Кіріспе
Литралар тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы Купея () - Американың тропикалық аймақтарына дейін жылы климатқа жататын бір жылдық және көпжылдық гүлді өсімдіктердің шамамен 260 түрін қамтитын тұқым. Түрлері төмен өсетін шөптесін өсімдіктерден жартылай ағаш тәрізді бұталарға дейін. Олар көбінесе купея, немесе кейбір түрлер үшін сигаро өсімдіктері деп аталады. Жалпы атауы грек сөзі κυφος (kyphos) -дан алынған, яғни "иілген", "кері" немесе "құйқалы" деген мағынаны білдіреді.
Cuphea '/k//juː//f//iː//ə/ is a genus containing about 260 species of annual and perennial flowering plants native to warm temperate to tropical regions of the Americas. The species range from low growing herbaceous plants to semi woody shrubs up to tall. Commonly they are known as cupheas, or, in the case of some species, as cigar plants. The generic name is derived from the Greek word κυφος (kyphos), meaning "bent," "curved," or "humped."
Қолданылуы
Купеяның бірнеше түрі сәндік өсімдіктер немесе бал өсімдіктері болып табылады. C. ignea 'David Verity' және C. micropetalia құс құстарын тарту үшін танымал өсімдіктер болып табылады. Кейбір түрлердегі купея купея майын өндіру үшін қолданылады, ол орташа тізбекті триглицеридтердің көзі ретінде қызықтырады. Көптеген мақсаттарда купея майы кокос майы мен пальма майымен бірдей; олар қатаң тропикалық өсімдіктерден алынады және, әсіресе соңғы жағдайда, өндірісін кеңейту айналасын едәуір өлшеулі түрде жоюға әкеп соқты. Осылайша, Cuphea орташа климатты аймақтардағы фермерлер үшін құнды табыс көзі бола алады және кокос және пальма майын толықтырып, өсіп келе жатқан сұранысты қанағаттандыруға болады (мысалы, биодизель өндірісі үшін), сонымен бірге тропикалық елдерде көтерме ағаш кесу қажеттілігін азайтады. Коммерциялық өндірістің алғашқы әрекеттері C. lanceolata және Clammy Cuphea (C. viscosissima) түрлер аралық гибридтік популяциясына бағытталған. Купхея егінді ауыстырып отырғызу кезінде Солтүстік Америкада да егіншілік өнімдерін жақсартатыны дәлелденген. Егіншілердің арасында топырақ сапасын жақсарту, қожайынға тән зиянкестерді бақылау және тыңайтқыштар мен пестицидтерді қолдануды азайту үшін егінді алмастыру кеңінен қолданылады. Купея жүгері мен бидайдың егін ауысуына енгізілген кезде, АҚШ-тың ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу қызметінің ғалымдары купеяның келесі егінге оң әсерін тигізгенін, соның ішінде өнімнің жоғары өнімділігі мен белоктығы жоғары дақылдар пайда болғанын анықтады. Мұндай зерттеулер купеяның ауыл шаруашылығында бидай мен жүгері сияқты дақылдардың пайдасын көбейту үшін қалай қолданылатынын көрсетеді. Кейбір тұқымдық майлар белгілі бір май қышқылына өте бай. Мысалы, C. painteri майы шамамен үштен төртінде каприл қышқылынан тұрады; C. carthagenensis майы шамамен 80% лаурик қышқылынан тұрады. C. koehneana майы - жалғыз май қышқылының ең бай табиғи көзі болуы мүмкін, оның 95% -ы каприн қышқылынан тұрады. Қазіргі уақытта өсімдік дәрілік мақсатта кеңінен қолданылмайды; алайда оның майлы майларының химиялық талдауы өсімдіктің альгицидтік, фунгицидтік немесе антибиотикалық агент ретінде қызмет етуі мүмкін екенін көрсетеді. Сонымен қатар бұл өсімдіктің тәбетті ынталандыруға әсері бар деп айтуға негіз бар.