20-21 ғасырлардағы Шығыс Шіркеуінің Патриархы Мар Динха IV

Кіріспе

20 және 21 ғасырлардағы Шығыс шіркеуінің патриархы IV Мар Динка (классикалық сирия тілінде: ܡܪܝ ܕܢܚܐ ܪܒܝܥܝܐ және مار دنخا الرابع), Динка Ханания (15 қыркүйек 1935 – 26 наурыз 2015) – Шығыс ассириялық шіркеуінің 120-шы Католикос-патриархы қызметін атқарған шығыс христиан дін қызметкері. Ол Ирактың Дарбандокех (Дербендоки) ауылында дүниеге келді және өмірінің көп бөлігін Чикагодағы шіркеуді жер аударылып басқарды.

Жеке өмір

Динка Ханания Иракта дүниеге келді және туған ауылы Дарбандокедегі Мар Карьякос шіркеуінде крещение рәсімінен өтті. Ханания (кейде "Денкха Х'няня" деп те жазылады) бастауыш білімін әкесінің әкесі Беньямин Сородан алды. 1947 жылы, он бір жасында, ол бүкіл Ирак үшін митрополит және Патриарх өкілі, Шығыс Ассириялық шіркеуінің екінші жоғары дәрежелі дін қызметкері Мар Юсип Хнанишоның қамқорлығына берілді. Екі жылдық оқудан кейін, 1949 жылдың 12 қыркүйегінде Харирдегі Мар Юхана шіркеуінде Мар Юсип оны диакон етіп тағайындады. 1957 жылдың 15 шілдесінде ол дін қызметкеріне бекітілді және Иранның Урмия қаласында қызмет етуге тағайындалды. Ол Урмия епископтығының мұрагерлік тізбегінде төртінші болды. Мар Динкханың Иран және Тегеран митрополиті ретіндегі қызметі 1962 жылы Мар Динкха солтүстік Ирактан Тегеранға көшіп келді.

Католикос-патриарх қызметі

Мар Шимун XXI Ешайдың қазасынан кейін Шығыс шіркеуі басшылығын қайта орнату қажеттігі туды. 1976 жылы шіркеудің бас шіркеушілері Лондонда жаңа Католикос-Патриарх сайлау үшін жиналды және Мар Динкханы осы лауазымға ең лайықты кандидат деп таңдады. Осы киелі тағайындалғаннан кейін Мар Динка IV Селеукия-Ктесифон (Вавилон) Апостольдық тақтың мұрагері болды. Сондай-ақ, ол 500 жылдан бері сақталған Патриархияның мұрагерлік желісі өзінің билік мерзімімен тоқтатылғанын жариялады, бұл Шығыс шіркеуінің кез келген дін қызметкеріне Католикос-Патриарх болып сайлануға мүмкіндік берді. Динкха штаб-пәтерін және тағы төрт құдай үйін АҚШ-тың Иллинойс штатындағы Чикаго қаласында орналастырды, бұл Иран-Ирак соғысының тұрақсыздығымен байланысты болды. Шиммун XXI және Динка IV билік еткен жылдары Шығыс шіркеуінің американдық мүшелерінің саны 1950 жылдары 3200-ден артты.

2005 жылы Патриарх Ирак Курдистанының президенті Масуд Барзанимен Солтүстік Ирактағы Апостольдық орынға оралу және Анкавада жаңа резиденция салу мәселелері бойынша келіссөздер жүргізді. 2007 жылдың 15 шілдесінде Мар Динкха дін қызметкері ретінде 50 жылдық мерейтойын атап өтті. Чикагодағы Сент-Джордж соборында салтанатты шара өтті, онда Эшленд даңғылының бір бөлігіне «Иі қасиетті Мар Динка IV бульвары» деген атау берілді. 2008 жылы ол Чикаго университетінен құрметті диплом алды, себебі білім беруге берген баса назары және тек докторлық дәрежесі бар теологтарды ғана епископ лауазымына тағайындауды көздегендігі ерекше атап өтілді.

Саяхат және экуменизм

Динкха өзінің билігі тұсында экуменизмді маңызды бағыт ретінде қарастырды, сонымен қатар ассириялықтардың мүддесін қорғауға белсенділік танытты.

Католик шіркеуімен қарым-қатынастар

Динкха католик шіркеуімен, Ватиканмен де, халдей католик шіркеуімен де жақын қарым-қатынасты дамытты; ол алғаш рет 1978 жылы папа Иоанн Павел II сайланғаннан кейін онымен кездесті және 1984 жылы Ватиканға алғашқы сапарын жасады. Екеуі келесі он жыл бойы бейресми кездесулерді жалғастырды. 1994 жылы Шығыс ассириялық шіркеуінің Киелі Синоды Рим-католик шіркеуімен қарым-қатынасты жақсарту туралы шешім қабылдағаннан кейін, Динкха Киелі Тақпен бірлескен христологиялық декларацияға келісті. "Католик шіркеуі мен Шығыс ассириялық шіркеуі арасындағы ортақ христологиялық декларация" олардың шіркеулері арасындағы толық бірлікке қайта оралу жолындағы "[негізгі қадам]" екенін жариялады; екі тараптың да ортақ доктриналық ұстанымдарын, мысалы Никеялық сенімін баса көрсетті; және екеуінің ғасырлар бойы қарым-қатынастан тыс болуы доктриналық емес, географиялық және мәдени мәселелерге байланысты екенін түсіндірді. 1996 жылдың 29 қарашасында Динкха Мичиган штатының Саутфилд қаласында Халдей католик шіркеуінің Вавилон патриархы Рафаэль I Бидавидпен ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. Алдыңғы жылы ассириялықтар мен рим католиктері екі шіркеудегі қасиеттіліктердің маңыздылығын бағалаған "Қасиетті өмір туралы ортақ мәлімдеме" жариялады. Ассириялықтарға Бағдадтың халдей католик колледжінде оқуға рұқсат берілді, ал үйленбеген диакондар мен дін қызметкерлері Римдегі католик университеттерінде білім ала алады. 1984 жылы Ассирия шіркеуі Таяу Шығыс шіркеулер кеңесіне (MECC) мүшелікке өтініш білдірді, бірақ Александрия Копт православие шіркеуінің қарсылығына байланысты, оның Патриархы Папа Шенуда III Шығыс шіркеуінен Тарс Диодор, Несторий және Мопсуэстиялық Теодорды айыптауды талап етті. 1996 жылы Шығыс шіркеуіне MECC мүшелігі ұсынылды, бірақ ол сол кезде қосылудан бас тартты. Шығыс шіркеуінің MECC-ке қосылуы туралы талқылаулар 1999 жылдан бері тоқтап тұр. Австрияның Pro Oriente Foundation 1994 жылы Венада бірнеше сирия шіркеулерін біріктірді, бұл Ежелгі Шығыс шіркеуі, Ассирия шіркеуі, Халдей католик шіркеуі, Үнді (Маланкара) православие шіркеуі, Маронит шіркеуі, Сирия католик шіркеуі, Сирия православие шіркеуі, Сиро-Малабар католик шіркеуі және Сиро-Маланкара католик шіркеуі арасында ортақ диалогты бастау үшін жасалды. Осы шіркеулердің өкілдері мен ғалымдар Сирия дәстүріндегі диалог жөніндегі комиссияны құрды. Содан бері консультациялар үзілістермен жүріп келеді. Осы процестің нәтижесінде Динкха 1997 жылы Сириялық-православие патриархы Мар Игнатий Закка I Иваспен келіссөздер жүргізді, нәтижесінде екі шіркеу бір-бірін анафематизациялауды тоқтатты. Динкха 20 жылдан астам уақыт Ежелгі Шығыс шіркеуімен диалог жүргізгенімен, екеуі әлі де қарым-қатынаста емес.

Dinkha promoted closer relations with the Catholic Church, both with the Vatican and the Chaldean Catholic Church; he first met Pope John Paul II immediately after the Pope's election in 1978 and made his first visit to the Vatican in 1984. The two continued to meet informally over the next decade. After a decision by the Holy Synod of the Assyrian Church of the East to have better relations with the Roman Catholic Church in 1994, Dinkha agreed to a Joint Christological Declaration with the Holy See. The "Common Christological Declaration Between the Catholic Church and the Assyrian Church of the East" declares that it is "[a] basic step on the way towards the full communion to be restored between their Churches;" emphasized common doctrinal positions between the two bodies, such as the Nicene Creed; and clarifies that the centuries the two have spent out of communion were due to geographic and cultural issues rather than doctrinal differences. On 29 November 1996, Dinkha signed an agreement of cooperation with the Patriarch of Babylon of the Chaldean Catholic Church—Raphael I Bidawid—in Southfield, Michigan The prior year, Assyrians and Roman Catholics also produced "A Common Statement on Sacramental Life" that assessed the importance of sacraments in both churches. Assyrians have also been allowed to study at Baghdad's Chaldean Catholic College and unmarried deacons and priests can study at Catholic universities in Rome. In 1984, the Assyrian Church applied for membership in the Middle East Council of Churches (MECC), but was denied due to objections by the Coptic Orthodox Church of Alexandria, whose Patriarch, Pope Shenouda III, required the Church of the East to condemn its Church Fathers Diodore of Tarsus, Nestorius, and Theodore of Mopsuestia. In 1996, the Church of the East was offered membership in the MECC, but declined to join at the time. Discussions for the Church of the East to join the MECC have stalled since 1999. The Austrian Pro Oriente Foundation brought together several Syriac churches in Vienna in 1994 to start a common dialogue amongst the Ancient Church of the East, the Assyrian Church of the East, Chaldean Catholic Church, Indian (Malankara) Orthodox Church, Maronite Church, Syriac Catholic Church, Syriac Orthodox Church, Syro Malabar Catholic Church, and Syro Malankara Catholic Church. Representatives of these churches along with academics founded the Commission on Dialogue Within the Syriac Tradition. Consultations have been convened intermittently since that time. As a product of this process, Dinkha entered into negotiations with the Syriac Orthodox Patriarch Mar Ignatius Zakka I Iwas in 1997 and the two churches ceased anathematizing each other. Although Dinkha spent over 20 years in dialogue with the Ancient Church of the East, the two remain out of communion.

Саяси жұмыс және ассириялықтарды қорғау

2006 жылдың қыркүйегінде Мар Динка IV солтүстік Иракқа тарихи сапар жасап, ондағы шіркеулерге бақылау жасады және Ирак Курдистанының президентінен Эрбилде христиан мектебін ашуға шақырды. Осы сапар барысында ол Ирак президенті Жалал Талабанимен және премьер-министр Нури әл-Маликимен де кездесті. Динкха прагматикалық саяси бағыт ұстанды, ассириялықтарды тиісті үкіметтерімен бірлесіп жұмыс істеуге үндеді. Ол Католикос Патриархы лауазымын саясаттан айыруға тырысты және жергілікті тілдерде жазылған, сирия тілінде емес, құлшыныстарды қосып, жастарға шіркеудің ықпалын кеңейтті.