қызметкерлер (ерікті түрде немесе ерікті емес) бастапқы белгіленген әлеуметтік жәрдемақы жоспарына қарағанда қолма-қол ақша балансына түрлендіру арқылы көбінесе жақсырақ жағдайда болар еді. Бұған қоса, қолма-қол ақшаны түрлендірудің (конверсиялаудың) шамамен жартысы белгіленген әлеуметтік жәрдемақы жоспарының кейбір немесе барлық қатысушыларын сақтап қалды.

Зейнетақы түрлері

401(k) жоспары – белгілі жарналар жоспарының мысалы, себебі Internal Revenue Code §414(i) бойынша белгілі жарналар жоспары дегені – жұмыскерге оның (жеке) шотына салынған сомаға және кез келген (инвестициялық) кіріске, шығыстардан таза пайда мен залалға ғана негізделген зейнеткерлік төлемдерін беруді көздейтін кез келген жоспар. Кодекстің §411(a)(7)(A)(ii) бабындағы анықтама бойынша, егер жоспар белгілі төлемдер жоспары болмаса, «жинақталған пайда» термині – қызметкердің «жеке» шотындағы «қалдық» соманы білдіреді. Ал белгілі төлемдер жоспары үшін §411(a)(7)(A)(i) бабында «жинақталған пайда» дегені – «қызметкердің жылдық төлемі», ол «жоспар бойынша белгіленген және қалыпты зейнеткерлік жасынан басталатын аннуитет түрінде берілетін» сома болып табылады. Соңында, Кодексте белгілі төлемдер жоспары емес, барлық жоспарлар белгілі төлемдерді қамтамасыз ету жоспары болып саналады. Ақшалай баланс жоспары – белгілі жарналар жоспарына ұқсас белгілі төлемдерді анықтайтын жоспар. Белгілі төлемдер жоспарындағы зейнетақыға құқық – шартты міндеттеме, демек жоспарды қаржылай қолдайтын жұмыс беруші алдындағы белгісіз қаржылық міндеттеме. Кодекстің 412-бабы жұмыс берушіге жоспарға жыл сайын жарналар төлеуді талап етеді, осылайша жоспар активтері зейнеткерлікке шыққанда уәде етілген төлемдерді жүзеге асыруға жеткілікті болады. Бұл процестің бір бөлігі ретінде жоспарда актуарий жыл сайынғы «актуариялық бағалауды» жүргізуі керек, онда әрбір жұмыскердің «жинақталған пайдасының» қазіргі құны есептеледі, содан кейін жоспарға қатысқан әрбір жұмыскердің қазіргі құны қосылып, ең төменгі жылдық жарна мөлшері анықталады. Әрбір жұмыскердің «жинақталған пайдасы» үшін «актуариялық қазіргі құны» – бағалау күніндегі жұмыс берушінің міндеттемесінің қаржылық құнын көрсететін сома. Ол зейнетақы төлемдерінің болашақтағы жинақталуын және күтілетін болашақ жалақының өсуін қамтымайды. Осылайша, әрбір жұмыскерге арналған біржолғы төлем сомасы зейнеткерлікке шыққан кездегі жұмыскердің күтілетін соңғы жалақысына емес, тек бағалау күніндегі жалақысына ғана негізделген.

Жоспарларды жобалау

Кейбір ақшалай баланс жоспарлары жұмыскерлерге бұл "актуарлық қазіргі құндылары" "гипотетикалық шоттар" екенін хабарлайды, себебі қызметтен босаған кезде жұмыс беруші бұрынғы жұмыскерге зейнетақы жоспарынан "барлық ақшасын" алу опциясын ұсынады. Шындығында, егер жұмыскер де, жұмыс беруші де келіссе, тіпті стандартты белгілі жәрдемақы жоспарында да бұрынғы жұмыскер зейнетақыдан "барлық ақшасын" алуға құқылы. Бұл "көшіруге мүмкіндік" тұрғысынан дәстүрлі белгілі жәрдемақы жоспары мен ақшалай баланс жоспары арасында заңдық айырмашылықтар жоқ. Ақшалай баланс жоспарының әдеттегі "үлгісі" әр жұмыскерге "гипотетикалық шот" ашып, ағымдағы жылы, мысалы, ағымдағы жалақының 5% мөлшерінде үлесім төлейді. Сонымен қатар, ақшалай баланс жоспары әр жұмыскердің "гипотетикалық шотында" өткен жылғы қалдыққа 6% пайыздық үлесім төлейді, сондықтан ағымдағы жылғы қалдық өткен жылғы қалдық пен ағымдағы жылғы жалақы үлесімі мен өткен жылғы қалдыққа есептелген пайыздық үлесімнің қосындысына тең болады. Егер жұмыскер 25 жасында ай сайын 2000 доллар жалақымен жұмыс бастаса, оның шот балансы нөлден басталады және бірінші жылғы жалақы үлесімі 1200 долларды құрайды, нәтижесінде оның "гипотетикалық" шотында бірінші жылдың соңында 1200 доллар болады. Бірінші жылдың басында балансы нөл болғандықтан, бірінші жылғы пайыздық үлесімі де нөлге тең. Екінші жылы, жалақысы 3,5% өскенде, 26 жасқа толғанда айлық жалақысы 2070 долларды құрайды. Екінші жылғы 5% жалақы үлесімі 1242 долларды құрайды. Оның екінші жылғы "гипотетикалық шоты" жыл басында 1200 доллар қалдықпен басталады, сондықтан 6% пайыздық үлесімі 72 долларды құрайды. 1200 доллар бастапқы қалдыққа 1242 доллар жалақы үлесімін және 72 доллар пайыздық үлесімін қоссақ, екінші жылғы "гипотетикалық" шоттағы соңғы қалдық 2514 долларды (2514 = 1200 + 1242 + 72) құрайды. Бұл процесті қызметтен босатылғанға дейін әр жыл сайын қайталаңыз. Бұл заңмен талап етілетін жәрдемақыны – қатысушы немесе алушы зейнет жасына жеткенде төлемді бастауды таңдаған жағдайда, өмір бойы төленетін зейнетақыны – есептеуге мүмкіндік беретін гипотетикалық шот балансын құрайды. Бұл IRS ережелерінің 1.401-тарауында белгіленген, жәрдемақыны нақты анықтау қажеттілігімен байланысты.

Біржолғы соманы есептеу жағдайлары

1993 жылы Үшінші апелляциялық округ Goldman v. First National Bank of Boston ісінде жұмыстан босатылған қызметкердің қолма-қол ақшалай баланс жоспарының қабылдануы жас бойынша кемсіту ережелерін бұзғанын дәлелдемегенін шешті. 2000 жылы Lyons v. Georgia Pacific ісінде он бірінші апелляциялық округ және Esden v. Bank of Boston ісінде екінші апелляциялық округ жұмыс берушінің біржолғы төлемдерді есептеу ережелерін бұзғанын анықтады, ал Eaton v. Onan Corp. ісіндегі аудандық сот қолма-қол ақшалай баланс жоспарын қабылдау жасқа қатысты кемсіту ережелерін бұзбайды деп шешті. 2003 жылдың басында бірінші апелляциялық округ Campbell v. BankBoston ісінде бұрынғы қызметкерге қатысты жас бойынша кемсіту ережелерін бұзды деген шешім қабылдамады, себебі бұрынғы қызметкер процедуралық қателік жасап, мәселені кешіктіріп көтерген. 2003 жылдың жазында жетінші апелляциялық округ Berger v. Xerox Corp. Retirement Plan ісінде қызметін зейнетке шығуға дейін аяқтаған және жауапкердің қолма-қол ақшалай зейнетақы жоспарымен қамтылған қызметкерлерге біржолғы төлемді есептеу анықталған үлесімдік жоспарлар ережелерін бұза алмайды деп шешті. Иллинойс штатындағы аудандық сот Cooper v. IBM Personal Pension Plan ісінде қолма-қол ақшалай баланс жоспарының дизайны – Кемпбелл соты тек пікірде айтқан мәселе – жасқа қатысты кемсіту ережелерін бұзды, себебі "үлесімдердің өсу қарқыны" "кез келген жасқа жеткенде" төмендеді. Біржолғы төлемдерге қатысты барлық істерде ақшалай баланс жоспарлары анықталған үлесімдік жоспарлар болғандықтан, жұмыс беруші біржолғы төлемнің актүарлық қазіргі құнын есептеу кезінде есептік балансты алдымен қалыпты зейнетке шығу жасына дейін жинақтауға, содан кейін зейнетке шығу жасындағы есептік балансты өмір бойына төленетін аннуитетке айналдыруға және содан кейін заңмен белгіленген дисконттық ставка бойынша ағымдағы күнге қайта есептеуге тиіс екені анықталды. Осы қолма-қол ақшалай баланс жоспарлары анықталған үлесімдік жоспарларға ұқсас болғандықтан, жауапкерлер бұл жоспарлар нақты анықталған үлесімдік жоспарлар емес, керісінше "гибридтік" жоспарлар екенін мәлімдеді. Сондықтан, олар "гибридтік" болғандықтан және анықталған үлесімдік жоспарларға ұқсас болғандықтан, талапкерлер тек "болжамды" шоттардағы сальдоға тең сома алуға тиіс. Berger v. Xerox ісінде судья Ричард Познер "гибридтік" дегенді "заңсыз" деп түсіндіріп, біржолғы төлемдердің көлемі үлкен болуы керек деп тапты. Осылайша, қолма-қол ақшалай баланс жоспары заң алдында экзотикалық "гибридтік" жоспар емес, зейнетақы таксономиясының анықталған үлесімдік бөлігінде қалды. Бұл процесс – жұмыстан босатылған қызметкердің қазіргі жасынан бастап зейнетке шығу жасына дейін есептік балансты есептеу, содан кейін ағымдағы жасқа дейін дисконттау – кейде "whipsaw" деп аталады. Егер дисконттауға қолданылатын пайыздық мөлшерлеме болжамды шоттың қалдығы бойынша пайыздық үлесімдерге қолданылатын мөлшерлемеден төмен болса, заңмен талап етілетін біржолғы төлемдер қызметкердің болжамды шотындағы қалдықтан жоғары болады.

Жас бойынша кемсітушілікке қатысты істер

Қолма-қол ақша балансы жоспарларын жақтаушылар бұл жоспарлар белгілі бір мөлшерде зейнетақы төлемдеріне қатысты жас бойынша кемсіту туралы заңдарды бұзбайды деп санайды. Заңдарда дерлік бірдей сөздермен кез келген жоспарда "жасқа толуы" себепті кез келген жұмыскер үшін "зейнетақы төлемінің өсу қарқынын" төмендетуге тыйым салынады. Кодекс белгілі бір мөлшерде зейнетақы жоспарларымен қамтылған кез келген жұмыскер үшін "жинақталған зейнетақыны" "қалыпты зейнет жасына жеткенде басталатын жылдық төлем түрінде" деп анықтайды және "қалыпты зейнет төлемін" жоспар бойынша "ерте зейнет төлеміне немесе қалыпты зейнет жасына жеткендегі төлемге" қарағанда жоғары деп белгілейді. Дегенмен, мұндай қолма-қол ақша балансы жоспарларын қолдаушылар "жинақталған зейнетақы" және "зейнетақы төлемінің өсу қарқыны" терминдерінің мағынасыз немесе анықталмаған екенін айтады. Onan Corp. ісінде аудандық сот судьясы Гамильтон қолма-қол ақша балансы жоспарларын қолдаушылармен келісіп, қолма-қол ақша балансы жоспарының дизайны жас бойынша кемсітуді бұзбайды деп шешті, себебі "зейнетақы төлемінің өсу қарқыны" және "жинақталған зейнетақы" терминдері тиісті заңдарда анықталмаған. Бірақ "жинақталған зейнетақы" және "зейнетақы төлемінің өсу қарқыны" терминдері зейнетақы сақтаушылары үшін ұзақ жылдар бойы өте таныс және мағыналы болды. Осы терминдер сақтаушыларға түсінікті болғандықтан, олар осы жаңа қолма-қол ақша балансы зейнетақы жоспарлары үшін әрбір жұмыскердің "шартты" есебіндегі бастапқы қалдықтарды құрастыра алды. Сонымен қатар, Кодекстің 411(a)(1)(7) тармағы "жинақталған зейнетақыны" анықтайды. Осылайша, зейнетақы сақтаушылары дәстүрлі белгілі бір мөлшерде зейнетақы жоспарының формуласында қолданылатын жинақтау қарқыны факторларының өзгеруімен жақсы таныс. Kathi Cooper v. IBM жеке зейнетақы жоспары ісінде 2003 жылы аудандық сот судьясы Мерфи кері қорытындыға келді, себебі жинақталған зейнетақы және зейнетақы төлемінің өсу қарқыны мағынасыз болды. Мерфидің пікірінше, зейнетақы төлемдері жасқа байланысты төмендеді, сондықтан қолма-қол ақша балансы жоспарының дизайны жас бойынша кемсіту туралы заңды бұзды. Егер бұл ереже сақталса, онда барлық "тұрақты төлемдік кредит" дизайнындағы қолма-қол ақша балансы жоспарлары жас бойынша кемсітуге ұшырайды. Жоспарды жүзеге асыратын ұйым осы мәселелерден құтылу үшін ақшалай баланс жоспарын тұрақты түрде өсіп келе жатқан – немесе жасқа қарай өзгеріп отыратын – төлемдік кредиттермен құра алады. Бұл "кәсіптік өмір бойының орташа жалақысы" дәстүрлі белгілі бір мөлшерде зейнетақы жоспарын қабылдаумен бірдей экономикалық әсерге ие. 2006 жылы сот шешімі апелляциялық сотта қайта қарастырылды.

Заңнамалық даму

Жасқа байланысты кемсітушілікке байланысты туындаған мәселелер мен мұндай жоспарларға қатысты ересек жұмысшылардың түсініспеушілігі мен наразылығына байланысты Конгресс, әсіресе Айова штатының сенаторы Чарльз Грассли (R), осы мәселені заңмен шешуді ұсынады. Бұл "тозу" (wearaway) құбылысын заңсыз деп жариялауды білдіреді. 2006 жылғы Зейнетақыны қорғау заңы 2006 жылдың тамызында қол қойылды және болашақта белгілі бір сомада жалақы есебінен жасалған зейнетақы жоспарларын жасқа байланысты кемсітуден қорғайды. Сонымен қатар, жаңа заң біржолғы төлемдерді есептеу үшін жоғары пайыздық ставканы қолдануға мүмкіндік береді, себебі бұрынғы "қайшылық" (whipsaw) жағдайы жойылды. Аталған заң жасқа байланысты кемсітушілікті болашаққа қатысты ғана шешеді.