Кіріспе

Неміс-американдық акробат және ойын-сауық өнерпазы (1892–1931)

Лилиан Лайтцель (туған Леопольдина Алица Пеликан; 2 қаңтар 1892 – 15 ақпан 1931) – Германияда туған, Рим сақиналарында өнер көрсетуде шеберлікке жеткен акробат, Ринглинг ағайындылары мен Барнум және Бейли циркінің артисі. Халықаралық цирк даңқы залына (өлімнен кейін) тұңғыш рет енген Лайтцель тікелей эфирдегі құлаудан кейін екі күннен соң ауруханада қайтыс болды. Лилианның ағасы Альфред Пеликан кейін Милуоки өнер институтының директоры болды. Ол балалық шағын Германияда өткізді, анасы мен әжесінің тәрбиесінде өсті. Жақсы білім алып, концерттік пианист болуға дайындалғанмен, анасының "Лими ледиз" атты акробатикалық цирк тобына қосылды. Труппаны Лили Симпсон және Лейтцельдің тәтелері Тина мен Тони Пеликан толықтырды. 1905 жылы топ Еуропа бойынша гастрольдік сапармен болды. 1910 жылы ол цирк труппасымен бірге АҚШ-қа келді және Барнум мен Бейли циркінде өнер көрсетті. Кейін топ тарады, мүшелері Еуропаға оралды, бірақ Лайтцель американдық водевиль сахнасында өнер көрсетуді жалғастырды. Индиана штатының Саут-Бенд қаласында оны Ринглинг ағайындыларының өкілі байқап, келісімшарт ұсынды. Ринглинг пен Барнум және Бейли цирктары біріккеннен кейін, ол үлкен жұлдызға айналып, цирктің басты орындаушысы болды.

Іс-әрекет және тұлға

Лейцельдің өнері бір қолмен жасалатын плаждардан тұрды, әр плаж кезінде иығын сәтке дейін шығарып тастайтын. Ол денесін иығының үстінен қайта-қайта аударып, кейде жүздеген рет орындайтын, шыдамдылық көрсететін. Көрермендерді әрқайсысын бірінен соң бірі санауға шақыратын. Бойы бес футқа жуық болса да, ол қатал мінезімен де танымал еді. Лейцель тарихындағы алғашқы артист болды, өзінің толық жабдықталған, жеке роялі бар жеке вагонына ие болды. Флоренц Зигфелд-кіші Лейцельді өзінің шоуына шақыру үшін белсенді түрде тырысты. Ол келісімге келді және 1918 және 1919 жылдары Зигфелдтің түнгі ойын-сауығында өнер көрсетті. Оның шаршағысы аңызға айналған. Лейцельдің жабдығын дұрыс орнатпаған жұмысшыны тілдеп немесе сапалағаны жиі кездесетін. Бұдан әрі, Лейцельдің ашуға беріліп, күніне бірнеше рет жеке қызметшісі Мейбл Каммингсті жұмыстан шығарып, қайта орналастырғаны белгілі болды. Керісінше, ол шоудағы балаларға "Лейцель тәте" деп танымал болды және жеке киім ауыстыратын бөлмесінде әріптестерінің туған күнін тойлайтын.

Некелер

Оның бірінші күйеуінің кім екені белгісіз. Ол 1920 жылы Клайд Ингаллсқа үйленді, ал 1924 жылы олар ажырасты. Оның үшінші күйеуі цирк трапециясымен өнер көрсететін Альфредо Кодона болды, оған ол 1928 жылы үйленді.

Апат және қайтыс болу

1931 жылғы 13 ақпанда Копенгагендегі Валенсия музыка залында өнер көрсетіп тұрғанда, арқанды бекітіп тұрған бұрылыс құрылымы сынғандықтан жерге құлап кетті. Ол және Кодона Еуропа бойынша жеке-жеке өнер көрсетіп жүрген, Кодона дереу Копенгагенге келді. Оның жағдайы жақсарғандай болған соң, Кодона Берлиндегі труппасына қайтып оралды. Бірақ ол 15 ақпанда, құлаудан екі күн өткен соң 39 жасында қайтыс болды. Ол Калифорния штатындағы Инглвуд қаласындағы Инглвуд паркі зиратына жерленді.

Құрметтер

Лилиан Лайтцель 1958 жылы Халықаралық цирк даңқы залына енгізілген алғашқы адам болды. Оның суреті салынған көне цирк плакаты 2014 жылғы 5 мамырда шығарылған АҚШ пошта маркалары жинағының бірінің тақырыбы ретінде пайдаланылды.

Медиада

Диан Н. Дженсеннің "Ауа патшайымы: цирктегі махаббат пен трагедияның шынайы тарихы" кітабы Лилиан Лейтцель туралы. Оны Crown 2013 жылы шығарды.