Кіріспе

Қытайдың Шаньси провинциясындағы археологиялық орын

Банпо – 1953 жылы Ши Синбаң тапқан археологиялық орын. Ол Қытайдың Сиань қаласының шығысындағы Сары өзен аңғарында орналасқан. Мұнда Цзянцзай сияқты бірнеше жақсы ұйымдастырылған неолиттік елді мекендердің қалдықтары сақталған, олардың көміртекке сәйкес жасы 6700–5600 жылға дейін жетеді. Аймақ, шамамен ені [мәлімет жоқ] болатын, қорғанышқа арналған ор қазбасымен қоршалған. Үйлер дөңгелек пішіндес, саздан және ағаштан салынған, төбелері сабанмен жабылған және төменгі негізде орналасқан. Ортақ жерлеу алаптары болған болуы мүмкін.

Банпо алаңы

Елді мекенді ормен қоршаған, ал қабірлер мен қыш ыдыстарды ордың сыртында орналастырған. Көптеген үйлер жартылай жерге көмілген, едені әдетте жер бетінен төмен болған. Үйлер ағаш тіреулермен тұрғызылып, қабатты сабаннан жасалған шатырлары болған. Қазба жұмыстары жүрген кезде Қытайда басым болған археологияның марксистік парадигмасына сәйкес, Банпо матриархалды қоғам деп есептелді; алайда, жаңа зерттеулер бұл пікірге қарсы келеді және марксистік парадигма қазіргі қытай археологиялық зерттеулерінде біртіндеп қолданыстан шығып барады. Қазіргі таңда археологиялық мәліметтерге сүйенсек, бұл қираған орындағы діни немесе саяси құрылым туралы көп айтуға болмайды. Қазір бұл жерде 1957 жылы археологиялық жинақты сақтау мақсатында салынған Сиань Банпо мұражайы орналасқан.

Банпо мәдениеті

Банпо – Яншао мәдениетінің алғашқы кезеңі Банпо мәдениетінің негізгі орны. Банпо сияқты археологиялық ескерткіштер Яншао мәдениетінің "Банпо кезеңіне" (б.з.д. 4-3 мыңжылдықтар) жатқызылады. Банпо 1954 жылдан 1957 жылға дейін қазба жұмыстарынан табылды.

Керамика инновациялары

Банпо Қытайда сазгер шеңберінің алғашқы қолданылуын қамтамасыз еткен мәдениет болды, ал басқа мәдениеттер оралым әдісін қолдануын жалғастырды. Сазгер шеңбері Яншао кезеңінің соңында ғана кеңінен таралды. Банпода Қытайдағы алғашқы қыштан жасалған пештер де болды. Сібірдегі Минусинск ойпатындағы Афанасьево және Окунев мәдениеттерінің өрнектері мен Банпоның қыш ыдыстарының өрнектері арасында ұқсастықтар байқалады. Яншао мәдениетінен пайда болған қыш ыдыс стилі батысқа қарай Маджайао мәдениетіне, содан кейін Сіньцзян және Орталық Азияға тарады. Көптеген ыдыстарда белгілер бар, олар Қытайдағы неолиттік белгілердің құрамына кіреді, бірақ әрбір белгі жеке-жеке кездеседі, бұл жазу жүйесінің мақсатына қайшы. Олардың орнына, бұл жеке сазгерлердің жекелеген белгілері болуы мүмкін.