Кіріспе

1943 жылғы Хэл Мохр мен Герман Шумлиннің фильмі
1943 жылғы кинокартина

Сюжет

1940 жылы неміс инженері Курт Мюллер, оның американдық әйелі Сара және олардың балалары Джошуа, Бабетте және Бодо Мексика шекарасы арқылы АҚШ-қа өтіп, Сараның ағасы Дэвид Фаррелли мен анасы Фанниді Вашингтон қаласында кездестіреді. Соңғы 17 жылдан бері Мюллер отбасы Еуропада тұрып, Курт нацизмнің күшеуіне қарсы фашизмге қарсы күреске қатысқан. Сара отбасына американдық топырақта бейбітшілік іздеп келгендерін айтады, бірақ олардың ізденісіне үй қонағы Тек де Бранковис кедергі келтіреді – ол Германия елшілігімен сөз байласып жүрген, мүмкіндікті пайдалануға дайын румын графы. Тек, жас әйелі Мартаға Мюллерлер туралы көбірек білуге мәжбүрлеуге тырысады. Марта мен Дэвид бір-біріне тартылады, ал ол күйеуінің саясатын қорқынышты деп санайды. Тек Мюллерлердің бөлмесін тінтіп, Германиядағы астыртын операцияларды қаржыландыруға арналған қару мен ақша табады. Одан кейін Мюллерлер қарсылық қозғалысының өкілі Макс Фрейданктың тұтқындалғанын біледі. Макс бір кезде Куртты гестаподан құтқарып алғандықтан, Курт Германияға қайтып, оған және оның ілесінде тұтқындалғандарға көмектесуді жоспарлайды. Тек, нацистер Курттың Германияға оралып жатқанын білсе, оның қауіпте қалатынын сезінеді де, үнсіздік сақтау үшін 10 000 доллар (1940 жылғы 10 000 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> тең) талап етеді. Ұзақ келіссөздерден кейін Курт оны өлтіреді, себебі Текке сенуге болмайтынына көз жеткізеді. Куртке төнген қауіпті түсінген Фанни мен Дэвид оған елге оралуға көмектесуге келіседі. Уақыт өтеді, Мюллерлер Курттан хабар ала алмайды, сонда Джошуа 18 жасқа толғанда әкесін іздеуге баратынын жариялайды. Сара күйеуі мен ұлын жоғалту мүмкіндігіне қатты қайғырып, бірақ Джошуаның кететін уақыты келгенде, батыл болуға бел буады.

Өндіріс

Лилиан Хеллманның пьесасы Бродвейде 378 қойылым көрсетті. Патриотизмге бағытталғандығы оны Екінші дүниежүзілік соғыстың қайнаған кезіндегі идеалды және беделді пропагандалық фильмге айналдырады деп ойлап, Джек Л. Уорнер 1941 жылы экран құқығы үшін 150 000 доллар төледі. Пьесаның продюсері Герман Шумлин режиссер болып тағайындалды, ал пьесадағы көптеген актерлер фильмде де өз рөлдерін сомдады. Бетт Дэвис «Now, Voyager» фильмінде болғандықтан, продюсер Хэл Б. Уоллис Сара Мюллер рөліне басқа актриса іздеуді бастады, ал Хеллманның жары Дэшилл Хэммет Нью-Йорктегі Плезантвиллдегі шаруа қожалығында сценарий жазуға кірісті. Айрин Данн материал ұнады, бірақ рөл тым кішкентай болды, ал Маргарет Саллаван мүлдем қызығушылық танытпады. Эдна Бест, Розмари ДеКамп және Хелен Хейс та қарастырылды. Курт Мюллер рөліне Уоллис Чарльз Бойерді қалаған. Бірақ ол француз акценті кейіпкерге сай емес деп ойлады.

Сонымен қатар, Хэмметтің арқасы ауырсынып, ол сценарийді қайта бастауға дайын болған кезде, Дэвис «Now, Voyager» фильміндегі жұмысын аяқтауға жақын болды. Уоллис Франклин Д. Рузвельттің жақтаушысы және нацистерге қарсы күрескен Дэвиске сценарийді жіберді, ол ұсынысты дереу қабылдады. Сара рөліне Дэвис таңдалғаннан кейін, Уоллис Хэмметке басты рөлдегі актрисаның мәртебесіне лайық болу үшін екінші рөлді кеңейтуге кеңес берді, студия Курттың Текті атқандығын мойындады және сахна қалды. «Variety» журналы оны «өзінің күшті сахналық нұсқасынан да тамаша картина» деп атады. Ол дәл осындай маңызды тақырыпты кеңірек және жан тебірендіретіндей етіп жеткізеді. Фильм түпнұсқа пьесаның маңызды тақырыбын толығымен сақтайды. Ол оны одан да тереңдетеді, құмарлықпен және шеберлікпен көрсетеді. Дэвиске негізгі репликалар берілгеніне байланысты Пол Лукастың рөлі азайғанымен, камераның жақын кадрларға түсіру мүмкіндігі бұл кемшілікті өтеді. Оның батыр неміс кейіпін сомдауы сахнадағыдай тыныш күш пен бірте-бірте артатын әсерге ие, бірақ енді одан да анық және егжей-тегжейлі, сонымен қатар оның өміршеңдігі артыпты. Екінші рөлдегі әйел рөлінде Дэвис керемет өнер көрсетеді. Дэвис 1971 жылы Дик Каветтпен сұхбаттасқанда, студия фильмнің қаржылық тәуекел емес екенін ескеріп, «аты үшін» әйелі рөлін ойнағанын айтты, және оның аты титрде болса, көрермендерді тартады. Дэвис оқиғаның маңыздылығын сезініп, Хеллманның жазуы «керемет» болғандықтан екінші рөлді қуана қабылдады. Ұлттық кинорежиссерлер кеңесі: «Пол Лукас бұл жерде өзінің жақсы актер екенін көрсетуге толық мүмкіндік алады. Бетт Дэвис өзін екінші рөлге бағындырады, тіпті ол соңғы рет қарапайым және құрметті адам болуға мүмкіндік алғаны үшін ризашылықпен қарағандай. Бұл өте жарқын қойылым емес, бірақ тыныш адалдық пен ұстамды ерлікке гистериялық көрсетуге көп мүмкіндік бермейді, және мисс Дэвис өзінің жұлдыз екенін көрсету үшін қосымша ештеңе қоспауға жеткілікті өнерлі».

Марапаттар мен ұсыныстар

Фильм Нью-Йорк киносыншыларының үздік фильм сыйлығын жеңіп алды. Ол сондай-ақ "Үздік фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Пол Лукас "Оскар" сыйлығының үздік актер, "Алтын глобус" сыйлығының үздік актер – драмалық фильм (бұл сыйлық алғаш рет табыс етілді) және "Нью-Йорк киносыншылары" сыйлығының үздік актер сыйлығын жеңіп алды. Люсиль Уотсон "Ең үздік қосалқы рөлдегі әйел актер" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ұсынылды, бірақ "Кім үшін қоңырау соғылады" фильміндегі Катина Паксинуға жеңілді. Дашиэлл Хаммет "Оскар" сыйлығының үздік бейімделген сценарий номинациясына ұсынылды, бірақ "Касабланка" фильмі үшін Филип Г. Эпштейн, Джулиус Дж. Эпштейн және Говард Кох үштігіне жеңілді.

Үй медиасы

2008 жылдың 1 сәуірінде Warner Home Video фильмді «The Bette Davis Collection, Volume 3» жинағының бір бөлігі ретінде жарыққа шығарды.