Кіріспе

Ирландияның республикалық саяси партиясы 1940 жылдары. Córas na Poblachta (; ) – 1940 жылы құрылған, шағын ирландтық республикалық саяси партия.

Шығу тегі

Жаңа партия идеясы 1940 жылғы 21 ақпанда Дублинде өткен жиын кезінде талқыланды, онда Ирландия Республикалық Армиясының келісімді қолдаған және қарсы болған топтарының 104 бұрынғы офицері қатысты. Жаңа партияның құрылтай жиналысы 1940 жылғы 2 наурызда өтті. 1916 жылы Эмон де Валерамен бірге Боландтың диірменінде шайқасқан, ИРА-ның Дублин бөлімшесінің бұрынғы жетекшісі және Ирландия Республикалық Полициясының бұрынғы бастығы Саймон Доннели он бес мүшеден тұратын орталық комитеттің президенті болып сайланды. Басқа да жетекшілер: Ирландия Тәуелсіздік соғысының ардагері Сеан Фицпатрик; жақында ИРА-дан кеткен Кон Лехан; Сеамус Гиббонс; Том О'Рурк; Рори О'Коннордың Ирландия Азамат соғысындағы басты лейтенанттарының бірі Сеан Доулинг; Азамат соғысында Ирландия еркін мемлекетінің жағында болған, Тәуелсіздік соғысы кезінде Белфасттағы ИРА-ның маңызды басшыларының бірі полковник Роджер Маккорли; Майкл Коллинстің сенімді барлау офицерлерінің бірі Франк Торнтон; Дублин Университет Колледжінде ағылшын тілінен дәріс берген және кейін профессор болған Роджер МакХью; капитан Мартин Белл және Питер О'Коннор. Алғашқы жиынға 1921 жылы ИРА штаб-пәтерінде химиялық заттар жөніндегі директор болған, ал 1939-1940 жылдары Англиядағы ИРА саботаж науқанының ұйымдастырушысы Сеймус О'Донован да қатысты. О'Донован бірнеше маңызды қаулыларды ұсынды. Бұған қоса, жиынға Эойн О'Даффи және Ирландиялық Христиандық Фронттың бірнеше бұрынғы жетекшілері қатысты. Ирландияның оңшылдарының көптеген өкілдері, соның ішінде партияның жастар қанатын басқарған Геороид О Куиннеагайн, кейіннен Ailtirí na hAiséirghe құрған, Александр Маккейб, Морис О'Коннор және Германияның ирландиялық достарынан Реджинальд Эйгер, Джордж Гриффин, Патрик Мойлетт, оның інісі Джон және Халықтық Ұлттық Партиясынан Джозеф Эндрюс, Саоирс Гаэдхелден Дермот Бреннан, және Корас Гаэдхелден Хью О'Нилл мен Александр Кэри «Корас на Поблахта» қатарына қосылды. Осының нәтижесінде партия прогермандық және антисемиттік көзқарасты қабылдады, бұл партиялық іс-шараларда жиі көрінетін. Гарда (полиция) «Корас» мүшелерін 1941 жылы британдық саясаткер Лесли Хоре Белишаның Ирландияға келгенінен кейін Тринити Колледжінің қабырғаларына антисемиттік лозунгтар жазған деп күдіктенді. Социалистік республикашылдар Нора Конноли О'Брайен мен Хелена Молони осы топқа қызығушылық танытты. ИРА-дағы жіктерді көрсете отырып, партия жетекшілерінің аз бөлігі фашизмге қарағанда коммунизмге көбірек жақтасқан.

Мақсаттары

Корас на Поблахтаның басты мақсаты Республиканы ресми түрде жариялау болды. Сондай-ақ, олар көшелердің атауларында, дүкендердің таңбаларында, мемлекеттік құжаттар мен банкноттарда ирланд тіліне артық көңіл бөлуді талап етті. (Ер) азаматтардың өз жауапкершіліктерін түсінуі үшін ұлттық қызмет енгізуді ұсынды. Партияның экономикалық саясаты – жұмысқа орналасуға және тұруға жеткілікті жалақы алуға заңдық құқық болды. Британ фунтымен байланысты үзгенді, банктерді мемлекеттік меншікке алғанды және банк қызметкерлерін мемлекеттік қызметкерлерге айналдырғанды ұсынды. Білім беру саласында партия бастауыш білімнен кейін барлық балаларға тегін білім беруді, ал мүмкіндігі болған жағдайда – жоғары білім беруді құқық ретінде жақтады. Балаларға жәрдемақы беруді енгізуді де талап етті. Бұдан өзге, Корас на Поблахта «Ирландиядағы масондық ұйымды жоюды» қолдады және құрылтай жиналысында журналистерге партия «корпоративтік немесе фашистік принциптер бойынша» Ирландия үкіметін басқаруға дайын екендігін мәлімдеді.

Айтпақшы

Партия ирланд ұлтшыл және фашистік «Ailtirí na hAiséirghe» партиясымен тығыз байланыста болды. Осы партияның басшысы Гераод О Куиннегайн 1942 жылы тәуелсіздігі тоқтатылғанға дейін «Córas na Poblachta» партиясының жастар қанаты «Aicéin» басқарды. Бірлесу мүмкіндігі талқыланды, алайда G2 мәлімдегендей, партияның атқару комитетінің көпшілігі – «төрт бұрынғы армия офицері, ескі IRA мүшелері, бұрынғы «Көк көйлектер» және салыстырмалы түрде жақында ғана белсенді болған IRA мүшелерінен» тұрды. Олар Ирландияның экстремалды ұлтшыл қозғалыстарын біріктіруді қалағанмен, үш көрнекті көшбасшы – Саймон Доннели, Шон Доулинг және Роджер Маккорли, партия бірлескен ұйымға сіңіп кетеді деген қорқыныстан қарсы болды. О Куиннегайн «Córas na Poblachta» партиясының болашағына үмітсіздікпен қарады, ал оның партия басшыларымен болған әңгімелері, О Куиннегайннің «Aiséirghe» партиясын толығымен басып алуға тырысады деген алаңдаушылықты күшейтті. Екі партияны біріктіру туралы ұсыныстардан бас тартылды, бірақ олар достық қарым-қатынасты сақтап, 1943 жылғы Ирландияның жалпы сайлауында ынтымақтастықпен жұмыс істеді.

Қолдау

Партия сәттілікке жетпеді және партия құрылғаннан кейін көп ұзамай өткізілген қосымша сайлауда бір де орын ала алмады. Партия бірте-бірте ыдырап кетті, ал Тим Пэт Куган былай деп жазды: “Тарау себебі адамдар партияға қосылудың орнына оны талқылауға көбірек бейім болды”. Маңыздысы, партияны қазіргі Ирландия Республикасының заңды үкіметі ретінде IRA Армия Кеңесін санайтын Брайан О’Хиггинс сияқты республикалық легитимистердің беделді өкілдері қолдамады. Шындығында, 1940 жылдың наурыз айында О’Хиггинс «Республиканы жариялау» атты памфлет жариялады, онда жаңа партияны жалған уәделер бергендігі үшін сынап, партия Оирехтасқа сайланғаннан кейін осы уәделерден бас тартады деп есептеді.

1943 жылғы жалпы сайлау

Корас 1943 жылғы жалпы сайлауда үміткерлерді тікелей ұсынды, бірақ ешқайсысы сайланбады және барлығы 3892 дауыс жинады.

Үміткер:
Денис Дж. О'Дрисколл: Типперри
Симон Доннели: Дублин Оңтүстік
Шон Даулинг: Дублин Оңтүстік
Мартин Белл: Дублин Солтүстік-Шығыс

Мұра

Тим Пэт Куган, сәтсіздікке ұшырағанына қарамастан, Корас партиясының 1948 жылы Фианна Файлден билікті алуға көмектесу үшін құрылған «Кланн на Поблахта» партиясының "ядросы" болғанын айтады.

Партиялық басылымдар

Саясаттың қысқаша мазмұны, Дублин: Корас на Поблахта Орталық комитеті, 1940. Жаңа Ирландияның республикалық жоспары, Дублин: Корас на Поблахта Орталық комитеті, 1942. Айсейн: Ирландия жастар қозғалысының дауысы, Корас на Поблахта, шамамен 1941 жыл.