Афон тауындағы Есфигмену монастыры

Кіріспе

Шығыс православиелік монастырь, Афон тауы

Киелі Патриархтық және Ставропегиялық Эсфигменоу монастыры (Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Εσφιγμένου) – Грекиядағы Афон тауының монастырь мемлекетіндегі Мәсіхтің көтерілуіне арналған Шығыс православиелік монастырь. Ол Афон түбегінің солтүстік бөлігінде, теңіз жағасында салынған. Хиландар монастырының жанында орналасқан, ол барлық Афон монастырларының ең солтүстігіндегісі. Қазіргі монастырь 10 ғасырға дейін салынған, ал дәстүр бойынша бұл жер 5 ғасырдан бері монастырь ретінде пайдаланылып келген. Эсфигменоу Афон монастырларының иерархиясында он сегізінші орында тұр және 1970 жылдардың басынан бері құқықтық және шіркеулік даулардың ортасында болып келеді. Ол Афон тауындағы ең консервативті монастырлардың бірі саналады.

Атауы

Грек тілінде монастырь атауы сөзбе-сөз "тартылған" дегенді білдіреді, ал атаудың шығу тегі туралы қарама-қайшы дәстүрлер бар. Бірінің айтуынша, бұл монастырь үш төбе және теңізбен қоршалған тар жерге салынған. 17 ғасырда Дристра митрополиті болған Иоанн Комнен өзінің "Агиу Орус ту Афонға саяхат" атты кітабында былай деп жазды: "Оны Эсфигменоу деп атайды, себебі оны теңізге жақын үш кішкентай тау қоршап тұрады." Тағы бір дәстүр бұл есімді монастырды не құрған, не қайта жаңартқан монахқа байланыстырады, ол әрдайым беліне тығыз арқан тартатын болған, сондықтан монастырь "тартылғандардың" атымен аталып кеткен.

Тарих

Афондық дәстүр монастырьдің негізін 5-ші ғасырда Византия императоры II Теодосий мен оның қарындасы Әйгерімге (Пульхерия) жатқызады; осы ерте монастырьдың қалдықтары, жақын төбелерден құлаған алып тас салдарынан қираған, қазірдегі монастырьдан 500 метр қашықтықта сақталған. Дегенмен, тарихи және археологиялық деректер бұл дәстүрді толық растамайды, сондықтан монастырьдің нақты құрылған уақыты мен оның негізін қалаушылары анық белгілі емес. Бірақ, деректер монастырьдің 10-шы ғасырдың соңында немесе 11-ші ғасырдың басында бар болғанын көрсетеді. Ол кем дегенде үш қолжазбада айтылады. Монастырь 1016 жылғы Ксеропотамулық Пауылдің хатында еске алынады. 1030 жылғы Халкилік монах Димитрийдің өсиетіне «Теоктист монах және Эсфигмен монастырының иесі» деп танысқан монах қол қойған. Соңында, монастырь 1046 жылғы Афон тауының екінші Типиконында тілге алынады. Османдық шапқыншылыққа дейін монастырь зор өркендеуге жетті. Бұл өркендеуге Иоанн V Палеолог сияқты көптеген Византия императорлары, сондай-ақ Сербия императоры Стефан Душан және Сербия деспоты Джурад Бранкович сияқты басқа да православие билеушілері үлкен үлес қосты. Алайда, бұл өркендеу көршілес Ватопед монастырымен жер даулары, сондай-ақ қарақшылардың шабуылдары және 14-шы ғасырда монастырьға зиян келтірген екі ірі өртпен көмкерілді. Монастырь кітапханасындағы қолжазбаларға сәйкес, қарақшылар монастырь үшін үлкен қауіп төндірді, себебі оның жанындағы теңіз Афон түбегінің басқа аймақтарындағы теңіздерге қарағанда көбінесе тыныш болады. Осы себептерге байланысты монастырь уақытымен қирап, дерлік толық тастандалды, бұл жақын орналасқан Хиландар және Зограф монастырларына одан жердің бір бөлігін тартып алуға мүмкіндік берді, бұл одан әрі заңдық дауларға әкелді. Алайда, монастырь ақыры қалпына келтірілді, бұл 1569 жылғы қолжазбада 51 монахтың оны қайта құру жұмысына қатысқаны туралы мәліметтермен дәлелденеді. 1655 жылы Ресей патшасы I Алексей монахтарға монастырь үшін қаржы жинау мақсатымен бес жылда бір рет өзінің елді аралауға рұқсат берді. Сол кезеңде Дунай княздықтарының билеушілері де монастырьға маңызды үлес қосты. 18-шы ғасырдың басында Меленикон епископы Григорий монастырьға қайырымдылық көрсетіп, монастырьдың монахтарының бірі болды және оны жаңарту жұмыстарын бастады. Сонымен қатар, Салоники епископы Даниил монастырь қаржысын басқарды және Афон қауымы мен Константинополь патриархы III Герасимнің келісімімен монастырьды кенобиумға айналдырды. Тиісті патриархалдық жарлық 1797 жылы Константинополь патриархы V Григорий тарапынан жарияланды, ол сондай-ақ қираған монастырьдің оңтүстік бөлігін қайта салды. Бірқатар қабілетті абаттар (Акакий, Евфимий, Феодорит және Агафангел) монастырьды кеңейтіп, жаңартты, нәтижесінде қазіргі ғимараттардың көп бөлігі олардың кезінде салынған. Агафангелдің ізбасары Лукас иконография мектебін құрды, ол көп жылдар бойы монастырьға үлкен қызмет етті. Грек тәуелсіздік соғысы кезінде, түбектің ең солтүстігінде орналасқан монастырь Афонды қиратқан Осман армиясынан ауыр зардап шекті. Алайда, осы кезеңде монастырь белгілі бір дәрежеде өркендеуді де бастан кешірді. Македония күресі кезінде монастырь грек партизандарын болгар комитаджилеріне қарсы күресте қолдады.

Athonite tradition attributes the foundation of the monastery to the Byzantine Emperor Theodosius II and his sister St. Pulcheria during the 5th century; the remains of this early monastery, having been subsequently destroyed by a huge rock that fell from the nearby hills, can still be found 500 metres from the existing monastery. However, historical and archaeological evidence cannot safely confirm this tradition and, therefore, the precise time of the monastery's foundation, as well as its founders, cannot be positively identified. The evidence can however confirm that as early as the late 10th or early 11th century the monastery existed. It is mentioned in at least three manuscripts. The monastery is referred to in a letter by Saint Paul of Xeropotamou dating from 1016. The will of the monk Demetrius of Chalki, dating from 1030, is signed by a monk who calls himself "Theoktistos monk and abbot of Esphigmenou Monastery". Finally, the monastery is mentioned in the second Typicon of Mount Athos in 1046. The monastery greatly prospered until the Ottoman conquest. Many Byzantine emperors, such as John V Palaiologos, contributed to this prosperity, as did other Orthodox rulers such as Serbian Emperor Stefan Dušan and Serbian Despot Đurađ Branković. This prosperity was however shrouded by constant disputes over land issues with the neighboring Vatopediou monastery, as well as by many pirate raids and two great fires that damaged the monastery during the 14th century. According to manuscripts held in the monastery's collection, the pirates posed a serious threat to the monastery because the sea near it is usually calm compared to the seas around the rest of the Athonite peninsula. Because of these reasons the monastery was eventually ruined and practically deserted which allowed the nearby monasteries of Hilandar and Zograf to grab various portions of land from it, which led to further legal disputes. However, the monastery managed to recover eventually, as evidenced by a manuscript dated from 1569 that tells of 51 monks working for its reestablishment. In 1655, Czar Alexis I of Russia gave the monks permission to travel throughout his lands every five years to raise funds for the monastery. During the same period the rulers of the Danubian Principalities also made significant contributions to the monastery. During the early 18th century, Bishop Gregory of Melenikon made donations to the monastery and eventually become one of its monks, undertaking a renovation of the monastery. Also, Bishop Daniel of Thessaloniki took care of the monastery's finances and, with the consent of the Athonite community and Patriarch Gerasimus III of Constantinople, made the monastery a cenobium. The relevant patriarchical edict was published in 1797 by Patriarch Gregory V of Constantinople, who also rebuilt the southern part of the monastery that had been ruined. A series of competent abbots (Acacius, Euthymius, Theodoritus, and Agathangellus) greatly renovated and expanded the monastery, to the point where the current structures date almost exclusively from their time. The successor of Agathangellus, Lucas, founded an iconographic school, which did great service to the monastery for many years. During the Greek War of Independence, the monastery, being the northernmost on the peninsula, suffered gravely from the Ottoman armies that ravaged Mount Athos. However, during this period, it also experienced some degree of prosperity. During the Macedonian Struggle, the monastery supported the Greek guerillas in their struggle against the Bulgarian komitadjis.

Дау

Эсфигменоу, басқа тау монастырьларымен, скиттермен және монахтармен бірге, Константинопольдің Экуменикалық Патриархатымен ұзаққа созылған дауға қатысты. Бұл дау жаңа "Эсфигменоу бауырластығы" құрылғаннан бері жалғасуда. Афон тауының монастырь қауымы Экуменикалық Патриархтың тікелей рухани қарамағында болады және барлық афондық монахтардың Патриархты еске алуы қажет. Алайда, 1970 жылдардан бері Эсфигменоу және басқа Афон монастырьлары Экуменикалық Патриарх Афинагорды экуменист деп айыптап, оны еске алудан бас тартты. Бұл шағымдардың негізінде православиеліктердің еретиктермен бірге дұға етуіне тыйым салатын канондық заңдар тұр. 2002 жылдан бері Эсфигменоу монастырының қазіргі монахтары мен Экуменикалық Патриархат арасындағы қарым-қатынас нашарлады, ол кезде Константинопольдің Экуменикалық Патриархы Варфоломей I оларды Православие шіркеуінен ажырап қалған деп жариялады (көптегендер бұл ережені Рим католиктерін Киелі таудан шығарып алу үшін жасалған деп санайды). Грекия Конституциясы шизматиктерге (немесе Рим католиктеріне) Афонда тұруға тыйым салғандықтан, Эсфигменоу тұрғындарына Салоники соты монастырды тастап кетуді бұйырды, бірақ олар бұған мойынсұнудан бас тартты. Бұл мәселе Грекияның Жоғарғы сотына дейін жеткізілді. Константинопольдің Экуменикалық Патриархатының Киелі Синоды Эсфигменоудағы схизматик монахтарды заңсыз деп жариялап, 2005 жылдың 3 қазанында Архимандрит Хрисостом Кацульеристің рухани басшылығымен жаңа Эсфигменоу бауырластығының құрылуын санкциялады. 2005 жылдың қарашасында Кацулиерис және оның монахтары Кариестегі (23-ғимарат) "Эсфигменоу" конағын басып алуға тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды және тараптарды ажырату үшін полиция шақырылды. 2006 жылдың 22 қазанында Патриарх Варфоломейдің өзі Эсфигменоудың жаңа және ресми конағының "негізгі тасын" салды. Бұл ескі конақтың (№ 23А) жанында орналасқан жаңа ғимарат. Келіспеушілік шешілгенге дейін бұл конак уақытша (ресми) монастырь болады. Бұл оқиғаға полиция күштері жұмылдырылды, бірақ рәсім тыныш және бейбіт өтті. 2006 жылдың желтоқсанында Эсфигменоу тағы да әлемдік назарға ілікті, өйткені жаңа бауырластықтың мүшелері Кариестегі (№ 23 "ескі" конак ішіндегі) монастырь кеңсесіне кіруге тырысты. Одан кейінгі қақтығыстарда жеті монах ауыр жарақат алды: "ресми" монахтардың төртеуі және үш схизматик монах. Барлығын Афоннан тыс жердегі ауруханаға полиция жеткізді. Соңғы үшеуіне қасиетті тауға кіруге рұқсат берілмеді. 2007 жылдың қаңтарында Салоники округінің прокуроры Эсфигменоу монахтарын ("σχισματικοί ρασοφόροι") 150 000 еуродан астам және монастырға тиесілі мүлікті "ұрлықпен иемдену" үшін айыптады. 2014 жылы Грекия полициясы Салоникидегі "ескі" Эсфигменоу монахтары жатақхана ретінде пайдаланған пәтерді тазалау операциясына қатысты. Полиция Салоникидің орталық бөлігіндегі пәтерде бір монах пен бес жақтасы болғандығын хабарлады. Полиция қызметкерлері операцияға кедергі келтірмеу үшін айналадағы блоктарды қоршап алды. Монахтар блокадаға ұшыраған Эсфигменоу монастырының үй-жайларында қалуын жалғастырды, бұл 2016 жылы британдық жүргізуші Саймон Ривтің саяхаттық деректі фильмінде көрсетілді. Афонды қолдаушы кеме енді Эсфигменоуда тоқтамайды, олардың банктік шоттары тәркіленді және Афоннан тыс жерлердегі мүлкіне "жаңа" монастырлық қауым иелік етеді. 2017 жылдың қаңтарында "ескі" Эсфигменоу монастырының сегіз монахы, соның ішінде игумен Мефодий (Папалампракопулос), Салоникидегі аралас қылмыстық соттың үкімімен қамауға алынды. Монахтар 2013 жылдың шілдесінде Афон астанасы Кариесте болған оқиғадан кейін зорлық-зомбылыққа итермелеу және полиция қызметкерлеріне Молотов коктейльдерін лақтыруда айыпталды (көне "конак" ғимаратын басып алумен байланысты). 2013 жылдың 29 шілдесінде сот орындаушылары Кариестегі Эсфигменоу әкімшілік кеңсесіне келіп, схизматик монахтарды қуып жіберген кезде болған оқиға, олар үш Молотов коктейлі мен жарылғыш затты лақтырып жауап берді. Бас шабуылшы - абат Мефодий мен монах Антипа екеуі де дереу күшіне енетін 20 жыл түрме жазасына кесілді. Ал қалған алты монахқа қылмысқа қатысқан деп айып тағылып, он жыл төрт айға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. Сотталушылар үкімге қарсы шағымданды. 2019 жылдың сәуір айында Эсфигменоу монастырының ғимараттарында тұратын монахтар, Экуменикалық Патриархат және Афонның Киелі қауымдыстығы тарапынан басып алушылар деп есептелді, Грек мемлекетіне жасалған алаяқтық үшін 6 ай түрме жазасына, 3 жылға шартты түрде сотталды. Схизматик монахтар заңсыз түрде қосымша құн салығынан босатылып, Эсфигменоудың Киелі монастырының атын және мөрін пайдаланып, монастырьдың ресми басқарушысы екенін көрсетіп келді. Осылайша, олар заңсыз түрде экономикалық пайда алып, тиіс салықтарды төлемеді. Киелі тау монахтары салықтан босатылған, бірақ басып алушы монахтар ресми түрде афондықтар деп есептелмейді. Бірнеше күннен кейін Салоникидегі апелляциялық сот абат Мефодий мен монах Антипаға 2013 жылғы шабуылдары үшін 17 жыл түрме жазасын және 600 еуро айыппұл салды. Қалған алты монахқа 9 жыл 5 айға сотталды (барлық түрме жазалары 2017 жылғы үкімнен сәл қысқартылды). 2020 жылдың 8 шілдесінде Грекияның Жоғарғы соты "ескі" Эсфигменоу қауымдыстығының Салоникидегі апелляциялық сот шешіміне қарсы шағымын қабылдамады, ол оларды Афонда да, одан тыс жерлерде де барлық басып алынған аумақтарды қазіргі уақытта Кариесте орналасқан жаңа Эсфигменоу бауырластығына беруге міндеттейді. 23 шілдеде полиция қызметкерлері Иериссостағы және Неа Родадағы монастырьдың тәуелділіктеріне келді және монахтарды кетіп қалуға мәжбүр етті. 2022 жылдың қазіргі кезенінде дау жалғасуда, "ескі" Эсфигменоу монахтары әлі де монастырь ғимараттарын және Кариестегі әкімшілік ғимаратты басып алып тұр. Монастырьда "Православие немесе Өлім" (Ορθοδοξία ή Θάνατος) деген лозунгі бар баннерлерді көруге болады.

Esphigmenou along with other Mt. Athos monasteries, sketes and monks, had been involved in a long dispute with the Ecumenical Patriarchate of Constantinople. The dispute continues since a new "Esphigmenou brotherhood", was established. The monastic community of Mount Athos is under the direct spiritual jurisdiction of the Ecumenical Patriarch and all Athonite monks are canonically required to commemorate (Greek: να μνημονεύουν) the Patriarch. However, since the 1970s, Esphigmenou, along with other Mt. Athos monasteries, had accused the Ecumenical Patriarch Athenagoras of being ecumenist and had refused to commemorate him. These complaints mainly consist of canon law prohibiting Orthodox from praying with heretics. The relationship between the current occupant monks of Esphigmenou Monastery and the Ecumenical Patriarchate has greatly deteriorated since 2002, when Ecumenical Patriarch Bartholomew I of Constantinople declared them as being in schism from the Orthodox Church (using a rule that many believe was created to keep Roman Catholics out of the Holy Mountain). Since the Constitution of Greece prohibits schismatics (or Roman Catholics) from dwelling in Athos, the occupants of Esphigmenou were ordered by a Thessaloniki court to leave the monastery; however they refused to comply. The case was taken to the Supreme Court of Greece. The Holy Synod of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople reacted by declaring the schismatic monks inside Esphigmenou illegal, and on 3 October 2005 sanctioned the formation of a new Esphigmenou brotherhood, under the spiritual guidance of Archimandrite Chrysostomos Katsoulieris. In November 2005 Katsoulieris and his monks tried to take over the ‘old’ Esphigmenou konaki in Karyes (building 23), but failed and the police had to be invoked to separate the parties. On Sunday, October 22, 2006, Patriarch Bartholomew himself placed the “foundation stone” of the new and official konaki of Esphigmenou. This is a new building near the old konaki (nr 23A). Temporary, until the dispute is resolved, this konaki will be the (official) monastery itself. For this event a heavy police force was mobilized but the ceremony was completed calmly and peacefully. Esphigmenou again gained global attention in December 2006 when members of the new brotherhood tried to force their way into the monastery's offices in Karyes (in the "old" konaki at nr 23). In the ensuing clashes seven monks were severely injured: four of the ‘official’ monks and three of the schismatic monks. All were brought to hospital by the police outside Athos. The last three were not allowed to return to the Holy Mountain. In January 2007, the district attorney of Thessaloniki pressed charges against the monks of Esphigmenou ("σχισματικοί ρασοφόροι") for "embezzlement" of over 150,000 euros and the estate rightfully belonging to the monastery. In 2014, Greek police took part in an operation to clear an apartment in Thessaloniki used as a hostel by the 'old' Esphigmenou monks. Police said one monk and five supporters were in the apartment in central Thessaloniki during the raid, which followed a court ruling for the eviction. Riot police cordoned off surrounding blocks to prevent other supporters from hindering the operation. The monks continued to remain inside the premises of Esphigmenou Monastery, under blockade, as shown in a 2016 travel documentary by British presenter Simon Reeve. The supply ship that supports Mt. Athos no longer stops at Esphigmenou, their bank accounts have been seized and nearly all of their property outside Mt. Athos has been taken over by the 'new' monastic community. In January 2017, eight monks of 'old' Esphigmenou monastic community, including abbot Methodios (Papalamprakopoulos), received jail sentences in absentia from Thessaloniki Mixed Jury Criminal Court. The monks were charged with instigating violence and throwing Molotov cocktails at police officers following an incident in July 2013 in the Athonite capital of Karyes (relating to the occupation of the 'old' konaki building). The incident in question occurred when court bailiffs arrived to the Esphigmenou administrative offices in Karyes on July 29, 2013, to evict the schismatic monks, who responded by throwing three Molotov cocktails and an explosive device. Abbot Methodios and monk Antypas, the main aggressor, both received twenty year sentences, effective immediately. The other six monks were charged as accomplices, receiving sentences of ten years and four months. The sentence was appealed by the defendants. In April 2019, the monks inhabiting the buildings of Esphigmenou Monastery, considered squatters by the Ecumenical Patriarchate and the Sacred Community of Mt. Athos, were sentenced to 6 months imprisonment with a 3 year suspension for fraud against the Greek state. The schismatic monks were illegally exempted from the value added tax and pretending to be the regular administration of the monastery by using the name and seal of the Holy Monastery of Esphigmenou. Thus, they were illegally receiving economic benefits, not paying the taxes due. Monks of the Holy Mountain are exempt from the tax, but the squatter monks are not officially considered Athonites. A few days later, a Thessaloniki appeals court handed down a sentence of 17 years’ imprisonment and a fine of 600 euros for the abbot Methodios and the monk Antypas for the 2013 attacks. The other six monks were sentenced to 9 years and 5 months (all prison sentences were slightly reduced from the 2017 ruling). On 8 July 2020, the Greek Supreme Court rejected the appeal filed by the 'old' Esphigmenou community against the decision of the Court of Appeals of Thessaloniki from June 17, that obliged them to hand over all the occupied territories both on and outside of Mt. Athos to the new Esphigmenou brotherhood, currently based in the Athonite capital of Karyes. On July 23 police officers arrived at the monastery's dependencies in Ierissos and in Nea Roda and forced the monks to leave. As of 2022, the conflict is ongoing, with the 'old' Esphigmenou monks still occupying the monastery buildings and the administration building in Karyes. Banners with the slogan Orthodoxia i Thanatos (Ορθοδοξία ή Θάνατος, "Orthodoxy or Death") can still be seen at the monastery.

Сәулет

Монастырда түрлі маңызды құрылыстар орналасқан. Монастырь 11 ғасырдан кешіктірілмей салынған болса да, қазіргі құрылыстар негізінен 19 ғасырдың бірінші жартысында тұрғызылған. Монастырдың жалпы жоспары – кең ішкі ауланы құрайтын тікбұрышты қабырға. Ауланың ортасында католикон орналасқан, оның айналасында монахтардың келмелері, қонақ үйі және асхана жайласқан. Мәсіхтің көтерілуіне арналған католикон 1806-1810 жылдары абат Теодорриттің бастамасымен, бұрынғы католикон орнында және Афон шіркеулерінің үлгісімен салынған. Оны 1811 жылы Патриарх Григорий V қадірлеген. Католиконның құрылысына Кассандрия епископы Игнатийдің жеке үлесі зор көмек болды. Ғибадатхана кең және сәнді, қорғасынмен жабылған төбесінде сегіз күмбез бар, олардың ішіндегі орталық күмбез ең ірісі. Оның құрылысында қолданылған мәрмәр Тиностан, шіркеу сәулетшісі Павелдің туған жерінен жеткізілген. Католиконның негізгі бөлігі 1811 жылы, ал ғибадатхана 1818 жылы иконографтар Вениамин, Захарий және Макариймен безендірілген. 1841 жылы Иоасаф, Никифор, Герасим және Антимос иконографтары жасаған нартекс иконографиясымен әрлеу жұмыстары аяқталды. Ғибадатхананың алтарі, иконостасы және басқа да элементтері осы кезеңге жатады. Әсіресе, Ескі және Жаңа Ғимараттардан алынған суреттер бейнеленген иконостас – алтынмен қапталған, ағаштан ойылған, және Афондағы ең маңызды Византиядан кейінгі иконостастардың бірі саналады. Католиконның екі шағын шіркеуі, кіреберіс және галереясы 1845 жылы Константинопольдің Экуменикалық Патриархы Антим VI, бұрынғы Эсфигмендік монахпен салынған. Католиконның оңтүстік-шығыс бұрышының сыртында қасиетті суды сақтауға арналған фонтан (грекше Φιάλη) орналасқан. Оны 1815 жылы абат Еуфимий Иоанн V Палеологтың тұсындағы бұрынғы ұқсас құрылыстың орнында тұрғызған. Құрылыстың үстін сегіз мәрмәр бағанамен ұстап тұрған күмбез жабады, олар мүсінделген мәрмәр метопалармен байланысқан. Асхана – монастырдың ең көне ғимараты. Бұл батыс қанатында, католиконға қарама-қарсы орналасқан жартылай жеке ғимарат. Ол тікбұрышты, 1810 жылы абат Еуфимиймен қайта жаңартылған. Оның 16-шы және 17-ші ғасырларға жататын иконографиясы әлі де сақталған, бірақ грек революциялық соғысы кезінде Осман әскерлері монастырда болғанда, өздерін орналастыру үшін жаққан оттардан зардап шеккен. Монастырда 13 шағын шіркеу бар, сегізі негізгі кешеннің ішінде, ал бесеуі сыртында. Ішкі шағын шіркеулердің ішінде ең маңыздысы – Марияның таныстырылуы және католиконның екі жағындағы Архангелдер шағын шіркеулері. Басқа ішкі шағын шіркеулер монастырьдың әртүрлі жерлерінде орналасқан және фрескалары жоқ, бірақ маңызды иконалар сақталған. Сыртқы шағын шіркеулердің ең танымалдары – Киев Печерск Лаврасының негізін қалаушы Әулие Антонийге арналған шағын шіркеу. Әулие Антонийдің өмірінде ол Афонда монах болған және Эсфигмен монастырының дәстүрі бойынша, ол теңізге қарап тұрған усақ қуыста өмір сүрген, ол әлі де келушілерге көрсетіледі, және ол Эсфигмен монастырының барлық әулиелерінің тойында еске алынады. Бұл шағын шіркеу монастырьдың жанында орналасқан.

The monastery is home to various important structures. Although the monastery was founded no later than the 11th century, the current structures were built mainly during the first half of the 19th century. The general outline of the monastery is a rectangular wall which forms a spacious inner courtyard. In the middle of the courtyard lies the catholicon surrounded by the wings that house the monks' cells, the guesthouse and the refectory. The catholicon, which is dedicated to the Ascension of Christ, was built between 1806 and 1810 by the abbot Theodoritos on the site of an earlier catholicon and in the manner of Athonite churches. It was consecrated by Patriarch Gregory V in 1811. The construction of the catholicon was greatly aided by personal donations from Bishop Ignatius of Kassandreia. The temple itself is spacious and majestic and bears eight domes on its lead covered roof, the central dome being the largest. The marble used for its construction was transported to Athos from Tinos, the place of origin of the church's architect, Paul. The nave of the catholicon was decorated with iconography in 1811 and the sanctuary in 1818 by the iconographers Veniamin, Zacharias and Makarios. The decoration was completed in 1841 with iconography of the narthex by the iconographers Ioasaf, Nikiforos, Gerasimos and Anthimos. The altar, the iconostasis, as well as other features of the temple, date back to this era. The iconostasis in particular, which depicts scenes from the Old and the New Testaments, is carved wood, covered with golden plating and is considered one of the most important post Byzantine iconostases on Athos. The catholicon also has two chapels, a vestibule and a porch, added in 1845 by Ecumenical Patriarch Anthimus VI of Constantinople, a previous Esphigmenite monk. Outside the southeastern corner of the catholicon there is a font (Greek: Φιάλη), that is used to keep holy water. It was built in 1815 by the abbot Euthymios, at the site of an older similar structure that dated from the time of John V Palaiologos. The structure is roofed by a dome that is held up by eight marble columns, connected by sculpted marble metopes. The refectory is the oldest building in the monastery. It is a semi detached building in the west wing, across from the catholicon. It is a rectangular building, renovated in 1810 by Abbot Euthymios. Its iconography, dating back to the 16th and 17th centuries still survives, albeit greatly damaged by the fires that the Ottoman soldiers lit to accommodate themselves during their stay in the monastery during the Greek revolutionary war. The monastery also has 13 chapels, eight inside the main complex and five outside. Among the inner chapels, the most important are the chapel of the Presentation of Mary and the chapel of the Archangels at the sides of the catholicon. The other inner chapels are distributed at various sites inside the monastery and contain no frescoes but house important icons. Of the outer chapels, the most notable is the chapel of Saint Anthony of Kiev, the founder of the Kiev Pechersk Lavra — St. Anthony's life states he became a monk on Athos and Esphigmenou's tradition has his having lived in a secluded cave there overlooking the sea, which is still shown to visitors, and he is commemorated on the feast for All Saints of Esphigmenou — that lies just across from the monastery.

Мәдени құндылықтар

Монастырь қазынасында көптеген маңызды жәдігерлер сақталған. Қазынашылық, монастырь кітапханасымен бірге католиктің арттексінде уақытша орналастырылған. Кресттер, кітаптар, киімдер сияқты маңызды мәдени құндылықтардың арасында Есфигменоуда Наполеон Бонапарттың шатырының үлкен бөлігі (3,05 × 2,80 м) бар, оны Константинополь патриархы V Григорий монастырға сыйға тартқан. Монахтар оны жыл сайын, Мәсіхтің Көкке көтерілу мерекесінде католикхана кіреберісінің үстінде шатыр ретінде пайдаланады. Католиконның құрбандық тақтасында Пулхерия кресі деп аталатын икона, сондай-ақ киелі реликвиялар мен өте маңызды Византия мозаикасы орналасқан. Иконаның мөлшері 0,15×0,07 м² және ол Мәсіхті тік тұрған күйінде егжей-тегжейлі бейнелейді. Иконаның төменгі жағында апостолдар бейнеленген күміс жақтау орналасқан, ал оның астыңғы бөлігіне киелі реликвиялар енгізілген. Монастырьда сонымен қатар қолжазбалардың үлкен жинағы бар. Кітапханасында 372 қолжазба сақталған, олардың 75-і пергаменттен жасалған, ал кейбіреулерінде иконалық безендірулер бар. Олардың арасында ең танымал – 80-ге жуық миниатюрасы бар, #14 кодты Минологион. Кітапханада шамамен 2000 баспа кітап жинақталған, ал тағы 6000 кітап монастырьдің солтүстік қанатының екінші қабатында сақталған.

Афон тауының әкімшілігі

Қасиетті тау "Қасиетті қауым" (Ιερά Κοινότης) арқылы басқарылады, ол 20 қасиетті монастырьдың өкілдерінен құралған, ал атқару комитеті төрт мүшелі "Қасиетті әкімшілік" (Ιερά Επιστασία) болып табылады, оның төрағасы – Протос (Πρώτος). Азаматтық билік Грекия Сыртқы істер министрлігі тағайындаған Азаматтық губернатормен ұсынылады, оның басты міндеті – институттардың жұмысын және қоғамдық тәртіпті бақылау. Константинополь патриархатымен қарым-қатынастарының дұрыс болмауына байланысты, Эсфигмену монастырының қазіргі тұрғындары ұзақ уақыт бойы "Қасиетті қауымда" өкілдік етілмеген, бірақ қазіргі уақытта монастырь жеріне кіруге тырысып жатқан жаңа канондық Эсфигмену бауырластығы өкілдік құрамында отыр.