Кіріспе
Занскари немесе Занскари – Солтүстік Үндістанның Ладакх аймағынан шыққан шағын тау жылқысы немесе пони тұқымы. Оның аты Каргил ауданындағы Занскар аңғарының немесе аймағының атымен байланысты. Бұл тұқым Химачал-Прадеш штатының Спити тұқымына ұқсас, бірақ жоғары биіктікте жұмыс істеуге жақсы бейімделген. Спити сияқты, ол да көршілес Тибеттегі тибеттік тұқымдарға ұқсастықтарды көрсетеді, олар Гималай тауларының ар жағында өмір сүреді. Орташа денелі болып келеді және көбінесе сұр түсті болады. Бұл тұқымның саны азайып бара жатқандықтан, қазіргі күні жүзден астам өкілі ғана сақталған, сондықтан Ладакхтың Каргил ауданындағы Падум, Занскар қаласында оны сақтау бағдарламасы қолға алынған.
The Zaniskari or Zanskari is a breed of small mountain horse or pony from Ladakh in northern India. It is named for the Zanskar valley or region in Kargil district. It is similar to the Spiti breed of Himachal Pradesh, but is better adapted to work at high altitude. Like the Spiti, it shows similarities to the Tibetan breeds living on the other side of the Himalayas in neighbouring Tibet. It is of medium size, and is often grey in colour. The breed is considered endangered, as there are only a few hundred alive today, and a conservation programme has been started at Padum, Zanskar, in the Kargil district of Ladakh.
Тарих
1977 жылы занискари жылқыларының саны шамамен 15 000 деп есептелді. 2007 жылы БҰҰ Азық-тұтыну ұйымы (FAO) бұл тұқымды "қауіп төндірмейтін" деп тізімдеді. Дегенмен, басқа жылқылармен есепсіз будандастыру салдарынан олардың жойылу қаупі туды. Қазір тек бірнеше жүз таза тұқымды жануар ғана қалды, олар негізінен Ладак аңғарларында, соның ішінде осы тұқым өз атын алған Занскар шатқалында кездеседі. Жаму және Кашмир Мал шаруашылығы департаменті Занскардағы Падумда осы тұқымды өсіру және сақтау үшін шаруашылық жүргізеді. Механизация және олардың өмір сүретін аймақтағы жолдардың көбеюіне байланысты халық саны тез азайды. Алайда, 2006 жылы популяцияда маңызды генетикалық тарылу белгілері байқалған жоқ. 2013 жылы жылқылардың саны шамамен 9700 болды. 2022 жылы тұқымның сақталу статусы DAD IS жүйесінде 346 жануардың тіркелген санына сүйене отырып, "қауіп астында/кризистік жағдайда сақталып отыр" деп көрсетілді. 2007 жылы бес үнді жылқы тұқымының генетикалық талдауында занискари тұқымы манипури, спити және бхутия тұқымдарына жақын, ал марвари тұқымынан алыс екені анықталды. 2014 жылы барлық алты үнді тұқымын зерттеу барысында занискари тұқымы бхутия, манипури және спити тұқымдарымен бірге топтастырылды және спити тұқымына ең жақын екені анықталды.
Сипаттамалары
Зенискари мықты, тығыз және жақсы денелі, әсіресе Ладакхтың оттегі аз қоршаған ортасында жұмыс істеуге бейімделген. Биіктігі әдетте ; кеуде көлемі және дене ұзындығы шамамен болады. Ең көп кездесетін түк түсі сұр; құмыршақ, қоңыр, қара және қызыл да кездеседі.
Қолдану
Зенискари жануарлары, әсіресе, теңіз деңгейінен 3000 метрден жоғары биіктікте және қиын жағдайларда, өздерінің туған жерінде жүк тасуға бейімделген. Олар мықты, сенімді және жақсы төзімділікке ие. Ладак аймағындағы Үндістан армиясы оларды жүк тасу үшін пайдаланады. Сонымен қатар, олар міну және поло ойнау үшін де қолданылады.