Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сөз таңдауына заңмен бекітілмеген шектеулер сөйлеу кодексінің құқықтық түсінігі
Non statutory restriction on word choice
the legal concept of speech codes
Сөйлеу кодексі – бұл сөз бостандығы мен баспасөз бостандығына қатысты заңмен белгіленген қатаң шектеулерден тыс сөйлеуді шектеуге, қысқартуға немесе толығымен тыйым салуға бағытталған кез келген ереже немесе регламент. Мұндай кодекстер жұмыс орындарында, университеттерде және жеке ұйымдарда кең таралған. Бұл термин нақты сөздерге немесе сөйлемдерге тікелей тыйым салмайтын регламенттерге де қолданылуы мүмкін. Сөйлеу кодекстері көбінесе жек көруге немесе оны енгізушілер үшін ұнамсыз саналатын әлеуметтік пікір алмасудың түрлерін басу мақсатында қолданылады. Терминнің қолданылуы көп жағдайда құнды; белгілі бір регламентке қарсы шығушылар оны сөйлеу кодексі деп атауы мүмкін, ал қолдаушылар оны, мысалы, жағдайға қарай, қанаушылық саясат деп сипаттауды ұсынады. Бұл әсіресе академиялық ортада жиі кездеседі.
A speech code is any rule or regulation that limits, restricts, or bans speech beyond the strict legal limitations upon freedom of speech or press found in the legal definitions of harassment, slander, libel, and fighting words. Such codes are common in the workplace, in universities, and in private organizations. The term may be applied to regulations that do not explicitly prohibit particular words or sentences. Speech codes are often applied for the purpose of suppressing hate speech or forms of social discourse thought to be disagreeable to the implementers. Use of the term is in many cases valuable; those opposing a particular regulation may refer to it as a speech code, while supporters will prefer to describe it as, for example and depending on the circumstances, a harassment policy. This is particularly the case in academic contexts.
Тыйым салынған сөз
Тыйым салынған сөз – заңмен, мәдениетпен немесе ұйымның қағидаларымен қолдануға тыйым салынған сөз. Мысалы, "Боссқа тыйым салу" кампаниясы. Лейк-Супериор мемлекеттік университеті жыл сайын дұрыс пайдаланылмағандықтан тыйым салынған сөздердің тізімін жариялайды. Instagram сияқты кейбір компаниялар пайдаланушыларға өздерінің парақшаларында (мысалы, пікірлер бөлімінде) қандай сөздерді қолдануға тыйым салуға өздері шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Көбінесе тыйым салынған сөздер немесе бүкіл тіркестер Холокостты жоққа шығарумен, расистік немесе сексистік сөздермен байланысты. Ең қатаң саясаттарға басқа адамды қорлау сияқты, шарқынша қарау деп есептелетін кез келген нәрсеге тыйым салу кіруі мүмкін.
A banned word is one whose use is prohibited by law or culture or organization policy. An example would be the Ban Bossy campaign. Lake Superior State University publishes an annual list of words that are banned because of misuse. Some companies, such as Instagram, allow users to decide for themselves what words to ban from being used on their pages (e. g. in comments sections). Most often, banned words, or entire phrases, relate to Holocaust denial and racist or sexist speech. The most stringent of such policies may include a ban on anything deemed offensive, such as ridicule against another person.
Мақсаттары
Сөйлеу кодекстерін енгізудің екі негізгі себебі бар, олар көбінесе жоғары білім беру ұйымдарының контекстінде айтылады. Біріншісі былай формулировкаланады: «Біріншіден, осал студенттерді қауіпті, шынайы мағынада қорқытатын, «жанжалға шақыратын сөздер» сияқты, Бірінші түзетуде қорғалмайтын сөздерден қорғау». Сондай-ақ, олар «Еркін сөйлеу құқығына қарай прогресс мектептер сөзді цензуралау үшін бұрмалаушылықпен тосқауыл ретінде пайдалануға тырысқанда қауіпке ұшырайды» деп санайды. Сөйлеу кодекстеріне қарсы шығушылардың көпшілігі бұрынғы Жоғарғы Сот судьясы Оливер Уэнделл Холмс-тің: «Біздің институттарымыздың мақсаты осы: біз қалағанымызды ойлауға және ойлағанымызды айтуға мүмкіндік беру» деген сөзін келтіреді. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, Білім берудегі жеке құқықтар қоры жүргізген сауалнамаға сәйкес, 478 мектептің 21,3%-ы сөз бостандығын едәуір шектейтін кем дегенде бір саясатты сақтайды. Алайда, бұл көрсеткіш біртіндеп төмендеп келеді, 2021 жыл осындай саясатты ұстанатын мектептердің үлесінің қатарынан он үшінші жылы болды. Ал сөз бостандығын қорғауға міндеттенген университеттердің саны артып келеді, 2021 жылға қарай 76 университет осы принципке бекінді.
There are two distinct reasons given for the implementation of speech codes, most often given in the context of higher education institutions. The first is as follows, "First, to protect vulnerable students from threatening, truly harassing speech that amounts to 'fighting words,' which are not protected by the First Amendment". and feel that "Progress [towards free speech rights] is endangered when schools attempt to use a charge of disruption as a pretext for censoring speech." Many who argue against speech codes cite former Supreme Court justice Oliver Wendell Holmes Jr., believing that "The very aim and end of our institutions is just this: that we may think what we like and say what we think." As of 2021, 21.3% of 478 schools surveyed by the Foundation for Individual Rights in Education maintain at least one policy that is considered to substantially restrict freedom of speech. This number is slowly declining however, with 2021 being the thirteenth year in a row that the percentage of schools holding such policies has decreased. On the other end of it, the number of universities that are committed to protecting free speech continues to go up, with 76 universities committing to this belief by 2021.