Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Энлил кудурри усур, mdEnlil(be) ку дур усур, (Энлил үлкен ұлын қорғайды), Ассирия патшалар тізімі бойынша Ассирияның 81-ші патшасы болды.
Enlil kudurrī uṣur, mdEnlil(be) ku dúr uṣur, (Enlil protect the eldest son), was the 81st king of Assyria according to the Assyrian King List.
Өмірбаян
Энлиль Кудури Усур – Тукульти Нинурта I-нің ұлы болды. Ол өзінің немере інісі Ашур Нирари III-нің қысқа ғана билігінен кейін таққа отырып, бес жыл патшалық құрды. Патшалар тізімдері мен жылнамаларынан басқа, осы патша туралы басқа ешқандай жазба қалмаған. Синхрондық патшалар тізімі оның замандасы болып келген вавилондық патша Адад шума усурды, оның болашақ қарсыласын деп көрсетеді. Синхроникалық тарихта оның Адад шума усурмен болған шайқасы, Или паданың ұлы және Эриба Адад I-нің ұрпағы Нинурта Апал Экурға "Кардунияштан", яғни Вавилониядан келіп, Ассирия тағына таласуына себеп болды. Грейсон және басқа зерттеушілер бұл оқиғаға Адад шума усурдың құпия көмегі тиген болуы мүмкін деген болжам айтты, бірақ қазірге дейін бұл теорияны растайтын жарияланған деректер жоқ. Нинурта Апал Экурдың Вавилонияда болу мақсаты да белгісіз – ол саяси бежен қор болған жоқ па, әлде Ассирия билігіндегі аймақты басқарған адам болған жоқ па. Уокер жылнамасында Адад шума усурдан жеңілгеннен кейін Энлиль Кудури Усурды оның өзінің офицерлері тұтқындап, қарсыласына тапсырғаны айтылады. Осыдан кейін ғана Адад шума усур өзінің билігін кеңейтіп, Бабыл қаласын да өз құрамына қосты. Ал Синхроникалық тарихта былай делінеді: Нинурта Апал Экур көптеген әскерін жинап, Либби Алиді (Ашшур қаласын) жаулап алу үшін жорыққа шықты. Бірақ [ ] күтпеген жерден пайда болды, сондықтан ол кері қайтып, үйіне бет бұрды. Грейсон атап көрсеткендей, бұл мәтін әртүрлі түсіндіруге мүмкіндік береді, олардың бірі – жоғалған есім Энлиль Кудури Усурдың өзі болуы мүмкін, оны тұтқынға алған адам солтүстік жақтағы жауларының арасында дүрлік тудыру үшін босатып жіберген.
Enlil kudurri usur was the son of Tukulti Ninurta I. He succeeded his nephew, Ashur nirari III’s brief reign and ruled for five years. Apart from king lists and chronicles, there are no other extant inscriptions of this king. The Synchronistic King List identifies his Babylonian contemporary with Adad šuma uṣur, his eventual nemesis. In the Synchronistic History, the battle between him and Adad šuma uṣur is given as a pretext for his Assyrian rival, Ninurta apal Ekur, a son of Ilī padâ and descendant of Eriba Adad I, to “come up from Karduniaš,” i. e. Babylonia, and make a play for the Assyrian throne. Grayson and others have speculated that this was with the tacit assistance of Adad šuma uṣur, but there is currently no published evidence to support this theory. Ninurta apal Ekur’s purpose for being in Babylonia is also unknown, whether a political refugee or an administrator of the Assyrian held portion. The Walker Chronicle describes how following his abject defeat at Adad šuma uṣur’s hands, Enlil kudurrī uṣur was seized by his own officers and handed over to his opponent. Only after these events did Adad šuma uṣur go on to extend his territory to include the city of Babylon itself. Meanwhile, the Synchronistic History continues, Ninurta apal Ekur had “mustered his numerous troops and marched to conquer Libbi ali (the city of Aššur). But [ ] arrived unexpectedly, so he turned and went home.” As Grayson points out, this passage is open to various interpretations, only one of which is that the missing name could have been that of Enlil kudurrī uṣur, released by his captor to sow confusion amongst his northern foes.