Кіріспе
Зизу Кордердің кітап сериясы «Lionboy» – Зизу Кордер (ағылшын жазушысы Луиза Янг пен оның қызы Изабел Адомакох Янгтың бірлескен псевдонімі) жазған балалар мен жасөспірімдерге арналған фантастикалық трилогия.
Lionboy is a children's and young adult's fantasy trilogy written by Zizou Corder (the shared pen name of English novelist Louisa Young and her daughter Isabel Adomakoh Young).
Сериясы
Кітап сериясы Гана және Ұлыбритания мұрасын ұстаған Чарли Ашанти есімді жас бала туралы. Ол кездейсоқ леопард баласымен қанын алмастырғаннан кейін мысықтардың тілін сөйлей алады. Чарли алты арыстанды Марокконың жабайы табиғатына қайтару және "Корпорация" деп аталатын зұлым корпорация ұрлап кеткен ата-анасын құтқару мақсатымен жүзетін циркте қашып жүр. Алғашқы кітап "Арыстан бала" деп аталады. "Арыстан бала: Қуу" атты жалғасы Чарли мен арыстандардың оқиғасын әрі қарай дамытады, оқиғаның көп бөлігі Венецияда өтеді. Ол 2004 жылдың жазында Puffin баспасынан шықты. Трилогияның соңғы кітабы "Арыстан бала: Шындық" оқиғаны аяқтайды және 2006 жылдың қаңтар айында жарық көрді. Бұл кітаптар Ұлыбританиядағы балалар әдебиетінде аралас нәсілді басты кейіпкері бар алғашқы романдардың бірі болды.
Орнату
Сериал Жердің болашақтағы белгісіз уақытында өтеді. Кітаптардағы әлем көбінесе қазіргі заманғы әлемге ұқсайды, бірақ бірнеше маңызды айырмашылықтар бар. Бұл айырмашылықтар тікелей түсіндірілмей, тек меңзеліп айтылады. Біріншіден, әлемдегі мұнайдың көп бөлігі таусылыпты, бензинмен жүретін көліктерді енді тек өте байлар, элита мен ықпалды адамдар ғана пайдаланады. Ұшақтар мүлде ұшпайды – теңіз арқылы саяхаттау халықаралық саяхаттың басты түріне айналған. Әлем (кем дегенде, Чарли саяхатында көрген жерлер) күн және жел энергиясымен тиімді жұмыс істейтіндей көрінеді. Сериалдағы ең ірі держава Империя деп белгілі, ал мәтінде бұл АҚШ екеніне ишаралар бар. Еуропа осы Империяның бақылауында болып көрінеді. Әлемді жаһандық жылыну және басқа да экологиялық факторлар өзгертіп жіберді; ең айқын мысалы – Венецияның қирауы, қазір ол су көтерілуінен жартылай батып, ластанудан бұзылып кеткен. Корпорация, фармацевтикалық мегакорпорация, бүкіл әлемде "Жабық қалалар" бар ірі экономикалық күшке ие.
Арыстан бала
Чарли – кішкентай бала, ол нәсілдік жолбарыс баласының қанына байланысты оқиғадан кейін мысықтармен (және барлық мысықтармен) сөйлесе алады. Ол Лондон қаласында ата-анасымен бірге тұрады, Ганалық дәрігер Анеба Ашанти және британдық профессор Магдален Старт, екеуі де астма мен Фелидтер тұқылына тиюден туындаған басқа да аллергияларды емдеу үшін жұмыс істейтін ғалымдар. Оның ата-анасы ғылыми жаңалықтарының нәтижесінде, құпия түрде «Корпорация» деп аталатын фармацевтикалық компания тарапынан ұрланып кетеді. Чарли өзін ұрлаудан қиындықпен сақтап, оларды іздеуге шығады және Парижге бет алған цирк кемесінде өтеді. Ол цирк артистерінің көпшілігімен және (өзінің қабілетін пайдаланып) қатыгез жаттықтырушысы Маккомодан қашуға оның көмегін іздейтін әдемі орындаушы арыстандармен дос болады. Осы уақытта Корпорацияның қызметкері, қатал қылмыскер Рафи Садлер, Чарлидің артынан тызғынмен қуады, оны қолға түсіру үшін барлық мүмкіндікті пайдаланады. Цирк кемесі Парижге жеткенде Чарли арыстандармен бірге қашып кетеді. Олар Аустерлиц вокзалына дейін жол тартады, онда Венецияға, Чарлидің ата-анасының әкетілгені айтылған жерге бағытталған «Ориент экспресіне» тығылып кіреді. Цирк кемесінен вокзалға бара жатқанда Чарли мен арыстандар арыс тәрізді ерекше және құпия жаратылыспен кездеседі. Ірі, күшті, егде жасы бар, бірақ арыстандардай сергек емес, арыстандардың тарихи ата-бабасы – Smilodon fatalis олардың тобына қосылады. Кітап Чарли мен арыстандарды пойыздың ең беделді жолаушысы, Болгария патшасының тауып алуымен аяқталады, ол таңқаларлық түрде Чарлиге оның ізденісінде көмектесуді ұсынады.
Арыстан бала:
Чарли мен арыстандар Венецияға жетіп, Болгария сарайында паналады, ал король өзі жолға шығып, қашып кеткендерді сенімді адамы Эдуардқа тапсырады. Бірақ Эдуардтың арыстандарды жолға жіберуден өзгеше ниеттері бар. Ол оларды Чарлимен бірге тұтқынға алып, оны Венецияның сыбайлас билеушісі Дожға ұсынуды жоспарлайды. Алайда, бұл жоспар жергілікті мысықтар мен гондольерлердің құпия бірлестігінің көмегімен күйреп қалады. Венеция Дож билігінен азат етіледі, сондықтан Чарли Венециядан қайықпен сапар шегеді, арыстандарды Марокконың Эссауира қаласындағы үйлеріне қайтарады, бірақ Смилодон фаталисті Венециядағы сенімді гондольерге қалдырады. Шамадан тыс суға батып кетуден аман қалған ол, онда бірнеше жаңалықты естіп алады: Чарлидің арыстандарын ұрлағаны үшін кек қайтаруды көздеген қатыгез арыстан жаттықтырушысы Маккомо; және Корпорацияның қармағынан қашқан оның ата-анасы, оны іздеп келген.
Арыстан бала: шындық
Ата-анасымен қайта қосылған бірнеше шаттыққа толы күндерден кейін Чарлиді кек қайтаруды көздеген Маккомо тұтқындайды, ол оны кемеге мінгізіп, Гаитиге жақын орналасқан Сан-Антонио аралындағы Корпорация штаб-пәтеріне (Рафимен бірге) алып кетеді. Оның ата-анасы оларды қуа жетеді, ал олардың артынан ата-анасы, Клаудио, Борис патша, Жас Арыстан және Эльзина келеді. Чарлидің мысық қанының арқасында ол аралдың миды улайтын, естестерді жоятын ауасынан қорғалған, және көп тілді Нину есімді хамелеон мен Сергей мысықтың көмегімен Корпорацияның зұлымдықтарына тоқтап, аралдағы миы жуылған қызметкерлер мен тұтқындарды құтқарады.
Чарли мен оның отбасы
Чарли Ашанти, мысық тілінде сөйлейтін афро-британдық ұл. Анеба Ашанти, Чарлидің әкесі, Гана ғалымы. Магдален Старт, Чарлидің анасы, британдық ғалым. Мейбл Старт, Чарлидің тәтесі және Магдаленнің қарындасы. Ол үйден қашып циркке қосылған. Ол жолбарыс жаттықтырушысы және Чарлидің мысық тілінде сөйлей алуын қызғанады.
Арыстандар
Жас арыстан, арыстандардың ең батылы және Чарлидің ең жақын досы. Ең үлкен арыстан, цирк арыстандары тобының қарапайым басшысы, Елзина мен Жас арыстанның әкесі. Арыстаншалар, олар көбінесе үнсіз болады, цирк арыстандары тобының ең сырлы және қауіптілері. Біреуі сары, біреуі күміс, ал біреуі қола түсті. Елсина, жас аналық балапан, ағасы Жас арыстан сияқты өте батыл. Ол Жас арыстан Клаудио мен король Борис Атлант мұхиты арқылы келе жатқанда, жасырынып кетеді. Примо, шын мәнінде арыстан емес, бірақ Smilodon fatalis – ежелгі ДНК-дан зертханада жасалған және арыстандар құтқарып алған. Примо венециандықтар тарапынан Сан-Марконың (Венеция арыстаны) қайта жаралуы ретінде қабылданып, Чарли мен алты арыстан кеткенде Венецияда сүйікті қорғаушы болып қалады. Кейін король Борис пен Клаудио оны Эссауира маңындағы орманға жабайы арыстандармен бірге қайтарады.
Басқа жануарлар
Сергей - солтүстік Англиядан шыққан батыл, қатал аллергиялық мысық, ол Чарлидің ең жақын одақтастарының біріне айналады. Нину - ақылды хамелеон, ол ағылшын және мысық тілдерін ғана емес, көптеген адамдар мен жануарлардың тілдерін, тіпті компьютерлердің тілін де біледі. Трой - Рафи Садлердің көп рет зорлық көрген, бірақ әлі де адал иті, кейіннен Испанияда жаңа иесін табады. Чос - Англиядағы Чарлидің үйінің маңында саяхаттайтын мысық. Джордж - барс, оның бала кезінде жылан шағып, Анеба оны құтқарған. Бірақ Чарли оны бала кезінде маңдайынан сылағанда, барс тырнап алды, олардың қаны араласып, барс ағылшын тілінде сөйлей бастады, ал Чарли мысық тілінде сөйлей бастады. Ол корпорацияның Бас Атқарушы Директоры (HCE) тарапынан тұтқындалып, Сан-Антониода түрмеге қамалады. Басқа жануарлар қашқанда, ол Элсина мен Чарлиге корпорацияның олардың іс-қимылын бақылау үшін орнатқан коммуникациялық чипін алып тастауға көмектесті.
Тибодеттің патшалық жүзбелі циркі және Атшы филармониясы академиясы
Майор Тибодет, жүзуші цирктің иесі және рәсімдер шебері. Өте ар-ұяты бар адам, өзінің иелігіндегі арыстандарға жасалған қатыгездікті білмейді. Макомо, арыстандарды қатыгездікпен жаттықтыратын адам, Чарлидің мысықтармен сөйлесу қабілетіне қызғанады. Макомо жылдар бойы арыстандарды есірткімен улап, оларды өз ықтиярына бағынуға мәжбүрлеген. Тайға үйретуші Мейбл Стартқа ғашық болған ол, онымен үйленгісі келді, бірақ ол ақ терілі болғандықтан, ал өзі қара болғандықтан үйленуге мүмкіндігі болмады. Чарли цирктен арыстандарды құтқарып алып, Макомоның есірткісін оған қарсы қолдана бастайды, ал Макомо көп ұзамай оның әсеріне тәуелді болып, Чарли мен арыстандар қашқаннан кейін де оны өз еркімен қабылдауын жалғастырады. Ол кек алу үшін Мароккоға сапар шегіп, олардың келуін күтеді. Арыстандар оны жеңіп, тұтқынға алады, бірақ ол оларды алдап қашып, Чарлиді ұрлап, Корпорацияның аралына алып кетеді. Ол жерде оның еңбегіне сыйақы берілмейді, керісінше, аралдың басқа тұрғындарымен бірге миы жуылады. Ол басқа тұрғындарымен бірге қашып, заңмен бетпе-бет келуден гөрі арыстанмен бірге қалады. Пируэт – цирктің жұлдызды акробаты және трапеция шебері. Чарлиге мейірімді. Мадам Барбу, сақалды әйел, Чарлиге мейірімділікпен қарады. Мейбл Старт, Макомоның бұрынғы сүйіктісі және жолбарыстарды жаттықтырушы (оның жолбарыстары өз бапшыларын жақсы көреді, Макомоның арыстандарынан айырмашылығы). Чарлимен күтпеген байланыс арқылы ол оның ісіне көңіл бөліп, оған жаны ашыса да, Чарлидің мысықтармен сөйлесуіне қызғанады. Ханс, «Оқыған шошқаны» күтіп бағатын жас бала. Джулиус, клоун әкесіне көмектесетін жас бала. Чарлидің досы. Люцидилер, итальяндық акробаттар отбасы.
Pirouette, the circus's star acrobat and trapeze artist. Kind to Charlie. Madame Barbue, the bearded lady, who is kind to Charlie. Mabel Start, former fiancé of Maccomo, and a tiger trainer (whose tigers love their keeper, unlike Maccomo's lions). Through an unexpected connection to Charlie, she becomes sympathetic to his cause, though she envies Charlie's cat speaking. Hans, a young boy who tends to the "Learned pig". Julius, a young boy who assists his clown father. Friend to Charlie. The Lucidis, an Italian acrobat family.
Корпорация және оның қызметкерлері
Рафи Садлер, жаман мінезді және амбициялық жасөспірім бала, ол өзінің қаржылық пайдасы үшін Корпорацияның бұйрығын орындайды, бірақ кейіннен ол Корпорацияның құрбаны болады. Кейіннен ол Чарлидің туысы екені белгілі болады. Жеңімпаз бен Сид, Анеба мен Магделенді Францияға жеткізуге жауапты екі қарақшы. Салли Энн, Африкадан ұрланған Чарли және басқа бірнеше баланың жағдайына жауапты Корпорацияның қызметкері. Оның санасы Корпорация тарапынан өзгертілген. Әже, Әже, HCE-нің оң қолы. Оның санасы да өзгертілген. Бас атқарушы директор, Корпорацияның негізін қалаушысы және басшысы. Алекс, Салли Энннің досы, осыған ұқсас міндеті бар. Оның санасы да өзгертілген.
Венеция
Болгария королі (алғашқы аты Борис), көңілді мінезді, балаша адам, пойызында жасырын сапаршылар бар екенін білгеніне қуанып, Чарли мен арыстандарға бар күшімен көмектесуге дайын. Эдвард, корольдің қауіпсіздік кеңесшісі және жақын серігі. Ол толық сенімге лайық емес екені белгілі болады, бұл корольді ашуландырады. Бірақ король Эдвардтың ұсақтай сатқындық жасағанын білген соң оны кешіріп, күзетшісі қызметінде қалдырады. Клаудио, Венеция каналында гондольер, Чарли мен арыстандар оған сеніп, Дожды құлатуға көмектеседі. Кейін Болгария королімен дос болады. Ол корольдің жақын қызметшісіне айналып, Чарлиді Атлант мұхиты арқылы қуалайды. Венецияның жемқор және өзімшіл басшысы Дож, оны венециялықтар Примо, Клаудио және басқалардың көмегімен құлатады.
Мультимедиялық
Кітапта басылып шыққан және Фаберден сатып алуға болатын музыканы композитор Роберт Локхарт жазған. Суреттер Фред ван Диленге тиесілі. Complicite театр компаниясы 2013 жылдың 29 мамырынан 21 шілдесіне дейін Ұлыбритания бойынша гастрольдік сахналық қойылым көрсетті, ал келесі жылы – әлем бойынша.