Кіріспе

Американдық суретші Харви Томас Данн (8 наурыз 1884 – 29 қазан 1952), американдық суретші және педагог. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Данн Еуропадағы американдық экспедициялық корпусының суретші-корреспонденті болды. Даннның соғыс кезінде салған эскиздерінің көп бөлігі Вашингтондағы Америка тарихы ұлттық мұражайындағы Смитсонов институтында сақталады. Ол «Прерия – менің бағым» (1950) атты далалық лирикалық шедеврiмен ең танымал. Бұл суретте анасы мен екі баласы Ұлы жазықтың тиянақты даласынан гүлдер жинап жатыр.

Ерте өмір

Данн Оңтүстік Дакота штатының Манчестер қаласының жанындағы шаруашылық фермасында дүниеге келді, бұл округ Лаура Ингаллс Уайлдердің далалық өмірді сипаттауымен танымал болған. Даннның кіші інісі Рой және үлкен әпкесі Кэролин, сондай-ақ Кэрри есімді де бір әпкесі болған. Данн Пайлдың шағын шәкірттерінің бірі болды, олар тренд белгілеуші иллюстраторлар тобы ретінде «Брендивайн мектебі» деп белгілі болды. Ол сол жерде Уильям Джеймс Айлвард пен Эрнест Пейксоттомен де танысты, олар кейін АҚШ армиясының американдық экспедициялық корпусында онымен бірге болады. Кітаптарға иллюстрациялар жасаумен қатар, Даннның жұмыстары «Collier's Weekly», «Harper's Magazine», «The Saturday Evening Post» және «Scribner's» сияқты журналдарда тұрақты түрде жарияланып тұрды. 1914 жылы Данн шығысқа көшіп, Нью-Йорк қаласы мен оның баспагерлік әлемінен ағыс судай жақын Нью-Джерси штатының Леония қаласына қоныстанды. Пайлдың үлгісіне шабыттанған Данн 1915 жылы суретші Чарльз С. Чэпменмен бірге Леония иллюстрация мектебін ашты. Еуропадағы американдық экспедициялық корпусының сегіз суретші-корреспондентінің бірі ретінде майдандағы тәжірибесі суретші үшін шешуші кезең болды. Данн далалық көріністердің көптеген туындыларын жасады, олардың алғашқылары Оңтүстік Дакота штатының Митчелл қаласында пайда болды. «Чаквагон» – 1915 жылғы Даннның суреті, ол Денвер өнер мұражайына тиесілі. Смитсондар институтының мәліметінше, бұл «көкөмірдің жанында жерде отырған, көрерменге арқаларын бұрған, жанында аттары тұрған және фондық бөлігінде көлді бейнелейтін шағын топтың тыныш көрінісі».

Білім беруші

Данн ықпалды ұстаз болды. Даннның студенттерінің көпшілігі аспирантура деңгейіндегі суретшілер немесе кәсіби иллюстраторлар еді. Данн сурет салу техникасын үйретуге қызығушылық танытпады. Оның көзқарасы философиялық сипатта болды. Ол рух, сезімдер және ой-пікірлер туралы ұзақ сөйледі. Өмір мен өнер туралы философиясын талқылады, топтық сын ұсынды және әр студенттің жұмысын қарап, біртіндеп пікір айтты. Кейін Данн: «Менің ең жемісті және құнды ісім – оқыту болды» деп еске алды. Данн талапкер ұстаз еді және кейде қатал сыншыл болды. Ол студенттерін коммерциялық әлемнің қатал шындықтары мен күшті бәсекелестікке дайындау қажет деп ойлады. Ғалымдық қабілеті ғана жеткіліксіз еді. Ол бірде былай деді: «Егер сіз өмірде бір нәрсеге қол жеткізсеңіз, онда ол сіздің сурет арқылы көркемдік өрнек табуға жетелеген терең құштарлығыңызға немесе арманыңызға адал болғаныңыздың нәтижесі болады». Оның шәкірттерінің арасында Дин Корнуэлл, Джеймс Э. Аллен, Гарри Бекхофф, Джон Клаймер, Мак Коннер, Дэн Контент, Марио Купер, Уилмот Эмертон Хейтланд, Уолт С. Лаудербек, Генри Кларенс Пиц, Артур Сарнофф, Мид Шеффер, Гарольд фон Шмидт, Франк Стрит және Саул Теппер болды.

Өнер ұйымдары

1945 жылы Данн Ұлттық дизайн академиясының мүшесі атанды. 1951 жылы Дунн Оңтүстік Дакота мемлекеттік колледжінен Көркем өнер докторының құрметті дәрежесін алды. Ол колледжге 37 картина сыйлады. Данн отбасының ұлы Роберт, қызы Луиза болды, ол Джон Р. Ратерфордқа үйленген. Данн 1952 жылғы 29 қазанда Нью-Джерси штатының Тенафли қаласындағы үйінде 68 жасында рактан қайтыс болды. Йоханне 1978 жылғы 2 қазанда Нью-Джерси штатының Принстон қаласында қайтыс болды. Оның есімі Оңтүстік Дакота штатының Сиукс-Фолс қаласының шығыс бөлігінде орналасқан Харви Данн атындағы бастауыш мектепте мәңгі есте қалды.