Кіріспе

Фридолин фон Сенгер и Эттерлин (4 қыркүйек 1891 – 9 қаңтар 1963) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия армиясындағы генерал.

Өмірбаян

Фридолин Рудольф фон Сенгер и Эттерлин 1891 жылдың 4 қыркүйегінде Швейцария шекарасына жақын Вальдшут қаласында дүниеге келген. 1912 жылы ол Оксфордта Родс стипендиясын алып, француз және ағылшын тілдерін жетік меңгерді. 1914 жылдың тамыз айында Бірінші дүниежүзілік соғыс оның білімін үзіліске ұшыратты, және ол резервте лейтенант болып тағайындалды. Сенгер соғыстан кейінгі Рейхсверде кавалерия офицері ретінде қызметін жалғастырды. Сенгер екі жыл бойы Ганновердегі кавалерия мектебінде оқыды, төрт жыл Берлиндегі кавалерия инспекциясында болды, ал 1938 жылы полковник шеніне көтерілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы Франция шайқасына қатысты. 1942 жылдың қазан айында Оңтүстік Ресейдегі 17-ші танк дивизиясының басшылығына тағайындалды. 1943 жылдың маусым айында Сицилия шайқасы кезінде итальяндық 6-шы армиямен байланыс офицері болды (генерал Альфредо Гуццони), және 1943 жылдың 17 шілдесіне дейін аралдағы неміс бөлімшелеріне қолбасшылық етті, содан кейін генерал Ханс Валентин Хуб аралдағы барлық Орталық держава әскерлерін бақылауға алды. 1943 жылдың тамызында Сардиния және Корсика аралдарындағы неміс күштеріне басшылық етті. Неміс позициялары тұрақсыз болған кезде эвакуацияны жүргізді. 1943 жылдың 8 қазанында Италиядағы XIV танк корпусының басшылығына ие болды. Монте-Кассино шайқасы кезінде Сенгер Монте-Кассиноны қамтитын Густав қорғаныс желісінде шайқасты. Одақтастар неміс позицияларын 1944 жылдың мамыр айында ғана бұзды. Италиядағы неміс күштері 1945 жылдың 4 мамырында капитуляциялағанда, генерал Генрих фон Вьеттингофф итальяндық партизандар Флоренциядағы одақтастар штаб-пәтеріне бара жатқанда оны өлтіруге тырысады деп қорқып, оның орнына Сенгерді жіберді. Сенгерге де партизандардан қауіп төнді, бірақ американдық офицерлердің араласуының арқасында ол қаза болмай қалды. Генерал Марк У. Кларкқа барып, бұйрық сұрағаннан кейін, ол кете жатқанда бір тілші Сенгердің әлі де пистолетін белдігінде тасып жүргенін байқады. Кларк оны қайта шақырып, "Сол қарудан құтыл" деп бұйырды. Сэнгер белбеуін шешіп, ағаш түбіне лақтырып жіберді.

Кейінгі өмірі

Соғыстан кейін ол өзінің естеліктерін жазды, «Krieg in Europa» (Еуропадағы соғыс) деп аталды (олар ағылшын тіліне «Neither Fear nor Hope» деп аударылды) және ол әскери мәселелер мен теория туралы жазуын жалғастырды. Оны Лило Милцсак Кенигсвинтер конференциясына шақырды. Бұл жыл сайынғы конференциялар Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін жағымсыз естеліктерді жеңуге көмектесті. Конференцияда ол саясаткер Ханс фон Херватпен, болашақ Германия президенті Рихард фон Вайцзекермен және басқа да жетекші неміс шешім қабылдаушыларымен, сондай-ақ Денис Хили, Ричард Кроссман және журналист Робин Дей сияқты британдық саясаткерлермен бірге жұмыс істеді. 1950 жылы Сенгер екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германия Федеративтік Республикасының қайта қарулануы (Wiederbewaffnung) мәселесін қарастырған Химмерод меморандумының авторларының бірі болды. Сенгерді әскери тарихшы Майкл Ховардқа Б. Х. Лидделл Харт таныстырды. Соғыс кезінде Италияда соғысқан Ховард оның: «Сізге бір кеңес бере аламын ба? Келесі жолы Италияға шабуыл жасағанда, төменгі жағынан бастамаңыз» дегенін есіне алады. Ол Бундесвер генерал және әскери жазушы Фердинанд Мария фон Сенгер мен Эттерлиннің (1923–1987) әкесі болды.