Кіріспе

Фред Зиннеманның 1948 жылғы фильмі "Іздеу" – 1948 жылы түсірілген америкалық фильм, режиссері Фред Зиннеман. Бұл фильм Аушвицтен аман қалған жас бала мен оның анасының Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Еуропаны шарлап, бір-бірін іздеу туралы әңгімелейді. Басты рөлдерді Монтгомери Клифт, Иван Джандл, Джармила Новотна және Алина МакМахон сомдады. Көптеген сахналар соғыстан кейінгі Германияның Ингольштадт, Мюнхен, Нюрнберг және Вюрцбург қалаларының қираған орындарында түсірілді. Фильмнің түсірілімі 1947 жылдың маусым және қараша айлары аралығында Германияда басталып, содан кейін Швейцарияның Цюрих қаласындағы студияда интерьерлік сахналар түсірілді. Фильм АҚШ-та 1948 жылдың наурыз айында көрсетілгенімен, Ұлыбританияда 1950 жылдың мамырына дейін шыққан жоқ. Оның еуропалық тұсаукесері 1949 жылдың 2 қарашасында Лондонның Лестер скверіндегі "Империя" кинотеатрында, Балаларға қатыгездік көрсетуге қарсы ұлттық қоғамға көмек көрсету мақсатында, королева Мэридің қатысуымен өтті. Джандлдің актерлік шеберлігі ерекше жас өнерпаз ретінде "Оскар" сыйлығымен марапатталды. Алайда, Чехословакияның коммунистік үкіметі Джандлге "Оскар" және ол жеңіп алған "Алтын глобус" сыйлығын алу үшін АҚШ-қа баруға рұқсат бермеді. Зиннеман Джандлдің атынан "Оскар" сыйлығын қабылдады, ал сыйлықтар Прагада Джандлге тапсырылды.

Сюжет

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін одақтастар басып алған Германияда пойыздар үйсіз балаларды (қоныс аударғандарды) Мюррей ханымның және басқа да Біріккен Ұлттар Ұйымының көмек және қалпына келтіру басқармасы (UNRRA) қызметкерлерінің қамқорлығымен транзиттік лагерьге тасымалдайды, онда олар тамақтанады және қорғалады. Келесі күні таңертең UNRRA қызметкерлері балаларды анықтау және оларды тірі қалған отбасыларымен қайта қосудың қиын процесін бастайды. Карел есімді жас бала барлық сұрақтарға "Ich weiß nicht" ("Білмеймін") деп жауап береді. Ол Чехияның жақсы жағдайдағы отбасында өскен. Нацистер оның әпкесі мен дәрігер әкесін депортациялады, ал Карел мен анасы концлагерге жіберілді. Карелдің денесінде А24328 нөмірі салынған татуировка бар, және "А" әрпі Освенцимді білдіреді деген жорамал бар. Олар бөлініп кетті, соғыс аяқталғаннан кейін Карел басқа үйсіз балалармен бірге тамақ іздеу арқылы тірі қалды. Келесі күні балаларды басқа лагерьлерге жеткізу үшін жүк көліктері мен жедел жәрдем машиналарына салып жібереді. Карелдің тобындағы балалар алдымен қорқады, себебі нацистер жиі жедел жәрдем машиналарын улы газбен құрбандарды өлтіру үшін пайдаланған, бірақ ақырында олар көлікке кіреді. Сапар барысында балалар түтін иісінен қорқып, үрейленеді. Карелдің досы Рауль артқы есікті ашады, балалар әр тарапқа шашырайды. Карел мен Рауль UNRRA қызметкерлерінен қашу үшін өзеннен жүзіп өтуге тырысады. Рауль суға батып кетеді, ал Карел қамыста жасырынады. Көріп отырғанымыздай, Карелдің анасы, Мәлік ханым тірі. Ол параллель оқиғада ұлын іздеп жүр. Бір лагерьде ол Карел Малик есімді балаға тап болады, бірақ ол еврей баласы болып шығады, ол аты-жөнін айтудан қорқып, танылмаған есімді қабылдаған. Мәлік ханым іздеуін жалғастырып, ақырында Мюррей ханымның лагеріне жетеді, онда оған ұлының суға батып кеткені айтылады. Осы уақытта Карел АҚШ армиясының инженері Стивпен кездеседі, ол оны күтіп бағалайды. Карел өзінің атын есіне түсіре алмағандықтан, Стив оны Джим деп атайды. Стив балаға ағылшын тілін үйретеді және оны Америкаға алып кетудің ұзақ процесін бастайды. Карел анасымен сөйлесіп отырған басқа бір баланы көргенде, ол өзінің анасын және соңғы рет көрген жерін еске түсіреді – концлагердегі қоршаудың ар жағында. Ол бір күні кешке қоршау жақын деп ойлап, қашып кетеді. Карел фабриканың қоршауын табады, бірақ үйге бара жатқан жұмысшылардың арасында анасын таба алмайды. Стив ақырында Карелді тауып, оған анасының қайтыс болғанын айтады, себебі ол Освенцимге келген кезде газбен уланған болуы мүмкін деп есептейді. Сондай-ақ, ол Карелге оны Америкаға асырап алып, жаңа өмір бастауға көмектесетінін айтады. Мәлік ханым UNRRA лагерінде Мюррей ханымның қосында жұмыс істейді. Кейін ол Карелді іздеуді жалғастыру үшін жұмысынан кетеді. Мюррей ханым оны қалуға сұранады, себебі ол балалармен өте жақсы тіл табысады. Сол күні Стив баласын алып, Америкаға барар алдында UNRRA лагеріне барады. Ол құжаттары дайын болған соң, баланы шақыртады деп үміттенеді. Мюррей ханым баланы есіне түсіреді. Джимнің Карел екеніне күмәнданып, ол Мәлік ханымды алып келуге вокзалға жүгіреді, бірақ оның пойзы кетіп қойған. Содан кейін ол Карелдің анасының босқындармен бірге келе жатқанын көреді. Ол оларды пойыздан түсіріп жатқанда көрді, ойынан шығып, қалуға шешім қабылдады. UNRRA лагерінде Стив Карелге жаңа келгендер тобына қосылуға айтады. Мәлік ханым балаларды өзінен кейін еріп жүруге шақырады. Карел бірін-бірі танымай, қасынан өтіп кетеді. Сонда Мәлік ханым айналып, "Карел!" деп айқайлайды. Бала мен анасы қайта қосылады, ал Мюррей ханым мен Стив оларға қарап тұрады.

Өндіріс

MGM фильмді толығымен 300 000 долларға сатып алды және ол алғашқы жылы 850 000 доллардан астам табыс әкеліп, сәтті кассалық жиынға айналды.

Қабылдау

"Нью-Йорк таймс" газетінің сыншысы Босли Кроутер фильмді "абсорбциялық және ризашылық тудыратын, ең жоғары деңгейдегі эмоционалды драма" деп бағалап, жоғары пікір білдірді. Кроутер Клифтің рөлге "қажетті қарқын мен бейжайлықтың дұрыс үйлесімін" қосып ойнағанын атап өтті. Леонард Мальтин бұл фильмге төрт жұлдыз беріп, оны "жаны мұңды, әсерлі драма, тамаша актерлік және режиссерлік жұмысы" деп сипаттады. Клинт Иствуд Клифтің ойнаған рөлінің өзінің актерлік карьерасына зор ықпал еткенін айтты.

Радионы бейімдеу

Театр гильдиясы 1952 жылдың 9 наурызында "The Search" спектаклін ұсынды. Бір сағаттық қойылымда Монтгомери Клифт және Фэй Бэйнтер басты рөлдерде ойнады.

Қайта жасау

2014 жылы сол атпен қайта түсірілген фильм шықты, оқиғаның өрісі Екінші шешен соғысына көшті. Фильмнің авторы және режиссері Мишель Хазанавициус, ал басты рөлдерде Берэнис Бежо мен Аннет Бенинг ойнады.