Османдық империяның тарауы (1908-1922): Жас түрк революциясы, конституция, көп партиялық жүйе, ұлттық біртүтастық және Түркияның құрылуы. Тарих, саясат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1908–1922 жылдардағы саяси оқиға
1908–1922 political event
Осман империясының ыдырауы (1908–1922) – Осман империясы тарихындағы жас түрк революциясымен басталып, империяның тарауымен және қазіргі Түркия мемлекетінің құрылуымен аяқталған кезең. Жас түрк революциясы 1876 жылғы конституцияны қайта орнатып, Осман парламенті үшін екі сатылы сайлау жүйесімен көп партиялық саясатты енгізді. Сонымен қатар, империяның бірлігін сақтау мақсатында Османдықтар қозғалысы деп аталатын жаңа қозғалыс қолға алынды. Бұл қозғалыста дін мен ұлтқа қарамастан, біртұтас Османдық ұлтшылдығына баса назар аударылды. Империя ішінде жаңа конституция бастапқыда мемлекеттік институттарды жаңарту және түрлі этникалық топтар арасындағы қарым-қатынастарды жақсарту мүмкіндігі ретінде қабылданды. Алайда, бұл кезең империяның үздіксіз әскери сәтсіздіктерімен де сипатталды. Әскери реформаларға қарамастан, Осман армиясы Италия-Түркия соғысында (1911–1912 жж.) және Балқан соғыстарында (1912–1913 жж.) ауыр жеңіліске ұшырады, нәтижесінде Осман империясы Солтүстік Африкадан және Еуропадан ығыстырылды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасқан тұрақсыздық 31 наурыздағы оқиғаға, 1912 жылғы Осман төңкерісіне және 1913 жылғы Осман төңкерісіне әкелді. Біріктіру және прогресс комитеті (CUP) үкіметі осы кезеңде радикалданды, империяның армян, ассириялық және грек азаматтарына қарсы этникалық тазалау мен геноцид жасады, бұл оқиғалар жиынтығы Кейінгі Осман геноцидтері деп аталады. Осман империясының Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қатысуы жеңіліспен және Севр шартының талаптарына сәйкес империяның қалған территорияларын бөлумен аяқталды. Лондон конференциясында жасалған шарт Осман мемлекетіне номиналды жерлерді бөліп, «Осман халифаты» атауын сақтауға рұқсат берді (Ватикан сияқты, католик Папасы басқаратын діни монархиялық мемлекет), бұл оны әлсіз қылды. Бұл шешімнің бір себебі Ұлыбританияның Халифат қозғалысын тоқтату ниеті болды. Константинополь (Истанбул) мен Смирнаның (қазіргі Измир) оккупациясы түрік ұлттық қозғалысын біріктірді, ол Түрік тәуелсіздік соғысында жеңіске жетті. Осман сұлтандығының ресми түрде таратылуы 1922 жылдың 1 қарашасында Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі тарапынан жүзеге асырылды. Сұлтан 1299 жылдан бері Осман әулеті билеген жерлерде persona non grata деп жарияланды.
The dissolution of the Ottoman Empire (1908–1922) was a period of history of the Ottoman Empire beginning with the Young Turk Revolution and ultimately ending with the empire's dissolution and the founding of the modern state of Turkey. The Young Turk Revolution restored the constitution of 1876 and brought in multi party politics with a two stage electoral system for the Ottoman parliament. At the same time, a nascent movement called Ottomanism was promoted in an attempt to maintain the unity of the Empire, emphasising a collective Ottoman nationalism regardless of religion or ethnicity. Within the empire, the new constitution was initially seen positively, as an opportunity to modernize state institutions and resolve inter communal tensions between different ethnic groups. Additionally, this period was characterised by continuing military failures by the empire. Despite military reforms, the Ottoman Army met with disastrous defeat in the Italo Turkish War (1911–1912) and the Balkan Wars (1912–1913), resulting in the Ottomans being driven out of North Africa and nearly out of Europe. Continuous unrest leading up to World War I resulted in the 31 March Incident, the 1912 Ottoman coup d'état and the 1913 Ottoman coup d'état. The Committee of Union and Progress (CUP) government became increasingly radicalised during this period, and conducted ethnic cleansing and genocide against the empire's Armenian, Assyrian, and Greek citizens, events collectively referred to as the Late Ottoman genocides. Ottoman participation in World War I ended with defeat and the partition of the empire's remaining territories under the terms of the Treaty of Sèvres. The treaty, formulated at the conference of London, allocated nominal land to the Ottoman state and allowed it to retain the designation of "Ottoman Caliphate" (similar to the Vatican, a sacerdotal monarchical state ruled by the Catholic Pope), leaving it severely weakened. One factor behind this arrangement was Britain's desire to thwart the Khilafat Movement. The occupation of Constantinople (Istanbul), along with the occupation of Smyrna (modern day İzmir), mobilized the Turkish national movement, which ultimately won the Turkish War of Independence. The formal abolition of the Ottoman Sultanate was performed by the Grand National Assembly of Turkey on 1 November 1922. The Sultan was declared persona non grata from the lands the Ottoman Dynasty had ruled since 1299.
Әлеуметтік қақтығыстар
Еуропада ұлтшылдықтың өркендеуімен Еуропада ұлттық мемлекеттердің үстемдігі орнады. 19 ғасырда Осман империясында ұлтшылдық көтеріліс болды, нәтижесінде 1821 жылы тәуелсіз Грекия, 1835 жылы Сербия және 1877–1878 жылдары Болгария құрылды. Еуропалық елдерден өзгеше, Осман империясы жаулап алынған халықтарды мәдени ассимиляция арқылы біріктіруге көбінесе тырыспады. Оның орнына, Осман саясаты әр діннің конфессиялық қауымдастықтарынан тұратын миллет жүйесі арқылы билік етуді көздеді. Империя өзінің жаулап алған территорияларын толыққанды экономикалық тұрғыдан біріктіре алмады, демек, өзінің халқымен берік байланыс орната алмады. Бұл Осман империясының индустрияландыруға жасаған әрекеттерін әлсіретті. Осман мемлекеті индустрияландыруға ұмтылды. Мысалы, 1840 жылдары Стамбулдың батысында иілгіш және тоқыма фабрикалары, қорыту цехы, бу машинасымен жұмыс істейтін машина жасау шеберханасы және шағын бу кемелері үшін кеме жасау орны бар өнеркәсіптік кешен салынды. Эдвард Кларктың айтуынша: «Құрамымен де, санымен де, жоспарлаумен де, инвестициялармен де, және ішкі шикізат көздеріне назар аударумен де, бұл өндірістік кәсіпорындар барлық бұрынғы әрекеттердің ауқымын асып, Осман тарихындағы осы кезеңді ерекше деп белгілейді».
Europe became dominated by nation states with the rise of nationalism in Europe. The 19th century saw the rise of nationalism under the Ottoman Empire which resulted in the establishment of an independent Greece in 1821, Serbia in 1835, and Bulgaria in 1877–1878. Unlike the European nations, the Ottoman Empire made little attempt to integrate conquered peoples through cultural assimilation. Instead, Ottoman policy was to rule through the millet system, consisting of confessional communities for each religion. The Empire never fully integrated its conquests economically and therefore never established a binding link with its subjects. which undermined Ottoman efforts to industrialize. The Ottoman state did try to industrialize. For example, in 1840s, it built a complex of industries west of Istanbul including spinning and weaving mills, a foundry, steam operated machine works, and a boatyard for small steamships. In the words of Edward Clark: “In variety as well as in number, in planning, in investment, and in attention given to internal sources of raw materials these manufacturing enterprises far surpassed the scope of all previous efforts and mark this period as unique in Ottoman history.”
Француз революциясының әлеуметтік келісім теориясының өкілдері Монтескье мен Руссодан шабыттанған «Жас Османдықтар» қоғамы империядағы барлық этностар мен діндерді қабылдау, миллеттер арасындағы теңдік және заң алдындағы барлық азаматтардың теңдігі үшін Османдық қозғалысын бастады. Оның жақтастары бұл әлеуметтік мәселелерді шеше алады деп сенді. Танзимат реформалары империя құрылымын күрт өзгертті: миллет жүйесі негізінен сақталды, бірақ секулярлық ұйымдар мен саясат құрылды; сондай-ақ, бастауыш білім беру және әскери қызметке шақыру мұсылман және мұсылман емес азаматтарға бірдей қолданылуы тиіс еді. Майкл Хехтер Осман империясындағы ұлтшылдықтың өрлеуі бұрын үлкен тәуелсіздікке ие болған халықтарға тікелей және орталықтандырылған басқару жүйесін орнатуға жасаған Осман империясының әрекеттеріне қарсы реакцияның нәтижесі болды деп санайды.
Inspired by the French Revolution social contract theorists Montesquieu and Rousseau, the Young Ottomans society started the movement Ottomanism for accepting all ethnicities and religions in the empire, for equality among millets and equality of subjects before the law. Proponents believed that this could solve social issues. The structure of the Empire was greatly changed by the Tanzimat reforms: the millet system remained in essence, but secular organizations and policies were established; and primary education and conscription were to be applied to non Muslims and Muslims alike. Michael Hechter argues that the rise of nationalism in the Ottoman Empire was the result of a backlash against Ottoman attempts to institute more direct and central forms of rule over populations which had previously had greater autonomy.
Экономикалық мәселелер
Капитуляциялар осы кезеңде экономикалық саясаттың басты мәселесі болды. Алдыңғыда шетелден келген көмек капитуляциялар арқылы Империяға пайда әкеледі деп есептелген. Осман билігінің түрлі ведомстволары кез келген мүмкіндікті пайдаланып пара талап ететін және әділетсіз, кемсітуші салық жүйесінен түскен кірістерді ұстап қалатын. Бұл парақорлықтың салдарынан мүңкіп жатқан барлық салалар қирады және Империяның көптеген халықтарының тәуелсіздікке ұмтылысын қанауға тырысты. Осман мемлекеттік қарызы – Еуропалық державалардың бақылау схемасының бір бөлігі еді, олар арқылы әлемдік сауда мүдделері Империяның мүддесіне қайшы келетін артықшылықтар алуға ұмтылды. Қарызды Осман мемлекеттік қарыз басқармасы басқарды, ал оның билігі Императорлық Осман банкіне (немесе Орталық банкке) таратылды. Әлемдік соғысқа дейінгі Империяның жалпы қарызы 716 миллион долларды құрады. Францияның үлесі 60 пайызды, Германияның – 20 пайызды, ал Ұлыбританияның – 15 пайызды құрады. Осман қарыз басқармасы Империяның көптеген маңызды кірістерін бақылады. Кеңестің қаржы мәселелеріне қатысты билігі болды, тіпті аудандардағы малға салынатын салықты белгілеуге дейін оның бақылауы жетті.
The Capitulations were the main discussion of economic policy during the period. It used to be believed incoming foreign assistance with capitulation could benefit the Empire. Ottoman officials, representing different jurisdictions, sought bribes at every opportunity and withheld the proceeds of a vicious and discriminatory tax system. This ruined every struggling industry by the graft, and fought against every show of independence on the part of Empire's many subject peoples. The Ottoman public debt was part of a larger scheme of control by the European powers, through which the commercial interests of the world had sought to gain advantages that may not have been of the Empire's interest. The debt was administered by the Ottoman Public Debt Administration and its power was extended to the Imperial Ottoman Bank (or Central bank). The total pre World War debt of Empire was $716,000,000. France had 60 percent of the total. Germany had 20 percent. The United Kingdom owned 15 percent. The Ottoman Debt Administration controlled many of the important revenues of the Empire. The council had power over financial affairs; its control even extended to determine the tax on livestock in the districts.
Жас түрік төңкерісі
1908 жылғы шілдеде Жас түрік төңкерісі империяның саяси құрылымын өзгертті. Одақ және прогресс комитеті (CUP) екінші конституциялық дәуірді орнату үшін Сұлтан Абдул Хамид II-нің абсолюттік билігіне қарсы көтерілді. 1908 жылғы 24 шілдеде Абдул Хамид II капитуляция жасап, 1876 жылғы Осман конституциясын қайта жаңартылды. Төңкеріс көппартиялық демократия құрды. Жас түрік қозғалысы жасырын күштен шыққаннан кейін партияларын жариялады. Олардың ішінде "Одақ және прогресс комитеті" (CUP) және "Еркіндік партиясы" болды. Оттаман социалистік партиясы, халықтық федеративтік партия (Болгария бөлімі), Болгария конституциялық клубтары, Палестинадағы еврей социал-демократиялық еңбек партиясы (Поале Сион), Әл-Фатат (сондай-ақ Жас араб қоғамы; Jam’iyat al 'Arabiya al Fatat), Әкімшілік децентрализация үшін Осман партиясы және армяндар Арменан, Хунчакиан және Армян революциялық федерациясы (АРФ/Дашнак) аясында ұйымдастырылды. Бастапқыда бірлік сақтауға ниет болды, бәсекелес топтар ортақ елді сақтап қалуға ұмтылды. Ішкі Македония революциялық ұйымы (IMRO) CUP мүшелерімен ынтымақтастық жасады, ал гректер мен болгарлар екінші ірі партия – "Еркіндік партиясы" құрамына бірікті. Болгария федералистік қанаты төңкеріске қуанышпен қарсы алды және кейіннен халықтық федеративтік партия ретінде белсенді саясатқа қатысты. IMRO-ның бұрынғы орталықшылдары Болгария конституциялық клубтарын құрды, және PFP сияқты, олар 1908 жылғы Осман жалпы сайлауына қатысты.
In July 1908, the Young Turk Revolution changed the political structure of the Empire. The Committee of Union and Progress (CUP) rebelled against the absolute rule of Sultan Abdul Hamid II to establish the Second Constitutional Era. On 24 July 1908, Abdul Hamid II capitulated and restored the Ottoman constitution of 1876. The revolution created multi party democracy. Once underground, the Young Turk movement declared its parties. Among them was "Committee of Union and Progress" (CUP), and the "Liberty Party." There were smaller parties such as Ottoman Socialist Party and ethnic parties which included People's Federative Party (Bulgarian Section), Bulgarian Constitutional Clubs, Jewish Social Democratic Labour Party in Palestine (Poale Zion), Al Fatat (also known as the Young Arab Society; Jam’iyat al 'Arabiya al Fatat), Ottoman Party for Administrative Decentralization, and Armenians were organized under the Armenakan, Hunchakian and Armenian Revolutionary Federation (ARF/Dashnak). At the onset, there was a desire to remain unified, and the competing groups wished to maintain a common country. The Internal Macedonian Revolutionary Organisation (IMRO) collaborated with the members of the CUP, and Greeks and Bulgarians joined under the second biggest party, the Liberty Party. The Bulgarian federalist wing welcomed the revolution, and they later joined mainstream politics as the People's Federative Party. The former centralists of the IMRO formed the Bulgarian Constitutional Clubs, and, like the PFP, they participated in 1908 Ottoman general election.
Қосымша ыдырау
Болгарияның тәуелсіздік декларациясы 1908 жылғы 5 қазанда [О. С. 22 қыркүйек 1908] империядан бұрынғы астанасы Тарновода Болгария князі Фердинанд тарапынан жарияланды, ол кейін «царь» атағын алды. 1908 жылғы 6 қазанда Австро-Мажарстан империяның құрамындағы Босния мен Герцеговинаны аннексиялауды жариялаған кезде Босния дағдарысы басталды. Бұл бір жақты әрекет Болгарияның империядан тәуелсіздік жариялауымен (5 қазан) бір уақытта орын алды. Осман империясы Босния мен Герцеговинаны аннексиялауға қарағанда Болгарияның декларациясына күштірек қарсылық білдірді, себебі оның бұл аймақтарды басқаруға ешқандай мүмкіндігі болмады. Австро-Мажарстан тауарлары мен дүкендеріне бойкот жарияланды, нәтижесінде Австро-Мажарстан 100 000 000 кронадан астам коммерциялық залал көріп отырды. Австро-Мажарстан Босния мен Герцеговинадағы мемлекеттік жерлер үшін Осман империясына 2,2 миллион фунт төлеуге келісті. Болгарияның тәуелсіздігін кері қайтару мүмкін емес еді. 1908 жылғы революциядан кейін Крит депутаттары Грекиямен бірігуді жариялады, революциядан және Займистің аралдан кеткен уақытынан пайдаланды. 1908 жыл аяқталғанда империя мен криттіктер арасындағы мәселе әлі шешілмеген күйде қалды. 1909 жылы парламент басқару құрылымын (бірінші кабинет) сайлағаннан кейін, CUP көпшілігі егер тәртіп сақталса және мұсылмандардың құқықтары ескерілсе, мәселе келіссөздер арқылы шешілетінін шешті.
The de jure Bulgarian Declaration of Independence on 5 October 1908 [O. S. 22 September 1908] from the Empire was proclaimed in the old capital of Tarnovo by Prince Ferdinand of Bulgaria, who afterwards took the title "Tsar". The Bosnian crisis on 6 October 1908 erupted when Austria Hungary announced the annexation of Bosnia and Herzegovina, territories formally within the sovereignty of the Empire. This unilateral action was timed to coincide with Bulgaria's declaration of independence (5 October) from the Empire. The Ottoman Empire protested Bulgaria's declaration with more vigour than the annexation of Bosnia Herzegovina, which it had no practical prospects of governing. A boycott of Austro Hungarian goods and shops occurred, inflicting commercial losses of over 100,000,000 kronen on Austria Hungary. Austria Hungary agreed to pay the Ottomans ₤2.2 million for the public land in Bosnia Herzegovina. Bulgarian independence could not be reversed. Just after the revolution in 1908, the Cretan deputies declared union with Greece, taking advantage of the revolution as well as the timing of Zaimis's vacation away from the island. 1908 ended with the issue still unresolved between the Empire and the Cretans. In 1909, after the parliament elected its governing structure (first cabinet), the CUP majority decided that if order was maintained and the rights of Muslims were respected, the issue would be solved with negotiations.
Жаңа Парламент
1908 жылғы Осман империясындағы жалпы сайлауға дейін саяси науқандар жүргізілді. 1908 жылдың жазында Бірлік және Ылдамдық Комитеті (CUP) түрлі саяси ұсыныстар енгізді. CUP сайлау манифестінде қаржы және білім беруді реформалау, қоғамдық жұмыстар мен ауыл шаруашылығын дамыту, сондай-ақ теңдік пен әділдік принциптерін ілгерілету арқылы мемлекетті жаңғыртуға ұмтылатынын мәлімдеді. Ұлтшылдық мәселесінде (әрмен, күрд, түрік) CUP түрктерді империяны құруға тиіс "басты ұлт" деп белгіледі, бұл Австрия-Мажарстан империясындағы немістердің орнына ұқсас еді. Рейнольдсқа сәйкес, кем дегенде 1908 жылы империядағы аз ғана адамдар пантүркізммен айналысты. Сайлау 1908 жылдың қазан және қараша айларында өтті. CUP қолдаған үміткерлерге либералдар қарсылық көрсетті. Либералдар CUP-қа қарсы оппозицияның орталығына айналды. Ұзақ жылдық жер аударыстан оралған Мехмед Сабахаддин біртекті емес провинцияларда орталықтандырылмаған үкіметтің тиімдірек екеніне сенді. Либералдар провинцияларда нашар ұйымдастырылғандықтан, аз ұлт өкілдерін "Еркіндік партиясы" туы астында сайлауға қатысуға көндіре алмады, сондай-ақ, дамылмаған аймақтардағы ескі тәртіпке деген қолдауды пайдалана алмады. Абдул Хамид II тақтан алынып, Мехмед V сұлтан болды. 1909 жылдың 5 тамызында жаңа сұлтан Мехмед V жаңартылған конституцияны бекітті. Бұл жаңартылған конституция, бұрынғысы сияқты, салықтар, әскери қызмет (алғаш рет христиандарды әскери қызметке қабылдауға рұқсат беру) және саяси құқықтар тұрғысынан барлық азаматтардың теңдігін жариялады. Жаңа конституция барлық азаматтар үшін ортақ заң жүйесін құруға маңызды қадам ретінде қарастырылды. Сұлтанның мәртебесі номиналды деңгейге төмендетілді, бірақ соғыс жариялау сияқты конституциялық өкілеттіктерді сақтап қалды. Жаңа конституция халыққа көбірек билік беруді мақсат еткенімен, олардың халықаралық сипатына байланысты Османдық мемлекеттік қарызы, Османдық банкі немесе Османдық мемлекеттік қарыз басқармасы сияқты кейбір мемлекеттік қызметтерді шеше алмады. Бағдат темір жолы, темекі және екі француз компаниясының темекі саудасы сияқты қоғамдық жұмыстарды жүзеге асыру үшін құрылған көптеген компаниялар да осы жағдайға тап болды.
1908 Ottoman general election was preceded by political campaigns. In the summer of 1908, a variety of political proposals were put forward by the CUP. The CUP stated in its election manifesto that it sought to modernize the state by reforming finance and education, promoting public works and agriculture, and the principles of equality and justice. Regarding nationalism, (Armenian, Kurd, Turkic ) the CUP identified the Turks as the "dominant nation" around which the empire should be organized, not unlike the position of Germans in Austria Hungary. According to Reynolds, only a small minority in the Empire occupied themselves with Pan Turkism, at least in 1908. The election was held in October and November 1908. CUP sponsored candidates were opposed by the Liberals. The latter became a centre for those opposing the CUP. Mehmed Sabahaddin, who returned from his long exile, believed that in non homogeneous provinces a decentralized government was best. The Liberals were poorly organized in the provinces, and failed to convince minority candidates to contest the election under the Liberty Party banner; it also failed to tap into the continuing support for the old regime in less developed areas. Abdul Hamid II was removed from the throne, and Mehmed V became the Sultan. On 5 August 1909, the revised constitution was granted by the new Sultan Mehmed V. This revised constitution, as the one before, proclaimed the equality of all subjects in the matter of taxes, military service (allowing Christians into the military for the first time), and political rights. The new constitution was perceived as a big step for the establishment of a common law for all subjects. The position of Sultan was greatly reduced to a figurehead, while still retaining some constitutional powers, such as the ability to declare war. The new constitution, aimed to bring more sovereignty to the public, could not address certain public services, such as the Ottoman public debt, the Ottoman Bank or Ottoman Public Debt Administration because of their international character. The same held true of most of the companies which were formed to execute public works such as Baghdad Railway, tobacco and cigarette trades of two French companies the "Regie Company", and "Narquileh tobacco".
Италия соғысы, 1911 жыл
Италия 1911 жылғы 29 қыркүйекте Триполи мен Киренаиканы беруді талап етіп, Империяға қарсы соғыс жариялады. Италия әскерлері сол жылдың 5 қарашасында осы аймақтарды басып алды. Бұл соғыс шағын болғанымен, Балқан мемлекеттерінде ұлтшылдықты оятқандықтан, Бірінші дүниежүзілік соғыстың маңызды алғышарты болды. Османдықтар Африкадағы соңғы тікелей басқаратын аумағынан айырылды. Италиялықтар Монтенегроға қару-жарақ жіберіп, албандық диссиденттерді қолдады және Додеканезді басып алды. Ресейдің ықпалымен, Сербия мен Болгария арасында 1912 жылғы наурызда, Грекия мен Болгария арасында 1912 жылғы мамырда келісімдер жасалды, ал Черногория 1912 жылғы қазанда Сербия мен Болгариямен келісімдерге келді. Сербия-Болгария келісімінде Македонияны бөлу туралы нақты айтылды, бұл Бірінші Балқан соғысына әкеп соқты. Албанияда ұлтшыл көтеріліс басталды, ал 8 қазанда Сербия, Черногория, Грекия және Болгариядан құралған Балқан одағы Империяға бірлесіп шабуыл жасап, Бірінші Балқан соғысын бастарды. Болгария әскерлерінің Фракиядағы қарқынды ілгерілеуі Осман әскерлерін Константинополь қақпаларына дейін ығыстырды. Ұзақ өтпей Екінші Балқан соғысы басталды. Албания 28 қарашада тәуелсіздігін жариялады. Империя 2 желтоқсанда қаруды тоқтатуға келісті, ал оның аумақтық жоғалтулары 1913 жылы Лондон мен Бухарест шарттарымен бекітілді. Албания тәуелсіздік алды, ал Империя Еуропалық аумағының басым бөлігін (Косово, Нови-Пазар санджағы, Македония және Батыс Фракия) төрт одақтасқа жоғалтты. Бұл шарттардың нәтижесінде олар Еуропалық аумағының 83 пайызын және Еуропалық халқының 70 пайызын жоғалтты.
Italy declared war, the Italo Turkish War, on the Empire on 29 September 1911, demanding the turnover of Tripoli and Cyrenaica. Italian forces took those areas on 5 November of that year. Although minor, the war was an important precursor of World War I as it sparked nationalism in the Balkan states. The Ottomans lost their last directly ruled African territory. The Italians also sent weapons to Montenegro, encouraged Albanian dissidents, and seized the Dodecanese. While the Powers were asking Empire to reform Macedonia, under the encouragement of Russia, a series of agreements were concluded: between Serbia and Bulgaria in March 1912, between Greece and Bulgaria in May 1912, and Montenegro subsequently concluded agreements between Serbia and Bulgaria respectively in October 1912. The Serbian Bulgarian agreement specifically called for the partition of Macedonia which resulted in the First Balkan War. A nationalist uprising broke out in Albania, and on 8 October, the Balkan League, consisting of Serbia, Montenegro, Greece and Bulgaria, mounted a joint attack on the Empire, starting the First Balkan War. The strong march of the Bulgarian forces in Thrace pushed the Ottoman armies to the gates of Constantinople. The Second Balkan War soon followed. Albania declared independence on 28 November. The empire agreed to a ceasefire on 2 December, and its territory losses were finalized in 1913 in the treaties of London and Bucharest. Albania became independent, and the Empire lost almost all of its European territory (Kosovo, Sanjak of Novi Pazar, Macedonia and western Thrace) to the four allies. These treaties resulted in the loss of 83 percent of their European territory and almost 70 percent of their European population.
Кувейт пен Албанияның берілуі, 1913 жыл
1913 жылғы Англо-Османдық конвенция – 1913 жылғы шілдеде Осман сұлтаны Мехмед V мен британдықтар арасында бірнеше мәселе бойынша жасалған, қысқа ғұмырлы келісім. Алайда, Кувейттің мәртебесі – жалғыз тұрақты нәтиже болды, себебі оның нәтижесі Кувейттің ресми тәуелсіздігіне әкелді. Албания шамамен 1478 жылдан бері Осман билігінде болды. Балқан соғыстары кезінде Сербия, Черногория және Грекия албандар қоныстанған жерлерге талап еткенде, албандар тәуелсіздік жариялады. Еуропалық ірі державалар 1913 жылы екінші Балқан соғысынан кейін Албанияның тәуелсіздігін мойындады, бірақ албан халқының жартысынан астамы және олардың жерлері Албания шекарасының сыртында қалды, олар Черногория, Сербия және Грекия арасында бөлінді. Оларға Лондонда олардың мүддесін қорғаған британдық парламент депутаты Обри Герберт көмектесті. Нәтижесінде Гербертке Албания тағын ұсынды, бірақ британ премьер-министрі Х.Х. Аскуит оны қабылдамауға көндірді. Оның орнына, ұсыныс жаңа Албания княздығының билеушісі болған неміс ханзадасы Вильгельм Видтке жіберілді. Албанияның көршілері әлі де осы жаңа және көбінесе ислам мемлекетіне қызығушылықпен қарады. 1912 жылғы жеңілістер «Біріккен және прогресс» партиясына (CUP) үкіметті бақылауға алуға мүмкіндік берді. «Еркіндік және келісім» партиясы бейбітшілік ұсынысын Осман үкіметіне ұжымдық демарш ретінде ұсынды, ол Осман үкіметі кабинеті мен 1913 жылғы 22 қаңтарда парламенттің көпшілігі тарапынан бірден қабылданды. Сами Паша әл-Фаруки 1910 жылғы тамызда Дамаскіге 35 батальоннан тұратын Осман экспедициялық күшін бастап келді. 1911 жылы мұсылман зиялылары мен саясаткерлері Парижде «Жас араб қоғамын» құрды, ол араб ұлтшылдарының шағын клубы болды. Оның мақсаты – «араб ұлтының деңгейін қазіргі заманғы мемлекеттер деңгейіне көтеру» еді. Алғашқы жылдары әл-Фатат арабтардың империядан тәуелсіздігіне емес, біріккен Осман мемлекеті ішінде үлкен автономияға шақырды. Әл-Фатат 1913 жылы Парижде араб конгресін өткізді, оның мақсаты араб әлемінің басқа да наразылық білдірушілерімен қажетті реформаларды талқылау болды. Олар сондай-ақ Осман армиясына шақырылған арабтардың соғыс уақытында болмаса, араб емес аймақтарда қызмет етуін талап етпеуді өтінді. Алайда, Осман билігі ұйымның қызметі мен мүшелерін қуғындаған кезде әл-Фатат жасырын жұмыс істей бастады және араб провинцияларының толық тәуелсіздігі мен бірлігін талап етті. Осман кезеңінде ұлтшылдық қозғалыс күшейді, бірақ бұл араб ақсүйектері мен қарапайым арабтар арасында болды, олар өздерін халифаның адал поддандылары деп есептеді. Осман халифасының орнына британдықтар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мекке шарифін араб көтерілісін бастауға итермеледі. 1912 жылғы қазанда Арменияның Георгий V Ресей империясы ішіндегі армян реформаларын талқылау үшін генерал Илларион Иванович Воронцов Дашковпен келіссөздер жүргізді. 1912 жылғы желтоқсанда Кеворк V Арменияның ұлттық делегациясын құрып, Богхос Нубарды тағайындады. Делегация Парижге орналасты. Делегация құрамына тағы бір мүше – Джеймс Малколм кірді, ол Лондонда тұрып, британдықтармен келіссөздерде делегацияның өкілі болды. 1913 жылдың басында Богхос Нубар Еуропа үкіметтерімен сыртқы келіссөздерге жауапты болды, ал Саяси кеңес «Константинополь және Тбилиси комиссияларымен бірлесіп» реформа мәселесін Осман және Ресей үкіметтерімен ішкі келіссөздер жүргізуі керек болды. 1914 жылғы шілде айының соңынан 2 тамызға дейін Эрзурумда армян конгресі өтті. «Прогресс және одақ» комитеті мен Армения революциялық федерациясы кездесті. Армениядан Аршак Врамиан, Зорян және Хачатур Малумян, Османнан доктор Бехаэддин Шакир, Омер Наджи және Хилми Бей және Кавказ аймағынан келген халықаралық өкілдер қатысты. CUP Ресей Армениясындағы патшалық режимге қарсы орыс армяндарының көтерілісін қоздыруды сұрады, бұл Кавказ жорығы басталған жағдайда Транскавказияны жаулап алуға көмектесер еді. Сол уақытта Ресей Армениясының Тифлис қаласында Ресей армяндарының өкілдігі жиналды. Патша армяндардың Ресейге адалдығын және қолдауын сұрады. Ұсыныс қабылданды және 20 000-ға жуық армян Ресей Кавказ армиясының құрамында ерікті армян бөлімшелерін құруға шақырылды, олардың тек 7 000-ға ғана қару берілді. 2 қарашада Кавказ жорығының алғашқы ұрысы басталды (Бергманның шабуылы), ал 1914 жылғы 16 желтоқсанда Осман империясы ресми түрде армян реформаларын тоқтатты. Османдық барлау қызметі Хунчакиандықтардың CUP мүшелерін өлтіру жоспарын анықтады, бірақ оны 1914 жылғы шілдеде бір операцияда жоққа шығарды. 1908 жылы сұлтан құлатылғаннан кейін Хамидие әскері ресми түрде таратылды, бірақ 1892 жылы сұлтан Абдул Хамид II тарапынан ресми мойындалғанға дейін «тайпалық күштер» болғандықтан, таратылғаннан кейін де «тайпалық күштер» ретінде сақталды. Хамидие кавалериясы тайпалық жанжалдарға себеп болғандықтан сәтсіздікке ұшыраған деп жиі сипатталады. Шейх Абд әл-Қадир 1910 жылы CUP-тан шығыстағы күрд мемлекетін автономия беруді сұрады. Сол жылы Саид Нурси Диярбакыр аймағынан өтіп, күрдтерді бірігуге және дауларын ұмытуға шақырды, бірақ CUP-қа адалдығын сақтады. Аймақтағы басқа күрд шейхтері де аймақтық автономияға көңіл бөлді. Осы уақытта Бадр Хандар Анаталияның алыс шығысындағы наразы шейхтермен және басшылармен, иран шекарасына дейін байланыста болды, бірақ көбінесе сепаратизм аясында. Шейх Абд әл-Раззақ Бадр Хан ақырында Шейх Таха және Шейх Абд әл-Салам Барзанимен, тағы бір күшті отбасымен одақ құрды. 1914 жылы күрд қаупінің болуы және одақтың Ресеймен байланысы болғандықтан Осман әскері осы одаққа қарсы қимыл жасады. Барзан және Битлис көтерілістері сияқты екі қысқа және маңызсыз көтеріліс те жедел басылды. 1914 жылы генерал Мұхаммед Шариф Паша Месопотамияда британдықтарға қызмет етуді ұсынды. Басқа жерлерде Бадр Хан отбасының мүшелері ресейлік шенеуніктермен жақын қарым-қатынаста болды және тәуелсіз Күрдистан құру ниеттерін талқылады.
The Anglo Ottoman Convention of 1913 was a short lived agreement signed in July 1913 between the Ottoman sultan Mehmed V and the British over several issues. However the status of Kuwait that came to be the only lasting result, as its outcome was formal independence for Kuwait. Albania had been under Ottoman rule since about 1478. When Serbia, Montenegro, and Greece laid claim to Albanian populated lands during Balkan Wars, the Albanians declared independence. The European Great Powers endorsed an independent Albania in 1913, after the Second Balkan War leaving outside the Albanian border more than half of the Albanian population and their lands, that were partitioned between Montenegro, Serbia and Greece. They were assisted by Aubrey Herbert, a British MP who passionately advocated their cause in London. As a result, Herbert was offered the crown of Albania, but was dissuaded by the British prime minister, H. H. Asquith, from accepting. Instead the offer went to William of Wied, a German prince who accepted and became sovereign of the new Principality of Albania. Albania's neighbours still cast covetous eyes on this new and largely Islamic state. The cumulative defeats of 1912 enabled the CUP to seize control of the government. The Freedom and Accord Party presented the peace proposal to the Ottoman government as a collective démarche, which was almost immediately accepted by both the Ottoman cabinet and by an overwhelming majority of the parliament on 22 January 1913. Sami Pasha al Farouqi arrived in Damascus in August 1910, leading an Ottoman expeditionary force of some 35 battalions. In 1911, Muslim intellectuals and politicians formed "The Young Arab Society", a small Arab nationalist club, in Paris. Its stated aim was "raising the level of the Arab nation to the level of modern nations." In the first few years of its existence, al Fatat called for greater autonomy within a unified Ottoman state rather than Arab independence from the empire. Al Fatat hosted the Arab Congress of 1913 in Paris, the purpose of which was to discuss desired reforms with other dissenting individuals from the Arab world. They also requested that Arab conscripts to the Ottoman army not be required to serve in non Arab regions except in time of war. However, as the Ottoman authorities cracked down on the organization's activities and members, al Fatat went underground and demanded the complete independence and unity of the Arab provinces. Nationalist movement become prominent during this Ottoman period, but it has to be mentioned that this was among Arab nobles and common Arabs considered themselves loyal subjects of the Caliph. Instead of Ottoman Caliph, the British, for their part, incited the Sharif of Mecca to launch the Arab Revolt during the First World War. In October 1912, George V of Armenia engaged in negotiations with General Illarion Ivanovich Vorontsov Dashkov to discuss Armenian reforms inside the Russian Empire. In December 1912, Kevork V formed the Armenian National Delegation and appointed Boghos Nubar. The delegation established itself in Paris. Another member appointed to the delegation was James Malcolm who resided in London and became the delegation's point man in its dealings with the British. In early 1913, Armenian diplomacy shaped as Boghos Nubar was to be responsible for external negotiations with the European governments, while the Political Council "seconded by the Constantinople and Tblisi Commissions" were to negotiate the reform question internally with the Ottoman and Russian governments. From the end of July to 2 August 1914, the Armenian congress at Erzurum happened. There was a meeting between the Committee of Progress and Union and the Armenian Revolutionary Federation. Armenian liaisons Arshak Vramian, Zorian and Khatchatour Maloumian and Ottoman liaisons Dr. Behaeddin Shakir, Omer Naji, and Hilmi Bey were accompanied by an international entourage of peoples from the Caucasus. The CUP requested to incite a rebellion of Russian Armenians against the Tsarist regime in Russian Armenia, in order to facilitate the conquest of Transcaucasia in the event of the opening up of the Caucasus Campaign. Around the same time, a representative meeting of Russian Armenians assembled in Tiflis, Russian Armenia. The Tsar asked Armenian's loyalty and support for Russia in the conflict. The proposal was agreed upon and nearly 20,000 Armenians who responded to the call of forming Armenian volunteer units inside the Russian Caucasus Army, of which only 7,000 were given arms. On 2 November, the first engagement of the Caucasus Campaign began (the Bergmann Offensive), and on 16 December 1914, the Ottoman Empire officially dismantled the Armenian reform package. Ottoman intelligence services detected a plot by Hunchakian operatives to assassinate leading CUP members, and but foiled the plot in a single operation in July 1914. In 1908, after the overthrow of Sultan, the Hamidiye was disbanded as an organized force, but as they were "tribal forces" before official recognition by the Sultan Abdul Hamid II in 1892, they stayed as "tribal forces" after dismemberment. The Hamidiye Cavalry is often described as a failure because of its contribution to tribal feuds. Shaykh Abd al Qadir in 1910 appealed to the CUP for an autonomous Kurdish state in the east. That same year, Said Nursi travelled through the Diyarbakir region and urged Kurds to unite and forget their differences, while still carefully claiming loyalty to the CUP. Other Kurdish Shaykhs in the region began leaning towards regional autonomy. During this time, the Badr Khans had been in contact with discontented Shaykhs and chieftains in the far east of Anatolia ranging to the Iranian border, more in the framework of secession, however. Shaykh Abd al Razzaq Badr Khan eventually formed an alliance with Shaykh Taha and Shaykh Abd al Salam Barzani, another powerful family. In 1914, because of the possible Kurdish threat as well as the alliance's dealings with Russia, Ottoman troops moved against this alliance. Two brief and minor rebellions, the rebellions of Barzan and Bitlis, were quickly suppressed. In 1914, General Muhammad Sharif Pasha offered his services to the British in Mesopotamia. Elsewhere, members of the Badr Khan family held close relations with Russian officials and discussed their intentions to form an independent Kurdistan.
Йемен саясаты
Йемен вилайеті империяның бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлігі болды. 19 ғасырдың соңында Зайдилер империяға қарсы көтерілді, ал Имам Мұхаммед ибн Яхья мұрагерлік династияның негізін қалады. Ахмет Изет-паша 1911 жылғы қазан айында Имам Яхьямен келісім жасады, ол оны Зайдилердің рухани және уақытша басшысы ретінде мойындады, оларға лауазымдарға тағайындау және олардан салық жинау құқығы берілді. Османдықтар Йеменнің сунниттер көпшілік құрайтын аймақтарындағы үкімет жүйесін сақтап қалды. 1914 жылғы наурыз айында ағылшын-түрік шарты Йемен мен Аден протектораты арасындағы шекараны белгіледі. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Герцль Палестинаның Осман билеушілерімен саяси келісімге келуге тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Алайда 1909 жылғы 11 сәуірде Тель-Авив ежелгі Яффа портының шетінде құрылды. Әлемдік Сионисттік Ұйым Палестинадағы шағын көлемдегі қоныстануды қолдады және еврей сезімдерін мен санасын нығайтуға, сондай-ақ дүниежүзілік федерация құруға бағытталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда көптеген яһудилер (және сионистер) Ресей империясына қарсы соғыста Германия империясын қолдады. Балфур декларациясы (1917 жылғы 2 қарашада) және Генри МакМахон 1915 жылы Мекке әмірі Хусейн бин Алимен хат алмасты, бұл басқа тұжырымға көшуді (еврей халқының ұлттық ошағына қарсы еврей мемлекеті) білдірді.
Yemen Vilayet was a first level administrative division of the Empire. In the late 19th century, the Zaidis rebelled against the Empire, and Imam Mohammed ibn Yahya laid the foundation of a hereditary dynasty. Ahmed Izzet Pasha concluded a treaty with Imam Yahya in October 1911, by which he was recognized as temporal and spiritual head of the Zaidis, was given the right to appoint officials over them, and collect taxes from them. The Ottomans maintained their system of government in the Sunni majority parts of Yemen. In March 1914, the Anglo Turkish Treaty delimited the border between Yemen and the Aden Protectorate. Before the First World War, Herzl's attempts to reach a political agreement with the Ottoman rulers of Palestine were unsuccessful. But on 11 April 1909, Tel Aviv was founded on the outskirts of the ancient port city of Jaffa. The World Zionist Organization supported small scale settlement in Palestine and focused on strengthening Jewish feeling and consciousness and on building a worldwide federation. At the start of World War I most Jews (and Zionists) supported the German Empire in its war against the Russian Empire. The Balfour Declaration (dated 2 November 1917) and Henry McMahon had exchanged letters with Hussein bin Ali, Sharif of Mecca in 1915, a shift to another concept (Jewish national home vs. Jewish state) which is explained under Homeland for the Jewish people.
Сыртқы саясат
ХХ ғасырдың басындағы мемлекетаралық жүйе көпполярлы болды, онда ең бастысы болып бір немесе екі мемлекет көзге түспеді. Көпполярлылық дәстүрлі түрде Осман империясына бір күшті екіншісіне қарсы пайдалану мүмкіндігін ұсынды. Бастапқыда CUP және Freedom and Accord Британияға жүгінді. Германия Хамиди режимін қолдап, берік орнықты. Ұлыбританияны Германия мен Францияға қарсы бәсекелестіру арқылы Осман империясы Франция мен Германияның билеуін әлсіретіп, Портаға көбірек тәуелсіздік алуды көздеді. Германияға деген қарсылық оның одақтасы Австрия-Мажарстан Босния мен Герцеговинаны қосып алғанда күшейді. Бірлестікшіл «Танин» газеті тіпті Венаның осы әрекеттің мақсаты конституциялық режимге нұқсан келтіру және оның құлауына көмектесу үшін реакциялық күштерді қолдау болғанын айтты. Екі көрнекті бірлестікшіл, Ахмет Риза Паша және доктор Назим Паша, сер Эдвард Грей мен сер Чарльз Хардинджпен ынтымақтастық мәселелерін талқылау үшін Лондонға жіберілді.
The interstate system at the beginning of the twentieth century was a multipolar one, with no single or two states pre eminent. Multipolarity traditionally had afforded the Ottomans the ability to play off one power against the other. Initially, the CUP and Freedom and Accord turned to Britain. Germany had supported the Hamidian regime and acquired a strong foothold. By encouraging Britain to compete against Germany and France, the Ottomans hoped to break France and Germany's hold and acquire greater autonomy for the Porte. Hostility to Germany increased when her ally Austria Hungary annexed Bosnia and Herzegovina. The pro Unionist Tanin went so far as to suggest that Vienna's motive in carrying out this act was to strike a blow against the constitutional regime and assist reaction in order to bring about its fall. Two prominent Unionists, Ahmed Riza Pasha and Dr. Nazim Pasha, were sent to London to discuss options of cooperation with Sir Edward Grey and Sir Charles Hardinge.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Осман империясы 1914 жылғы 29 қазанда Ресейдің Қара теңіз жағалауына жасаған шабуылымен Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Бұл шабуыл Ресей мен оның одақтастары Ұлыбритания мен Францияны 1914 жылғы қарашада Осман империясына соғыс жариялауға мәжбүр етті. Осман империясы Балқан және Таяу Шығыс театрларында белсенді әрекет етті – соңғысында бес негізгі науқан өтті: Синай және Палестина науқаны, Месопотамия науқаны, Кавказ науқаны, Парсы науқаны және Галлиполи науқаны. Сонымен қатар, бірнеше шағын науқандар да болды: Солтүстік Африка науқаны, Араб науқаны және Оңтүстік Арабия науқаны. Соғыстың басында Осман әскері Галлиполи шайқасы және Кут қамалы сияқты бірнеше маңызды жеңіске жетті. 1918 жылғы 31 қазанда Мұдрос келісіміне қол қойылды, ол Осман империясының Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қатысуын аяқтады.
The Ottoman Empire entered WWI with the attack on Russia's Black Sea coast on 29 October 1914. The attack prompted Russia and its allies, Britain and France, to declare war on the Ottoman Empire in November 1914. The Ottoman Empire was active in the Balkans theatre and Middle Eastern theatre – the latter had five main campaigns: the Sinai and Palestine Campaign, the Mesopotamian Campaign, the Caucasus Campaign, the Persian Campaign, and the Gallipoli Campaign. There were also several minor campaigns: the North African Campaign, the Arab Campaign and the South Arabia Campaign. There were several important Ottoman victories in the early years of the war, such as the Battle of Gallipoli and the Siege of Kut. The Armistice of Mudros was signed on 31 October 1918, ending the Ottoman participation in World War I.
VI Мехмед (1918-1922)
Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталар алдында Сұлтан Мехмет V қайтыс болды, ал Мехмет VI жаңа Сұлтан атанды. Константинопольді оккупациялау Мудрос келісіміне сәйкес жүзеге асты, бұл Осман империясының Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қатысуын аяқтады. Оккупация екі кезеңнен өтті: алғашқы оккупация 1918 жылдың 13 қарашасынан 1920 жылдың 16 наурызына дейін; 1920 жылдың 16 наурызынан бастап Севр келісім-шарты күшіне енді. 1918 жылы Константинополь 1453 жылы Осман түріктері Византия астанасын басып алғаннан бері бірінші рет қолдан-қолға ауысты. 1918 жылдың желтоқсан айының басында одақтастардың әскери әкімшілігі құрылды. Одақтастар әкімшілігі Ая Софияны қайтадан кафедральға айналдырды және ғимарат уақытша Грек православиелік Экумендік патриархқа қайтарылды. 1919-1920 жылдардағы түрік әскери соттарында CUP мүшелері конституцияны бұзу, соғыс кезінде пайда табу және гректер мен армяндарды жаппай қырғынға ұшырату айыптарымен сотталды. Әскери соттар саяси күрес аренасына айналды. Сот процестері «Азаттық және келісім» қозғалысына CUP-ті саяси аренадан жоюға көмектесті. CUP-тің құлауы сарайға қайта бастаманы қолға алуға мүмкіндік берді, бірақ ол тек бір жылға жетпеді. Британдықтар да императорлық үкіметтің бірқатар мүшелерін тұтқындап, Мальтада интернирледі, кейіннен оларды британдық соғыс тұтқындарымен айырбастады, оларға қарсы қосымша сот процесі болған жоқ. Сэр Гоф Калторп Тевфик-паша үкіметінің мүшелерін және әскери/саяси тұлғаларды ғана қамтыды. Османдық режимнің беделсіз мүшелері уақытша үкіметтер құру және жеке дипломатиялық қарым-қатынастар жүргізу үшін қайта жандандырылды. Осылайша, Ахмет Тевфик-паша 1918 жылдың қарашасы мен 1919 жылдың наурызы аралығында екі министрлік құрды, одан кейін Абдул Хамидтің күйеуі Дамат Ферид-паша жеті айдың ішінде үш кабинетке жетекшілік етті. Дамад Ферид Хамиди дәуірінде Еуропа бойынша дипломатиялық миссияларда қызмет еткен және либерал саясаткер ретінде Еуропалық мемлекет қайраткерлерімен таныс болғандықтан, Осман мемлекеті мен династиясының өмір сүруі үшін келіссөздерде құнды актив деп есептелді.
Just before the end of World War I, Sultan Mehmet V died and Mehmed VI became the new Sultan. The Occupation of Constantinople took place in accordance with the Armistice of Mudros, ending the Ottoman participation in World War I. The occupation had two stages: the initial occupation took place from 13 November 1918 to 16 March 1920; from 16 March 1920 – Treaty of Sèvres. The year 1918 saw the first time Constantinople had changed hands since the Ottoman Turks conquered the Byzantine capital in 1453. An Allied military administration was set up early in December 1918. Hagia Sophia was converted back into a cathedral by the Allied administration, and the building was returned temporarily to the Greek Orthodox Ecumenical Patriarch. The CUP members were court martialled during the Turkish courts martial of 1919–1920 with charges of subversion of the constitution, wartime profiteering, and the massacres of both Greeks and Armenians. The courts martial became a stage for political battles. The trials helped Freedom and Accord root out the CUP from the political arena. The fall of the CUP allowed the Palace to regain the initiative once again, though only for less than a year. The British also rounded up a number of members of the Imperial Government and interned them in Malta, only for them to be exchanged in the future for British POWs without further trial. Sir Gough Calthorpe included only members of the Government of Tevfik Pasha and the military/political personalities. Discredited members of the Ottoman regime were resurrected in order to form ephemeral governments and conduct personal diplomacy. Thus, Ahmet Tevfik Pasha formed two ministries between November 1918 and March 1919, to be followed by Abdul Hamid's brother in law Damat Ferid Pasha who led three cabinets in seven months. Damad Ferid, having served in diplomatic missions throughout Europe during the Hamidian era, and having been acquainted with European statesmen during his tenure as a Liberal politician, was considered an asset in the negotiations for the very survival of the Ottoman state and dynasty.
Бөлімдеу
Соғыстан кейін Османдық идеологияның сенімділігі жоғалды. Империяның бір бөлігі әлемдік экономикаға енген кезде, кейбір аймақтар (Балқан, Египет, Ирак және Хиджаз) Париж бен Лондонмен, тіпті Британдық Үндістанмен Константинопольмен, 1930 жылдардан бастап ағылшын тілінде Стамбул деп аталған, одан да жақын экономикалық байланыстар орнатты. Османдық империяның бөлінуі 1915 жылғы Лондон келісімімен басталды және одақтастар арасындағы көптеген екіжақты келісімдермен жалғасты. Османдық империясымен жасалған алғашқы бейбіт келісім – Мудрос келісімі. Одан кейін Константинополь оккупацияланды. Османдық империяның бөлінуі халықаралық қақтығыстарға әкелді, олар 1919 жылғы Париж бейбіт конференциясында талқыланды. Бейбіт келісім, Севр шарты, Османдық империясы (ратифициленбеген) және одақтас әкімшілік тарапынан қол қойылды. Бейбіт келісімнің нәтижесінде Империяның әрбір этникалық тобы өз мемлекетін құруға ие болды.
After the war, the doctrine of Ottomanism lost its credibility. As parts of the Empire were integrated into the world economy, certain regions (the Balkans, Egypt, Iraq, and Hijaz) established closer economic links with Paris and London, or even with British India, than with Constantinople, which became known in English as Istanbul around 1930. The partitioning of the Ottoman Empire began with the Treaty of London (1915) and continued with mostly bilateral multiple agreements among the Allies. The initial peace agreement with the Ottoman Empire was the Armistice of Mudros. This was followed by the Occupation of Constantinople. The partitioning of the Ottoman Empire brought international conflicts which were discussed during the Paris Peace Conference, 1919. The peace agreement, the Treaty of Sèvres, was eventually signed by the Ottoman Empire (not ratified) and the Allied administration. The result of the Peace Settlement was that every indigenous group of the Empire would acquire its own state.
Севр келісім-шарты
Севр келісімінің мәтіні Осман империясының халқына 1920 жылдың мамырына дейін жарияланбады. Одақтастар империяға тек Солтүстік және Орталық Анатолияның шағын бөлігін басқаруға рұқсат етілді деп шешті. Көпшілік күткендей, Сұлтандық пен Халифат жойылмады, оларға астана мен қаланың төңірегіндегі шағын аумақты сақтауға рұқсат берілді, бірақ бұғаздарды емес. Босфор және Дарданеллдің жағалауларын халықаралық деңгейде тану жоспарланған, осылайша Қара теңіздің қақпалары ашық болып қалатын еді. Батыс Анатолия Грекияға, ал Шығыс Анатолия Арменияға ұсынылуы тиіс еді. Жерорта теңізі жағалауы, әлі де империяның бір бөлігі болғанымен, Франция мен Италияның ықпал аймақтары арасында бөлінді. Алты ғасыр бұрын Осман билігінің алғашқы ортасы болған Анатолияның ішкі бөлігі Осман егемендігінде қалды. Тәуелсіз Армения мемлекетінің идеясы Осман империясының құлауынан кейін Армения демократиялық Республикасы арқылы сақталды, бірақ кейіннен большевиктер басып алды. 1918 жылы күрд тайпасының басшысы Шариф-паша британдықтарды автономиялы күрд мемлекетін қолдау саясатын қабылдауға итермеледі. Ол британ шенеуніктерге аймақты басқаруды тапсыруды ұсынды. Париж бейбітшілік конференциясында 1919 жылы Шариф-паша мен армян өкілдері арасында күрд-әрмен келісіміне қол жеткізілді. Британдықтар бұл келісім тәуелсіз күрд және армян мемлекеттерінің құрылу ықтималдығын арттырады және осылайша Британ Месопотамиясы мен түріктер арасында буферлік аймақ құрады деп ойлады. Араб күштеріне Арабия түбегінің көп бөлігі мен Жеміс жарты айын қамтитын мемлекет уәде етілді; алайда, Ұлыбритания мен Франция арасындағы құпия Сайкс-Пико келісімі осы аймақтың көп бөлігін екі империялық держава арасында бөлуді көздейді. Одақтастар Осман империясының бөліну шарттарын Севр келісімі арқылы диктат етті. Түрік ұлтшыл Осман Парламенті бұл шарттарды қабылдамады, өйткені олар 1920 жылдың басында жарияланған Мисак-и Миллидегі Парламенттің бөліну шарттарына сәйкес келмеді. Парламент келісімсіз болғандықтан Османның келісімін алу мүмкін болмады. 1920 жылдың 4 наурызындағы Лондон конференциясынан кейін одақтастар Түркияның ұлтшыл оппозициясын белсенді түрде басуға шешім қабылдады. 1920 жылдың 14 наурызында одақтас әскерлері Константинопольдегі маңызды ғимараттарды басып алып, ұлтшылдарды тұтқындады. Парламент 1920 жылдың 18 наурызында соңғы рет жиналды, ал 1920 жылдың 11 сәуірінде Сұлтан Мехмед VI таратып жіберді. Көптеген парламентарийлер Анкараға көшіп, жаңа үкімет құрды. Одақтастар Сұлтанмен тікелей келісімдер жүргізуге мүмкіндік алды. Мехмед VI 1920 жылдың 10 тамызында келісімге қол қойды. Константинопольдегі Императорлық үкімет келісімді ратификациялау үшін Сенатты шақыруға тырысты, бірақ бұл сәтсіз аяқталды; оның заңдылығы түрік ұлтшылдарының ынтымақтасудан бас тартуымен күйреп кетті. Түрік тәуелсіздік соғысы мен одан кейінгі ұлтшыл жеңіс келісімнің ратификациялануына толыққанды кедергі келтірді. Түрік тәуелсіздік соғысы түрік ұлтшылдары Анатолияның көп бөлігін бақылауға алғаннан кейін аяқталды. 1922 жылдың 1 қарашасында Түркияның уақытша үкіметі Осман сұлтандығын және онымен бірге Осман империясын жойғанын ресми түрде жариялады. Мехмед VI 1922 жылдың 17 қарашасында Константинопольден эмиграцияға кетті. Одақтастар мен түріктер Севр келісімін алмастыру үшін Швейцарияның Лозанна қаласында кездесті.
The text of the Treaty of Sèvres was not made public to the Ottoman public until May 1920. The Allies decided that the Empire would be left only a small area in Northern and Central Anatolia to rule. Contrary to general expectations, the Sultanate along with the Caliphate was not terminated, and it was allowed to retain capitol and a small strip of territory around the city, but not the straits. The shores of the Bosphorus and the Dardanelles were planned to be internationalised, so that the gates of the Black Sea would be kept open. West Anatolia was to be offered to Greece, and East Anatolia was to be offered to Armenia. The Mediterranean coast, although still a part of the Empire, was partitioned between two zones of influence for France and Italy. The interior of Anatolia, the first seat of Ottoman power six centuries ago, would retain Ottoman sovereignty. The idea of an independent Armenian state survived the demise of Ottoman Empire through the Democratic Republic of Armenia, later conquered by the Bolsheviks. In 1918, Kurdish tribal leader Sharif Pasha pressed the British to adopt a policy supporting autonomous Kurdish state. He suggested that British officials be charged with administering the region. During the Paris Peace Conference, a Kurdo Armenian peace accord was reached between Sharif Pasha and Armenian representatives at the conference in 1919. The British thought that this agreement would increase the likelihood of independent Kurdish and Armenian states and therefore create a buffer between British Mesopotamia and the Turks. The Arab forces were promised a state that included much of the Arabian Peninsula and the Fertile Crescent; however, the secret Sykes Picot Agreement between Britain and France provided for the territorial division of much of that region between the two imperial powers. The Allies dictated the terms of the partitioning of the Ottoman Empire with the Treaty of Sèvres. The Turkish nationalist Ottoman Parliament rejected these terms, as they did not conform to the Parliament's own conditions for partition, the Misak ı Millî published in early 1920. No Ottoman assent was possible while Parliament remained intransigent. Following the Conference of London on 4 March 1920, the Allies decided to actively suppress Turkish nationalist opposition to the Treaty. On 14 March 1920, Allied troops moved to occupy key buildings and arrest nationalists in Constantinople. Parliament met a final time on 18 March 1920 before being dissolved by Sultan Mehmed VI on 11 April 1920. Many parliamentarians relocated to Ankara and formed a new government. The Allies were freed to deal with the Sultan directly. Mehmed VI signed the Treaty on 10 August 1920. The Imperial Government in Constantinople attempted and failed to convene the Senate to ratify the treaty; its legitimacy was fatally undermined by the Turkish nationalists' refusal to cooperate. The resulting Turkish War of Independence and the subsequent nationalist victory permanently prevented the Treaty from being ratified. The Turkish War of Independence ended with the Turkish nationalists in control of much of Anatolia. On 1 November 1922 the Turkish provisional government formally declared the Ottoman Sultanate and, with it, the Ottoman Empire to be abolished. Mehmed VI departed Constantinople and into exile on 17 November 1922. The Allies and Turks met in Lausanne, Switzerland to discuss a replacement for the unratified Treaty of Sèvres.
Осман империясының соңы
Лозанна шарттарының нәтижесінде жаңа түрік мемлекеті және оның шекарасы халықаралық жағынан мойындалды. Шарт 1923 жылғы 24 шілдеде қол қойылып, 1923 жылғы 23 тамызда Түркияда бекітілді. Түркия Республикасы 1923 жылғы 29 қазанда ресми түрде жарияланды. Келесі жылы, 1924 жылғы 23 сәуірде республика Түркияның 150 адамын, оның ішінде бұрынғы сұлтанды, «персона нон грата» деп жариялады. Осы шектеулердің көп бөлігі 1938 жылғы 28 маусымда жойылды.
The resulting Treaty of Lausanne secured international recognition for the new Turkish state and its borders. The Treaty was signed on 24 July 1923 and ratified in Turkey on 23 August 1923. The Republic of Turkey was formally declared on 29 October 1923. The following year on 23 April 1924, the republic declared 150 personae non gratae of Turkey, including the former Sultan, to be personae non gratae. Most of these restrictions were lifted on 28 June 1938.