Кіріспе
Спитамен (ежелгі парсы тілінде Спитамана; грек тілінде Σπιταμένης; 370 б.з.д. 328 б.з.д.) - согдиандық согдиандық әскербасы, б.з.д. Қазіргі тарихшылар оны Ескендірдің ең қатал қарсыластарының бірі деп есептейді.
Spitamenes (Old Persian Spitamana; Greek Σπιταμένης; 370 BC – 328 BC) was a Sogdian warlord and the leader of the uprising in Sogdiana and Bactria against Alexander the Great, King of Macedon, in 329 BC. He has been credited by modern historians as one of the most tenacious adversaries of Alexander.
Өмірбаян
Спитамен Бессустың одақтасы болды. 329 жылы Бесс шығыс сатрапияларда көтеріліс ұйымдастырды, сол жылы оның одақтастары оны қолдауға күмәндана бастады. Александр өзінің әскерімен Драпсакаға барды, Бессусты қоршап алды және оны қашып жіберді. Спитамен Бессусты биліктен алып тастады, ал Птолемей оны ұстауға жіберілді. Александр Искәндәрия Есхате жаңа қаласын Жахтартес өзенінің бойында құрып жатқанда, Спитаменнің Согдиананы өзіне қарсы көтеріп, Маркандадағы македониялық гарнизонды қоршап алғаны туралы хабар келді. Сол кезде Спитаменге қарсы әскерді жеке басқармай, Александр Фарнухтың қолбасшылығымен әскер жіберді, ол 2000 адамнан кем емес шығындармен тез жойылды. Көтеріліс енді оның әскеріне тікелей қауіп төндірді, ал Александр Марканданы босатуға жеке барды, бірақ Спитаменнің Согдианадан кетіп, Бактрияға шабуыл жасағанын біліп, оны Бактрияның сатрапы Артабазос II (б.з.д. 328 жылы Спитаменді Александрдың генерал Коэнус Gabai шайқасында жеңген кезде шешуші сәт болды. Спитаменді көшпелі тайпалардың сатқын басшылары өлтіріп, оның басын Александрға жіберіп, бейбітшілік орнатуды өтінді. Спитаменнің Апама деген қызы болды, ол Александрдың ең маңызды генералдарының бірімен және Диадохи Селевки I Никатормен (б.з.д. 324 жылы ақпанда) тұрмысқа шықты. Бұл жұптан Селевкидтер империясының болашақ билеушісі болған Антиох I Сотер деген ұл туды. Бірнеше қалаға оның құрметіне Апамея деп аталды.
The uprising now posed a direct threat to his army, and Alexander moved personally to relieve Markanda, only to learn that Spitamenes had left Sogdiana and was attacking Bactria, from where he was repulsed with great difficulty by the satrap of Bactria, Artabazos II (328 BC). The decisive point came in December 328 BC when Spitamenes was defeated by Alexander's general Coenus at the Battle of Gabai. Spitamenes was killed by some treacherous nomadic tribes' leaders and they sent his head to Alexander, suing for peace. Spitamenes had a daughter, Apama, who was married to one of Alexander's most important generals and an eventual Diadochi, Seleucus I Nicator (February 324 BC). The couple had a son, Antiochus I Soter, a future ruler of the Seleucid Empire. Several towns were named Apamea in her honour.
Көркем шығармаларда
Спитамен - Стивен Прессфилдтің "Ауған кампаниясы" романындағы кейіпкер.