"Откөзші патша" (Otkezshi patsha)

Кіріспе

1932 жылы түсірілген фильм, "Мач Кинг" лақап атымен танымал бизнесмен туралы. "Мач Кинг" – 1932 жылы түсірілген американдық Pre-Code драмалық фильмі, режиссерлері Уильям Кигли және Говард Бретхертон. Фильмде Уоррен Уильям мен Лили Дамита басты рөлдерде ойнады, және ол швед қауіпсіздік сіңіргіштерінің магнаты Ивар Крюгердің өркендеуі мен құлдырауын баяндайды. Эйнар Торвальдсонның романы негізінде түсірілген бұл фильм 1932 жылдың 31 желтоқсанында экранға шықты.

Сюжет

Чикагодағы қарапайым көше тазалаушы, швед иммигранты Пол Кролл амбициялы және принципсіз. Бір әріптесі жұмыстан босатылғанда (Кроллдың бір схемасының салдарынан), Кролл бригадирін оны тізімде қалдыруға (кем дегенде ресми түрде) көндіреді, осылайша олар оның жалақысын бөліседі. Көп ұзамай сегіз "көрінбейтін" жұмысшы пайда болады, ал Кролл мен оның серіктесі Швецияға қайту үшін жеткілікті ақша жинайды. Бірақ Кролл серігінің әйелі Бейбпен жасырын қарым-қатынас құрып жүреді. Сонымен қатар, ол Швециядағы туған жеріндегілерге өзінің өте табысты кәсіпкер екенін айтып, жалған ақпарат таратады. Осының салдарынан, жергілікті спичка зауыты қиын жағдайға түскенде, оның інісі оны қайта оралып, зауытты құтқаруға шақырады. Кролл Бейбке ұрлаған ақшаны қайтаруды бұйырады, оны бірге қашып бара жатырмыз деп алдап, ол Швецияға кететін кезде оны артта қалдырады. Ол жергілікті банкке екінші спичка зауытын сатып алу үшін несие беруге көндіреді. Тек оның ескі досы Эрик Борг ғана Кроллдың "жетістіктерінің" шындығын біледі, сондықтан Кролл оны өсіп келе жатқан бизнесінде сенімді серігі ретінде тартады. Сыбайлас болса да, ол керемет бизнеске қабілетті және ақырында Швециядағы барлық спичка зауыттарының иесі болады. Бірақ оның амбициялары осымен тоқтамайды. Ол өзіне жақындаған әдемі және ықпалды әйелдерден алған ақпаратты пайдаланып, Польшада, Германияда және басқа елдерде спичка монополиясын алады, қаржы тапшылығын сезініп отырған үкіметтерге несие береді және сыбайлас шенеуніктерге пара береді. Ильза Вагнермен бірге кешкі ас ішкенде, ол өсіп келе жатқан актриса Марта Мольнардың сұлулығына ғашық болады. Оның бастапқы наразылықтарына қарамастан, ол оның жүрегін жеңу үшін бар күшін салады, тіпті оған серенада орындау үшін танымал "цыган скрипкашысын" жалдайды. Кролл бұрынғыдан бейтарап болып, үнемі өсіп келе жатқан қарыздар есебінен бизнесін еңсермейді. Марта Голливудқа кеткенде, ол өзінің компаниясына қайта назар аударады. Оның агенттерінің бірі Кристиан Хобе есімді эксцентриктік жалғызбастың мәңгілік спичка ойлап тапқанын біледі, сондықтан Кролл оны ақылдан безген адам ретінде қамауға бұйырады. Қор биржасы құлағанда, Кролл енді банк несиесін ала алмайды. Үмітсіздікке ұшыраған ол, Скарлаттиден 50 миллион долларлық жалған итальяндық облигацияларды сатып алады, содан кейін оны көлдің ортасына тастап, батып кетеді. Облигацияларды кепіл ретінде пайдаланып, ол американдық банкіден 40 миллион доллар несие алады. Марта Швецияға оралды және Кролл зейнетке шығуды ойлайды, бірақ Мартадан үйленуді сұрағанда, ол оның жиі болмауынан кейін, ол цыган скрипкашысы Триноға ғашық болғанын біледі. Одан да жаман жағдай, оның жалғандықтары ашыққа шығып, американдық несиесі де тоқтатылады. Кролл балконнан өзін атып өлтіреді, оның денесі ол бастаған жерге құлап түседі.

Though a lowly Chicago street cleaner, Swedish immigrant Paul Kroll is ambitious and unscrupulous. When a fellow employee is fired (due to one of Kroll's schemes), Kroll convinces his foreman to keep him on the payroll (officially at least) so they can split his salary. Soon there are eight "phantom" workers, and Kroll and his partner have amassed enough money for a ticket back to Sweden. However, Kroll has been romancing his partner's wife, Babe, behind his back. Meanwhile, he has also been lying to the people of his hometown in Sweden, telling them what a successful businessman he has become. As a result, when the local match factory is in trouble, his uncle begs him to return and save it. Kroll gets Babe to withdraw the money he has stolen, deceiving her into thinking they are running away together, then leaves her behind as he sails away to Sweden. He cons the local bank into giving him a loan to buy a second match factory so he can merge them. Only his old friend Erik Borg knows the truth about Kroll's "success", so Kroll recruits him as his all too trusting second in command in his expanding business. Though corrupt, he is also a brilliant business visionary and eventually Kroll owns all of the match factories in Sweden. However, his ambitions do not stop there. Using information he obtains from beautiful, well placed women he has charmed, he gains official match monopolies, first in Poland, then in Germany and other countries, by offering loans to cash strapped governments and bribes to corrupt officials. While dining with Ilse Wagner, one of his conquests, he is dazzled by the beauty of rising actress Marta Molnar. Despite her initial rebuffs, he goes to great lengths to win her heart, even hiring a celebrated "gypsy violinist" to serenade her. Uncharacteristically, he dangerously neglects his business, financed by an ever growing series of loans. When Marta leaves for Hollywood, he reluctantly returns his attention to his company. One of his agents discovers that an eccentric recluse named Christian Hobe has invented an everlasting match, so Kroll has him locked away as a madman. When the stock market crashes, Kroll no longer can obtain a bank loan. In desperation, he buys $50 million in fake Italian bonds from forger Scarlatti, whom he then dumps in the middle of a lake to drown. With the bonds as collateral, he obtains a $40 million loan from an American bank. Marta has returned to Sweden and Kroll thinks of retiring, but when he asks Marta to marry him, he discovers that, in his frequent absences, she has fallen in love with Trino, the gypsy violinist. Much worse, his forgeries are detected, and his American loan is canceled. Kroll shoots himself on the balcony and his body tumbles into the gutter, where he started.

Сақтау

Фильмнің түпнұсқасы Конгресс кітапханасында сақтаулы.