Құдайдың балғасы: 2109 жылғы ғарыш романдық повесть
The Hammer of God (Clarke novel)
Артур Кларкның «Құдайдың балғасы» романы – 2109 жылғы әлемдік апаттан қорғау үшін жолдан бұрылатын астероид туралы ғылыми фантастика. Болашақ қоғам мен Роберт Сингх өмірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Артур Кларктың 1993 жылғы романы. «Құдай балтасы» – Артур Кларктың 1993 жылы жарық көрген ғылыми фантастикалық романы. Оқиға 2109 жылы өрбітеді, онда Жерге қарай ұшып келе жатқан астероид табылады және термоядролық қозғалтқыштарды қолданып оны жолынан ауыстыру миссиясы көрсетіледі.
1993 novel by Arthur C. Clarke
The Hammer of God is a science fiction novel by Arthur C. Clarke originally published in 1993. Set in the year 2109, it deals with the discovery of an asteroid to be on course to collide with Earth and depicts the mission for deflecting the asteroid by using fusion thermal rockets.
Орнату
Романның негізгі оқиғалары 2109 жылы басталады. Кітаптың маңызды бөлігін болашақ қоғамның әртүрлі жақтары мен Роберт Сингхтің өмірін сипаттау құрайды. Дүниежүзілік үкімет Жерді басқарады. Ай мен Марста да орналасқан қоғамдар бар. Жаңа технологиялардың қатарында автоматтандырылған дербес үйлер, гендік инженерия арқылы жасалған үй жануарлары, «Brainman» (ми-компьютер интерфейсімен виртуалды шындық), жасанды жалпы интеллект, адамның өмір сүру ұзақтығын екі есеге арттырып, көбейткіштік қабілетін ұзартатын медициналық препараттар бар. Экономикалық саясат «Дүниежүзілік банк математиктерінің Хаос теориясын тиімді қолдануымен» басқарылады, бұл «коммунизм мен капитализмнің құлауына» әкелді – бұл екі оқиға да соншалықты алыс болғандықтан бірдей уақытта болғандай сезіледі. SPACEGUARD жобасының мақсаты Жерге соқтығу қаупі бар әсем денелерді анықтап, олармен күресу болып табылады. Юпитердің L4 және L5 нүктелеріне орналасқан «Голиаф» және «Геркулес» ғарыш кемелері соққыдан қорғау үшін күштер ретінде қызмет етеді. Таяу Шығыстағы әскери науқандар кезінде исламның ықпалына ілесіп, американдық әскер діни тұлғаға айналып, ислам мен христианнан гөрі «еркін» философиясы бар «Крислам» жаңа дінін құрды. Діни сенімдерін тарату үшін «Brainman» технологиясын пайдаланып, «Байттың алғашқы діні» ретінде танылып, үстемдікке ие болды. 2067 жылы Жерге әсерін тигізбеу үшін (Күннің қарамағында) ғарышта ядролық бомба жарылды, нәтижесінде күшті радио толқындар пайда болды, ал олардың қайталануы SPACEGUARD үшін потенциалды соқтығыстарды анықтауға көмектесті. 2085 жылы Сириустан хабарлама келіп түсті, оны түсіндіру мүмкін болмады, бірақ бұл «Крислам» ішінде «Жаңғырғандар» деп аталатын экстремистік топтың өсуіне әкелді. «Голиафтың» капитаны – 70 жастағы, ғарышқа ұшқан тәжірибелі Роберт Сингх. Ол инженерлік мамандығын оқыған кезінде Айға өткізілген алғашқы марафонға қатысып, аяқтаған жалғыз қатысушы болды. Оның бұрынғы әйелі мен ұлы Жерде, ал қазіргі әйелі мен балалары Марста тұрады. «Голиаф» бортында Сингх пен оның командасына Дэвид атты жасанды интеллект көмектеседі. Кітаптың басында үш маңызды метеорлық оқиға айтылады: 1972 жылғы Ұлы күндізгі шар, Тунгуска оқиғасы және кредалық-палеогендік құрып жойылу оқиғасы.
The main events of the novel start in the year 2109. Descriptions of various aspects of the future society and of the life of Robert Singh take up a significant part of the book. A world government administers the Earth. The Moon and Mars also have established societies. New technologies include automated self sufficient houses, genetically engineered pets, 'Brainman' (VR with brain–computer interface), artificial general intelligence, medicine to double the human lifespan and extend fertility. The economics policy is guided by "the skilful application of Chaos Theory by World Bank mathematicians", having caused "the collapse of communism and capitalism – now so long ago that both events seemed simultaneous." The SPACEGUARD project exists with the goal of detecting and dealing with celestial bodies with the potential to strike the Earth, with Goliath and Hercules spaceships stationed near Jupiter L4 and L5 as interceptors. Influenced by Islam during military campaigns in the Middle East, an American soldier had evolved into a religious figure and founded the new religion of Chrislam, with a more "liberated" philosophy compared to Islam and Christianity. The religion capitalized on Brainman technology to spread its teachings as "the first Religion of the Byte" and became a dominant religion. In 2067, a nuclear bomb was exploded in space (on the other side of the Sun to avoid affecting the Earth) to generate powerful radio waves, whose echoes were used to identify more of possible impactors for the SPACEGUARD. In 2085, a transmission was received from Sirius, which, while indecipherable, resulted in growth of an extremist faction within Chrislam, 'The Reborn'. The captain of Goliath is Robert Singh, a 70 year old veteran of spaceflight. While studying for his engineering degree, he took part in the first marathon on the Moon and ended up being the only participant to finish. His ex wife and their son reside on Earth, and he, his current wife, and their children reside on Mars. Aboard the Goliath, Singh and his team are extensively assisted by David, an AI. In the initial sections of the book, three major meteor events are mentioned: the 1972 Great Daylight Fireball, the Tunguska event and the Cretaceous–Paleogene extinction event.
Сюжет
Жаңа қос астероидты әуесқой астроном доктор Ангус Миллер ашты, оны SPACEGUARD факторлардың жиынтығына байланысты байқамады. Ол Кали деп аталды және шамамен бір жыл ішінде Жерге соқтығысатыны анықталды. Голиаф, Юпитердің L4 нүктесінде болғаннан кейін, Деймосқа атомдық синтез қуатымен жұмыс істейтін қозғалтқыштарды орнатуға арналған ATLAS қозғалтқыш модулін алу үшін бет алды. Содан кейін, Еуропада сутегі отынын толтырып, Голиаф Калиге жетіп, ATLAS-ты іске қосады. "Қайта туғандар" тобы Калимен соқтығысудың қажеттілік екеніне сеніп, ATLAS-қа бомбалар орналастырды, олар ATLAS іске қосылғаннан кейін бірнеше сәттен кейін жарылды. Дегенмен, ATLAS отын бактерілерінің көп бөлігі жұмыс істейді, және жоспар Голиафты астероидті жылжыту үшін пайдалануға өзгертілді. Осы уақытта Жер үкіметі, жержаңғақ пішіндес астероидті бөлшектеу үшін ядролық қаруды қолдану жоспарын талқылайды, бөлшектері Жерге тимейтіндей жеткілікті энергияны пайдалануды көздейді. Кали Күнге жақындап, жарықтар арқылы материал шығара бастайды, сондай-ақ ол бұрынғы комета болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Нәтижесіндегі шығарылым бұрылыстың бір бөлігін жояды, оны қателік шегіне тым жақын әкеледі. Сол кезде Жер үкіметі ядролық қаруды қолдануды бекітеді, өйткені Голиафтың миссиясының сәтті болуына сенім аз. Калиде Голиаф ғарыш кемесі астероидтің бетіне бірнеше метрге батып, бірнеше апта бойы оған қарсы итерілгеннен кейін зақым көрді. Нәтижесінде Голиаф отынын жоғалтып, астероидқа қалып қойды. Ядролық қару жоспары күшіне енгеннен кейін, Голиаф экипажының мүшелері өлімге бет қарайтындағы жағдайларын қабылдап, ләззат іздеуге кіріседі. Ядролық қаруды жасау көп жылдар бойы тоқтатылған еді, ал Калиге арналған қару асығыс жинақталды. Ол астероидқа бағытталғанда, қару бұзулы болып шықты және жарылмады, бірақ Голиаф пен оның экипажының аман қалған күйде астероид екіге бөлінуіне жеткілікті аномалды жылдамдықпен соқтығысты. Голиафты алып жүретін Кали 1 бөлігі Жерден қауіпсіз өту жолында қалды, ал экипаж кейінірек басқа ғарыш кемесінің көмегімен құтқарылады. Екінші бөлік, Кали 2, Жер атмосферасына еніп, жүз мың адамның өліміне және триллион долларлық зиянға себеп болды. Ол атмосферадан шығу алдында жер бетінен алпыс шақырымға дейін жақындады.
A new contact binary asteroid is discovered by an amateur astronomer, Dr. Angus Millar, having been missed by the SPACEGUARD due to a combination of factors. It is named Kali and is determined to be on course to hit Earth in about a year's time. Goliath, having been at Jupiter L4, leaves for Deimos to receive the ATLAS propulsion module, which is designed for attaching with the asteroid and slowly deflecting it to a safe course by using nuclear fusion powered thrusters. Then, having loaded hydrogen fuel at Europa, Goliath reaches Kali and starts the ATLAS. Extremists from The Reborn, believing that the collision with Kali is meant to be, had planted bombs in the ATLAS that explode just moments after the activation of ATLAS. However, most of the fuel tanks of ATLAS remain functional, and the plan is changed to use Goliath itself to propel the asteroid. Meanwhile, a contingency plan is discussed by Earth's government to use nuclear weapons to break up the peanut shaped asteroid with enough energy that the fragments miss Earth. Kali gets closer to Sun, starts ejecting material from vents, and is also adjudged to be a probable extinct comet. The resulting venting cancels off a bit of the deflection, taking it too close to the margin of error. Meanwhile, Earth's government affirms the usage of nuclear weapons, as the success of Goliaths mission is deemed too uncertain. At Kali, Goliath suffers damage from the spacecraft sinking a few meters into the asteroid after weeks of pushing against it. As a result, Goliath loses its fuel and is stuck on the asteroid. With the nuclear weapon plan in effect, the members of the Goliath crew make peace with their upcoming deaths and indulge in pleasure seeking. The manufacture of nuclear weapons had been abandoned for many years, and the weapon intended for Kali is hurriedly put together. When it is fired towards the asteroid, the weapon proves defective and fails to explode, but it impacts with a high enough anomalous velocity that the asteroid breaks into two, with Goliath and its crew intact. The part carrying Goliath, Kali 1, stays on course to go safely past Earth, with the crew to be retrieved later by the help of another spaceship. The other part, Kali 2, enters into the Earth's atmosphere and causes the deaths of a hundred thousand people and a trillion dollars' worth of damage. It reaches as close as sixty kilometers above surface before it skips off the Earth's atmosphere.
Жазу және әзірлеу
Кітаптың "Көздер мен алғыстар" бөлімінде Кларк романға шабыттанған нәрсені егжей-тегжейлі баяндайды. 1992 жылдың мамыр айында Кларк Time журналы үшін қысқа әңгіме жазу туралы өтініш алды. Сол жылы NASA жүргізіп жатқан Ғарыш күзеті зерттеуінен хабардар болғаннан кейін (бұл атауын өз кезегінде "Рамамен кездесудегі" Spaceguard-тан алған), Кларк астероид соқтығысынан сақтануды қысқа әңгіменің тақырыбы етіп шешті, "астероид қауіпіне қарсы не істеуге болатынын көрсету – менің міндетім еді. Өзін-өзі орындалатын болжам жасап, мүмкін, әлемді құтқарармын, бірақ мен бұл туралы ешқашан білмеймін" деп ойлады. Сол аттас әңгіме 1992 жылдың қазан айында Time журналының "2000 жылдан соң" санында жарияланды, бұл журналда жарық көрген екінші көркем туынды болды. Кларк бұл бөлімде 12 жыл ғана болған К-Pg жойылуына қатысты Альварес гипотезасын талқылайды. Кларк бұл гипотезаның "соңғы расталуы" романды жариялағанға дейін ғана болғанын да айтады. Кларк қысқа әңгімені романға "жайылту" шешіміне доктор Дункан Стилстің "егер үлкен соқтығыс болса, не болуы мүмкін" деген тақырыптағы көрнекі презентациясы әсер етті. Романның уақыт кезеңін (2109 жыл) таңдау 2126 жылы Свифт-Таттл кометасының Жерге соқтығысуының жоғары ықтималдығы туралы сол кездегі қазіргі көзқарас шабыттандырды.
In the 'Sources and Acknowledgements' section of the book, Clarke details the inspiration for the novel. Clarke received a request for a short story for Time in May 1992. Having been abreast of NASA's Space guard survey being conducted in the same year (which in turn borrowed its name from Spaceguard in Rendezvous with Rama), Clarke decided on asteroid impact avoidance as the theme for the short story, with the thought that "it was my duty to show what could be done about the asteroid menace. By creating a self fulfilling prophecy I might even save the world though I'd never know". The short story bearing the same title got published in Time magazine's "Beyond the Year 2000" issue in October 1992, being the second piece of fiction ever published by the magazine. The Alvarez hypothesis for the K Pg extinction event, which was then only 12 years old, is discussed by Clarke in the section. Clarke also mentions that the "final confirmation" of the hypothesis only came just before he published the novel. Clarke's decision to "decompress" the short story into a novel was influenced by one of Dr. Duncan Steels' visual presentation about 'what might happen in the event of a major impact event'. The choice of time period for the novel (2109) was inspired by the contemporary view that Comet Swift Tuttle had a high probability of impact with Earth in 2126.
Әдеби мәні және қабылдануы
"Library Journal" журналының шолуында: "Ғылыми фантастика саласының тәжірибелі шебері Кларктың қабілетті қолында, ғарыштық апаттың әдеттегі сюжеті адамзаттың космостағы орны туралы айқын ой-пікірге айналады" делінген.
The Library Journal review noted, "In the capable hands of science fiction veteran Clarke, a standard cosmic disaster plot becomes a lucid commentary on humanity's place in the cosmos".
Фильмге бейімделу
Кинорежиссер Стивен Спилберг "Құдайдың балғасы" романының экранға түсіру құқығын сатып алды, бірақ оның нәтижесінде түсірілген "Deep Impact" (1998) фильмі кітаптан мүлдем өзгеше болғандықтан, Кларк фильмнің титрлерінде көрсетілген жоқ.
The filmmaker Steven Spielberg optioned the rights to The Hammer of God for film production, but the resultant movie, Deep Impact (1998), was so dissimilar to the book that Clarke received no on screen credit for the movie.