Кіріспе

Эфиопиялық губернатор (1736-1816) Вольде Селассие (; 1736 жылы 28 мамыр 1816 жылы) 1788 және 1816 жылдар аралығында Тигр провинциясының Расы және 1797 және 1800 жылдар аралығында Эфиопия империясының регенті болды. Джон Дж . Холлз өзінің "Генри Солттың өмірі мен хаттары" атты еңбегінде осы күшті сарбаз туралы "көктесі, нәзік, мінез-құлқы тез, қырағы, мінез-құлқының қадір-қасиеті зор" деген сипаттама қалдырған. Натаниел Пирс сондай-ақ Рас Вольде шахматты жақсы ойнайтынын және "сағаттан кешке дейін ойнайтынын" айтады.

Өмір

Эндертадағы Антало абыройынан шыққан Вольде Селассие Тигр, Хамасиен және Мареб Мелаш (Эритрея) елдерінің билеушісі болды. Натаниел Пирс өзінің атағын атаған кездесуін сипаттап, ағайынды Абель мен Кайлды, "Рас Михаэльдің екі таңдаулы адамын" өлтірді. Рас Микаэль Сехулдің батырлық әрекетіне таңданып, онымен татуласуға тырысқан, бірақ Вольде Селассие ағасының өз әкесімен қалай өлтіргенін еске алды, ал Рас қайтыс болғанға дейін ол өзінің жылдарын Воло мен Годжамда сүргінде өткізді. Рас Микаелдің немересі Вольде Габриэль Вольде Селассиеді Вогорада болған кезде талқандауға тырысты, бірақ Пирстің айтуынша, Вольде Селассиеді 20 күн қоршап алғаннан кейін Вольде Габриэль одан да нашар болды және оны Балгдада немесе тұз өндіруші аудандардың губернаторы деп жариялап, бейбітшілік орнатты. Вольде Габриэль Еджюдің Рас Алигазына қарсы шайқаста қаза тапқаннан кейін, Вольде Селассие император Текле Георгиске өз патшалығының губернаторы Эндертаны беруді өтінді, бірақ император "әдеттегі жаман сенімге сәйкес" оның орнына Эндертаның губернаторы ретінде басқа бір соғыс әміршісі Рас Гебре Маскалды тағайындады. Сол кезде Вольде Селассие Расқа қарсы кішігірім әскермен тез шабуыл жасап, оларды жеңіп, Гебре Маскалдың лагеріне кірді және Расты тұтқынға алды. Көп ұзамай ол Гондарға аттанды. Екі император, Текле Хайманот және Текле Гиоргис 1790 жылы Вольде Силласиеге Абиссиния империясының Рас және Битводед атақтарын берді. Вольде Селассие өзінің үкімет орнын Чалакотта жасады, бірақ өзінің астанасын Эндерта провинциясындағы Анталода сақтады. Ол Челекотта, Анталода, Фелегдарода және Мекелде төрт сарай салдырды. Ол Император танының саясатында маңызды рөл атқарды, 1799 және 1800 жылдары император Текле Георгиске баспана беру арқылы, сондай-ақ 1813 жылы бұрынғы император Баеда Марямның сапарына барды. Бастапқыда ол патшалық регент Рас Алигазбен ынтымақтасқанмен, оның билігі өскеннен кейін Вольде Селасси 1803 жылы Алигаз қайтыс болғанға дейін Алигазқа сол лауазымға қарсы күреске шықты. 19 ғасырдың алғашқы жылдары Бегемдердегі Рас Гугса мен Тигрдің Рас Вольде Селассие арасындағы қатал науқандармен бұзылып, олар император Эгвале Сейонның бақылауы үшін күресті. Ақырында Вольде Селасси жеңімпаз болып, 1816 жылы өлгенге дейін бүкіл елді Эндерсе ретінде басқарады. Эфиопияның монархиялық дәстүрлерін жоғары бағалайтын консервативті христиан Вольде Селассие ежу парвенін жек көреді. Ол Азебо мен Раяны басып алып, Ластадағы Тигрэйге апаратын барлық маңызды асуларды өз бақылауына алды. Ол содан кейін өз назарын жағалауға аударды, ақырында мұсылман биліктеріне билігін орнатты, содан кейін олардың ішкі саудасын бақылауға және салық салуға мүмкіндік алды; ол табыстарды өзінің әскерін даярлау, реформалау және қайта жарақтандыру үшін қолданды. Рас Вольде Селассие өзінің билігі кезінде ең көп билікті иеленгені белгілі болды, ол Еджюдің Рас Алигазы, Гожамның Рас Гугсасы және Еджюдің әміршісі Годже сияқты қорқынышты нәсілдерді жеңіп шықты. Оның кең аймақтары мен аудандарында барлық қылмыстар, наразылықтар, көтерілістер, даулар мен мұралар тікелей оған жіберілді және соғыстардың көпшілігі жеке өзі жүргізілді. Пауль Хензеге сәйкес, Рас Вольде Селассие осы кезеңнің еуропалықтармен тығыз қарым-қатынаста болған алғашқы билеушісі болды, ол үш британдық дипломатты, Джордж Энслиді, виконт Валентияны, оның хатшысы Генри Солтты және Пирсті қабылдады. Солттың Әбісінияға келуінің салдарынан 1805 жылы Әбісінияның өкілі болып Вольде Селассие, ал Ұлыбританияның өкілі болып Вольде Селассиемен достық келісімшартына қол қойылды. Генри Солт сонымен қатар Британиямен сауда-саттыққа кірісуді ұсынды; Вольде Селассие Британиямен қарым-қатынаста мүмкін артықшылықтарды тез көрді және мұндай сауда-саттықты қолда бар күшімен көтермелеуге уәде берді. Өзін реалист ретінде танытып, "өте шыншылдықпен" сөйлегенін айтады, дегенмен ол өз елінің саудагерлерімізге осындай қауіпті саудаға қатысқандары үшін өтемақы төлеуге жеткілікті құнды тауарлар жеткізе алмайтынына қорқынышын білдірді; әсіресе, абиссиниялықтар сауда-саттықпен көп таныс болмағандықтан. Вулде Селассие эфиопиялықтардың бас тартқан үлкен кедергісіне тоқталды, мысырлықтар Осман империясынан алған Массава портын басқарады және Георг патшаға "қызыл теңіздегі теңіздік үстемдік" арқылы Абиссинияға портқа кіру қиынға соғатынын еске салды. Алайда, Вольде Силласидің күш-жігері ұзақ мерзім...

Беделі

Рас Вольде Селассидің күш-жігерімен Ефиопия 1804 жылы Йосабтың өлімінен кейін Мысырдан өзінің алғашқы Абунасын немесе титулярлық діни басшысын алды: Анталода тұратын III Кереллос (1816-1828). Британдық дипломат Генри Солт Волде Силласиді "өзінің командасы бойынша елге біркелкі билік жүргізген саясатынан гөрі, оның батыллығы мен табандылығы үшін ерекшеленді; қырық шайқасқа дейін сәтті қатысқан және осы жағдайларда іс-әрекет кезінде өзінің жеке қауіпсіздігін тым көп елемегенін көрсетті". Тағы бір британдық саяхатшы, Мансфилд Паркинс, "Волде Селаси жиырма бес жыл билік жүргізді және осы ұзақ уақыт ішінде өзі үшін жақсы және дана ханзаданың сипатын сақтады" деп қосты.

Отбасы және ұрпақтары

Рас Вольде Селассие - Дежазмах Кефла Иясус, Эндрета провинциясының губернаторының ұлы. Оның әйелдері арасында император Эгвале Сейонның қарындасы Ментеваб (1812 жылы жұқпалы аурудан қайтыс болды) және император Текле Георгис І-нің қызы Сахин бар. Оның ағалары Дежазмах Билатен Гета Менасе, Ато Севату (Амет Тсион арқылы Рас-Волде Селассиеның ағасы), Дежазмах Деббаб, император Иоганн IV-нің арғы атасы және Ато Габре Массеа (Волде Селассиедің кенже ағасы және Кефла Иясустың басқа бір әйелінен туған ұлы). Рас 80 жасында Ендертадағы Хинталодағы үйінде табиғи себептерден қайтыс болды.