Кіріспе
Франсиско Хосе Фадул (Francisco José Fadul, 15 желтоқсан 1953 жылы туған) – Гвинея-Бисау саясаткері, 1998 жылдың 3 желтоқсанынан 2000 жылдың 19 ақпанына дейін премьер-министр қызметін атқарды. Ол 2002-2006 жылдары елдің басты саяси партияларының бірі – Біріккен социал-демократиялық партияның (PUSD) төрағасы болды.
Francisco José Fadul (born 15 December 1953) is a Bissau Guinean politician who was Prime Minister from 3 December 1998 to 19 February 2000. He led the United Social Democratic Party (PUSD), one of the country's main political parties, from 2002 to 2006.
Мансап
Фадул 1998 жылдың 3 желтоқсанында Ұлттық бірлік үкіметінің премьер-министрі болып тағайындалды. Бұған дейін ол Гвинея-Бисау азаматтық соғысында президент Жоао Бернардо Виейраға қарсы көтеріліске жетекшілік еткен генерал Ансуман Манедің саяси кеңесшісі болған; Фадул сондай-ақ 1998 жылдың қарашасында Абуджа бейбіт келісімінен кейін құрылған Атқарушы бірлескен комиссияда Мане хунтасын өкілдік еткен. Фадул президент Виейраны кісі өлтіру, ұрып-соғу, жамандау және жетекші саяси тұлғаларды қорлауда айыптады. Фадул мен оның бірлік үкіметі, оның ішінде Виейра таңдаған бес министр мен үш мемлекеттік хатшы, сондай-ақ Мане хунтасы таңдаған төрт министр мен төрт мемлекеттік хатшы 1999 жылдың 20 ақпанында Виейра мен Манедің қатысуымен ант берді. Ол сол айдың соңында көмек іздеп, төрт еуропалық елге сапар шекті. Ол алғаш рет 19 сәуірде Португалияға келді, онда Виейраның құпия полициясы Антонио де Оливейра Салазар басқарған португалиялық құпия полициясынан нашар деп сипаттады. Виейраның өкілі Циприано Кассама Фадулдың сөздерін "қасақана қорлаушы, агрессивті тіл" деп айыптады. Кумба Яла президент болып сайланғаннан кейін Фадулдың орнын 2000 жылдың ақпан айында премьер-министр ретінде Каэтано Интчама басты. Фадул кейін Интчаманы сыбайлас жемқорлыққа қатысты деп айыптады, ал 2000 жылдың қазан айында Интчама осы айыптауларға байланысты Фадулға қарсы заңдық шаралар қолдануды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2002 жылдың 18 желтоқсанында партия съезінде PUSD президенті болып сайланды. 2005 жылдың мамырында Жоғарғы Сот Фадулдың 2005 жылғы президенттік сайлауда президенттікке қатысуына тыйым салды. Соттың мәлімдемесіне сәйкес, Фадулдың кандидатурасын қолдаған екі адам қол қойғанын растамаған. PUSD өкілі Фадулдың әкесінің ливандық болғаны үшін оны шеттетуге тырысқандарын айтты. Сот шешімін кері қайтарып, көп ұзамай Фадулдың кандидатурасын мақұлдады және оны 18 мамырда кандидаттардың соңғы тізіміне енгізді. PUSD президенттік кандидаты ретінде 2005 жылдың 19 маусымында өткен сайлауда 2,85% дауыспен төртінші орын алды. 2006 жылы Фадул үкіметте Әділет министрі болып жұмыс істеген ПУДС мүшесі Намуано Диастың жемқорлыққа қатысты айыпталуына байланысты үкіметтен кетуін сұрады. Диас пен премьер-министр Аристид Гомес бұл талапты қабылдамады, бірақ Фадул PUSD басшылығынан кетіп, саясаттан шықты; ол сондай-ақ президент Виейраның жеке кеңесшісі лауазымынан бас тартты. Ол келесі жылы саясатқа оралып, 2007 жылдың мамырында Демократия, даму және азаматтық партиясын (ПАДЭК) құрды. Ол сондай-ақ PUSD басшылығын сотта сынады және өзі партияның заңды президенті екенін мәлімдеді. 2007 жылдың 19 шілдесінде ол премьер-министр Мартиньо Ндафа Каби үкіметінің отставкасын немесе босатылуын талап етті, оның іс-әрекеттерін қатты сынады, сондай-ақ 2008 жылдың наурыз айында жаңа сайлаулар өткізілгеннен кейін Ұлттық халық ассамблеясын таратуды талап етті. Үкімет үш партияның келісімі бойынша құрылды: Гвинея және Кабо-Верде тәуелсіздігі үшін Африка партиясы (PAIGC), Әлеуметтік жаңару партиясы (PRS) және PUSD. Фадул бұл келісімнің заңды емес екенін айтты, өйткені екі партияда (PUSD және PRS) басшылыққа қатысты даулар болды. Ол сондай-ақ үкімет бағдарламасын Ұлттық халық ассамблеясына бекітуге ұсынбағанын айтты. Кейіннен, есептер трибуналының президенті ретінде, Фадул 2008 жылдың 20 мамырында премьер-министр Кабиді жала жабу және жамандау үшін сотқа беруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді, Кабидің өзінің Трибунал президенті болуы саяси партия басшысы болумен үйлеспейтінін түсіндіруін сұрады. Кейбіреулер Фадулдың Трибунал президенті лауазымын пайдаланып, Каби мен оның үкіметін шабуылдады деп айыптады, ал ол тек мемлекеттік есептерді бақылап отырғанын және кейбір министрліктер Трибуналдың бұйрықтарын елемейтіндігіне шағымданады. Фадул 2009 жылдың 30 наурызында өткен баспасөз конференциясында әскерилер мен премьер-министр Карлос Гомес-Жуниорды сынағаннан кейін, 2009 жылдың 1 сәуірінде қауіпсіздік күштерінің өкілдері түнде үйіне келіп, оны ұрып-соққанын мәлімдеді. Фадулдың сөзіне сүйенсек, "олар мені қорлап, қайталап ұрып-соғып, еденге сүйреп тастады", "мен тым көп сөйлеймін және маған тимейтін нәрселер туралы айтамын" деді. Адам құқықтары жөніндегі Raddho тобы Фадулға жасалған шабуыл, сондай-ақ заңгер Педро Инфандаға жасалған шабуыл "террорлық билікті" білдіреді деп алаңдаушылық білдірді. Президент Виейраның қазасынан кейін Фадул 2009 жылдың маусым айында өтетін президенттік сайлауда PADEC кандидаты болып тіркелді. Алайда, 2009 жылдың 14 мамырында Жоғарғы Сот оның кандидатурасын, тағы жеті кандидаттың кандидатурасымен бірге қабылдамады. Фадулдың кандидатурасы оның әлі де Есептер трибуналының президенті және адвокат екендігіне байланысты қабылданбады, Жоғарғы Сот бұл президенттік кандидатурасымен үйлеспейді деп шешті.
Fadul and his unity government, including five ministers and three secretaries of state chosen by Vieira and four ministers and four secretaries of state chosen by Mané's junta, were sworn in on 20 February 1999 in the presence of Vieira and Mané. He went on a tour of four European nations later in the month, seeking aid. He arrived first in Portugal on 19 April, and while there he characterized Vieira's secret police as being worse than the Portuguese secret police under Antonio de Oliveira Salazar. Vieira's spokesman, Cipriano Cassamá, condemned Fadul's remarks as "purposely offensive, aggressive language". Following the election of Kumba Yala as president, Fadul was replaced as Prime Minister by Caetano Intchama in February 2000. Fadul subsequently accused Intchama of corruption, and in October 2000 Intchama announced that he planned to take legal action against Fadul due to these accusations. He was elected as the President of the PUSD on 18 December 2002, at a party convention. In May 2005, Fadul was initially barred from running for president in the 2005 presidential election by the Supreme Court, due to a technicality. According to the Court, two people who were indicated as signing Fadul's nomination papers had not confirmed signing them. A PUSD spokesman expressed the view that Fadul had actually been excluded because his father was Lebanese. The Court reversed itself and approved Fadul's candidacy shortly afterward, including him in its final list of candidates on 18 May. Running as the PUSD presidential candidate, he placed fourth with 2.85% of the vote in the election, held on 19 June 2005. In 2006, Fadul requested that Namuano Dias, a member of PUDS who was serving in the government as Minister of Justice, resign from the government because he had been accused of corruption. Dias and Prime Minister Aristides Gomes rejected this, however, and Fadul responded by resigning from the PUSD leadership and leaving politics; he also left his position as personal advisor to President Vieira. He returned to politics in the next year, establishing a new party, the Party for Democracy, Development and Citizenship (PADEC), in May 2007. He also challenged the leadership of PUSD in court and maintained that he was the party's legitimate president. On 19 July 2007, he demanded the resignation or dismissal of the government of Prime Minister Martinho Ndafa Cabi, the actions of which he strongly criticized, as well as the dissolution of the National People's Assembly, to be followed by a new election in March 2008. The government was based on a pact agreed upon by three parties—the African Party for the Independence of Guinea and Cape Verde (PAIGC), the Party of Social Renewal (PRS), and the PUSD—and Fadul said that the pact was illegitimate because two of the parties (the PUSD and PRS) had disputed leaderships. He also said that the government had not presented its program for approval by the National People's Assembly. Later, as President of the Tribunal of Accounts, Fadul said on 20 May 2008 that he planned to sue Prime Minister Cabi for libel and slander, saying that Cabi had falsely accused him of pocketing money. He also said that he wanted Cabi to explain his claim that being President of the Tribunal was incompatible with being the leader of a political party. Some have accused Fadul of taking advantage of his post as President of the Tribunal by attacking Cabi and his government, while he has said that he is merely controlling state accounts and complained that some ministries were ignoring the Tribunal's injunctions. After Fadul criticized the military and Prime Minister Carlos Gomes Junior at a press conference on 30 March 2009, he stated on 1 April 2009 that members of the security forces had come to his home during the night and beaten him up. According to Fadul, "they hurled abuse at me and beat me repeatedly and dragged me across the floor", and "they told me I talk too much and about things that are none of my business." Raddho, a human rights group, expressed concern, saying that the attack on Fadul, together with a similar attack on the lawyer Pedro Infanda, signified a "reign of terror". Following the assassination of President Vieira, Fadul filed to run as the PADEC candidate in the June 2009 presidential election. On 14 May 2009, however, the Supreme Court announced that his candidacy had been rejected, along with seven others. Fadul's candidacy was rejected on the grounds that he was still President of the Tribunal of Accounts and a member of the Bar, which the Supreme Court judged to be legally incompatible with his presidential candidacy.