Аушвиц: Құпия операция

Кіріспе

2001 жылы түсірілген фильм, режиссері Тим Блейк Нельсон. "Сұр аймақ" – 2001 жылғы американдық тарихи драмалық фильм, сценарийін және режиссурасын Тим Блейк Нельсон жазған, ал басты рөлдерде Дэвид Аркетт, Стив Бушеми, Харви Кейтель, Мира Соравино және Дэниел Бензали ойнаған. Фильм доктор Миклош Нийшлидің "Аушвиц: дәрігердің куәгерлік баяны" кітабы негізінде түсірілген. Атауы Холокосттан аман қалған Примо Левидің "Суға батқандар мен құтқарылғандар" кітабының бір бөлімінен алынған. Фильм 1944 жылдың қазан айында Аушвиц лагеріндегі XII еврей "Зондеркомандосының" тарихын айтады. Бұл тұтқындар лагерь күзетшілеріне құрбандарын газ камераларына жеткізуге және олардың денелерін пешке салуға көмектесуге мәжбүр болды.

Сюжет

1944 жылдың қазан айында Аушвиц-Биркенау қырып-жою лагерінде Зондеркоманданың шағын тобы – басқа өлген тұтқындардың денелерін жоюға тағайындалған тұтқындар – лагерьдегі төрт крематорий мен газ камерасының кем дегенде біреуін жоюды үміттене отырып, көтеріліс жоспарлап жатыр. Олар жақын маңдағы ауылдағы поляк азаматтарынан қару-жарақ, ал UNIO оқ-дәрі зауытынан оқ-дәрі алып жатыр; UNIO-да жұмыс істейтін әйел тұтқындар оқ-дәріні ерлер лагеріне, өлген жұмыскерлерінің денелерімен бірге жасырып әкеледі. Неміс әскері әйелдердің бұл әрекетін анықтағанда, оларды қатыгездікпен азаптайды, бірақ олар көтеріліс туралы ешкімге хабар бермейді. Нацисттік дәрігер Йозеф Менгеле үшін тәжірибелік медициналық зертханада жұмыс істейтін венгр еврей дәрігері Миклош Нийшли, Менгеледен әйелдер лагеріндегі әйелі мен қызымен кездесуге рұқсат алады. Нийшли отбасының қауіпсіздігіне алаңдайды және Менгеленің бұйрықтары оларды газ камераларынан сақтайды деп сендіреді. Жаңа пойызбен келген венгр еврей тұтқындары газ камераларына жіберіледі. Тұтқындарға «дезинфекциялау» туралы нұсқау берілген кезде, топтағы қорқынышпен толған, ашулы бір ер адам Зондеркоманданың бірі Хоффманға сұрақтар қоя бастайды. Хоффман оны ашудан тыйып, өлтіріп тастайды. Бұл топты газбен өлтіргеннен кейін, қатты шаршаған Хоффман мәйіттер үйірмесінің астында әлі тірі жас қызды табады. Ол оны камерадан алып шығып, көтеріліс жетекшісі Шлермерге хабарлағаннан кейін, қоймаға апарып, Нийшлиді шақырып, оны қайта тірілтеді. Топ оны балалар лагеріне жасыруға шешім қабылдайды. Тұтқындар оны киім ауыстыратын бөлмеге жасырып жатқанда, кенеттен СС обершарфюрері Эрик Мюсфельдт кіріп келеді. Ол мұнда Абрамовичтің заңсыз жүргенін байқап, оны атып өлтіреді, соның салдарынан қыз айқайлап, ашыққа шығады. Нийшли Мюсфельдтті сыртқа шығарып, көтеріліс туралы айтады, бірақ ол қашан және қайда басталатынын айта алмайды. Мюсфельдт көтеріліс басылғаннан кейін жас қызды қорғауға уәде береді. Көтеріліс басталады және IV крематорий контрабандалық жарылғыш заттармен жойылды. Жарылыстар мен СС-пен болған атыс-шабыстардан аман қалған барлық Зондеркоманда тұтқындары қолға түсіріледі. Олар крематорийдегі өрт сөнгенше ұсталады, содан кейін олар атып өлтіріледі. Хоффман мен оның әріптесі Розенталь, қыздың өлім жазасын орындағандарды көріп, босатылмауын түсінеді. Барлық тұтқындар атып өлтірілгеннен кейін, қызға лагердің бас қақпасына қарай қашуға рұқсат беріледі. Ол қашып үлкермей тұрып, Мюсфельдт тапаншасын шығарып, оны атып өлтіреді. Фильм өлі қыздың дауысымен аяқталады.

In October 1944, in the Auschwitz Birkenau extermination camp, a small group of Sonderkommando—prisoners assigned to dispose of the bodies of other dead prisoners—are plotting an insurrection that they hope will destroy at least one of the camp's four crematoria and gas chambers. They are receiving firearms from Polish citizens in the nearby village and gunpowder from the UNIO munitions factory; the female prisoners who work in the UNIO are smuggling the powder to the men's camp amid the bodies of their dead workers. When the women's activity is eventually discovered by the Germans they are savagely tortured but they don't reveal the plot. A Hungarian Jewish doctor, Miklós Nyiszli, who works for the Nazi doctor Josef Mengele in an experimental medical lab, has received permission from Mengele to visit his wife and daughter in the women's labor camp. Nyiszli is concerned about the safety of his family and believes that Mengele's orders will keep them from the gas chambers. A new trainload of Hungarian Jewish prisoners arrives and are sent to the gas chambers. As the group is given instructions about "delousing", a fearful, angry man in the group begins shouting questions at one of the Sonderkommandos, Hoffman, who has been issuing the instructions. Hoffman beats him to death in an outburst of frustration, to make the man stop talking. After the gassing of this group, a badly shaken Hoffman finds a young girl alive beneath a pile of bodies. He removes her from the chamber and after informing the leader of the insurgency, Schlermer, takes her to a storage room and summons Nyiszli, who revives her. The group decides to hide her in the children's camp. While the prisoners hide her in a dressing room, SS Oberscharführer Eric Muhsfeldt suddenly walks in. Noticing that one of the prisoners present, Abramowics, is there illegally, he shoots him, prompting the girl to scream and to be discovered. Nyiszli then takes Muhsfeldt outside and tells him about the uprising but cannot tell him where or when it will begin. Muhsfeldt agrees to protect the young girl after the uprising is suppressed. The insurrection begins and Crematorium IV is destroyed with the smuggled explosives. All the Sonderkommando prisoners who survive the explosions and gunfights with the SS are captured. They are held until the fire in the crematorium is extinguished, after which they are executed. Hoffmann and a fellow prisoner, Rosenthal, conclude that the girl will not be set free after she is forced to watch the executions. After all captives are shot, the girl is allowed to flee toward the main gate of the camp. Before she can run very far, Muhsfeldt draws his pistol and shoots her. The film closes with a voice over recitation by the dead girl.

Өндіріс және шығару

Фильм Нельсонның пьесасы негізінде түсірілген, ал пьеса Низлидің кітабынан бейімделген. Фильмді түсіру үшін Болгарияның София қаласының жанында Биркенау лагерінің 80 пайыздық көлемінде "модель" салынды, бұл үшін түпнұсқа архитектуралық жоспарлар қолданылды. Ол "Сұр аймақта" Эрик Мюсфельдт рөлін сомдаған жылдың өзінде, Кейтель "Бір жақты алу" фильмінде АҚШ армиясының нацистік идеологияны тазарту бойынша тергеушісінің рөлін ойнады. Фильм алғаш рет 2003 жылдың 18 наурызында DVD форматында жарық көрді. 2008 жылы фильм Ұлыбританияда DVD-де шығарылды.

Қабылдау

Фильм Rotten Tomatoes сайтында 82 рецензия негізінде 68% «жаңа» рейтингке ие, консенсус бойынша – «Холокосттың қаралы және ойсыратарлық трагедиясы». 2009 жылы Роджер Эберт оны өзінің «Ұлы фильмдер» цикліне қосты. Холокост киносы тарихшысы Рич Браунштейн оны «барлық Холокост фильмдерінің ең ұлысы» деп атады.

Марапаттар

Фильм 2002 жылы Ұлттық сын кеңесінің өркендеу еркіндігі сыйлығымен марапатталды.