Кіріспе

Ирландия полициясы 1919-1922 жылдары

Ирландия Республикалық Полициясы (IRP) 1919-1922 жылдар аралығындағы Ирландия Республикасының полиция күштері болды және оны сол үкіметтің Ішкі істер министрлігі басқарды.

Қор

IRP 1920 жылдың сәуір және маусым айлары аралығында Dáil Éireann билігімен құрылды. Оны ИРА Бас штабының бастығы Ричард Малкахи және Қорғаныс министрі Катал Бруга бастамамен құрды. Кейіннен ол Ішкі істер министрі Артур Гриффитке, ал одан кейін оның орнын басушы Остин Стакқа берілді. ИРА штаб офицері Саймон Доннели GHQ-дан Ішкі істер департаментіне Полиция бастығы болып ауыстырылды. Осы кезде Дублин қаласында бар болғаны алты толық уақытты Республикалық полиция қызметкері болды. Доннели дереу 72 ИРА бригадасының әрқайсысына жалақы төленетін толық уақытты полиция қызметкерін тағайындауды бұйырды. Оларды бригадалар таңдады, және көпшілігі, бірақ барлығы емес, ИРА еріктілері болды. IRP-нің мақсаты – Республикалық соттардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, олардың үкімдерін орындау, Dáil-дің Декреттерін жүзеге асыру және жалпы тәртіпті сақтау болды. Сонымен қатар, ол лицензиялық ережелерді сақтау, ұрлықпен күресу және көшедегі патрульдеу сияқты күнделікті мәселелермен де айналысты. Пропагандалық тұрғыдан алғанда, Ирландия Республикасының барлық институттары сияқты, ол Ұлыбританиядан бөлінуді жүзеге асыруға ұмтылды. Нақтырақ айтқанда, IRP-нің болуы Корольдік Ирландия полициясының беделін түсіру кампаниясының маңызды бөлігі деп есептелді. 1920 жылы IRP Ирландияның 32 округінің 21-інде өкілдік етті. 1920 жылдың маусым айында Irish Bulletin басылымы 13 күн ішінде 24 округте 84 қылмыскерді ұстағанын хабарлады.

Жұмыс істеу

IRP өкілеттіктерін жүзеге асыруда елеулі қиындықтарға тап болды. Ол Дублин қамалының әкімшілігі тарапынан заңсыз және көтерісшіл ұйым ретінде қарастырылды, ал IRP мүшелері кейде Корольдік күштерімен қақтығысқа түсті. Бір жағдайда, IRP мүшелері Джеймс Коган мен Гарри Шеридан 1920 жылдың 22 шілдесінде Клонсиллада Джон Фаррелли деген мал ұрлығы күдіктісін қамауға алды. Олар Фарреллиді тасымалдауға қолданған көлігі британдық армияның бекетіне тап болғанда, қысқаша атыс болып, Коган қаза тауып, Шеридан мен Фаррелли жараланды. Ирландия Тәуелсіздік соғысы кезінде және одан кейін Корольдік Ирландия констеблері (RIC) Дэйл соттарына бірнеше рет қарсы шығып, судьяларын қудалаумен қорқытты. IRP-ның жұмысын Ирландия Тәуелсіздік соғысы кезінде азаматтық және әскери құрылымдарды бөлудегі кейбір түсініспеушіліктер де қиындатты. Жеке еріктілер үшін, Ирландия Республикалық армиясының әскери рөлі мен IRP-дағы полициялық функциясы әрдайым нақтырақ ажыратылмады, сондай-ақ бұл айырмашылық жалпы халыққа әрдайым анық болған жоқ. IRP-да күдіктілер мен қылмыскерлерді қамауға арналған тұрақты түрмелер болмады. Қылмыстық әділет жүйесіндегі осы айқын кемшілікке қарамастан, тұтқындарды ұстау үшін импровизацияланған шешімдер табылды. Республикалық соттармен сотталғандардың кейбіреулері аймақтан, тіпті елден де қуылды. Бір оқиғада, Республикалық жер соты үш қылмыскерді үш аптаға Клэр округіне жақын аралға жер аударды, олар RIC-тің құтқару әрекеттерінен бас тарды, өйткені Ирландия Республикасының азаматтары ретінде RIC-тің оларға билігі жоқ деп мәлімдеді. Оқшауланған жерлердегі тастап кетілген ғимараттар да, мысалы, Комера тауларының тереңдігіндегі Нире аңғарындағы бұрынғы казармалар, қамау үшін пайдаланылды. Полиция бастығының "өзгермейтін қылмыскерлерді" қамшымен жазалау туралы ұсынысын оның жоғары лауазымдағылары "жабайы жазалау түрі" деп қабылдамады.

Көші-қонды бақылау

1920 жылдың 4 маусымында Катал Бруга Қорғаныс министрі ретінде соғыс кезінде эмиграциялағандарды «дезертирлер» және «дегенераттар» деп айыптаған манифест жариялады. Содан кейін Дэйл эмиграциялық рұқсат алу процедурасы туралы нұсқаулармен жарияланым жасады. Ұлыбританияға бармаған басқа елдерге заңды түрде саяхаттау үшін (оны үшін де ішкі сапар рұқсаты қажет болды) британдық паспорт және көбінесе виза алушы елдің визасы қажет болды. Республикалық полиция рұқсат алуға арналған өтініш нысандарын беруге, оларды бес шиллингтік белгіленген ақымен Ішкі істер министріне жіберуге және өтініш берушіге рұқсат немесе, көбінесе, бас тарту хатын жіберуге міндеттелді. IRP-ның бір жағынан жаза ретінде депортация бұйрықтарын орындауы, екінші жағынан, оларға жеке таныс адамдардың ерікті эмиграциясына кедергі келтіруі IRP-ның жергілікті мүшелеріне көңіл жағарды. Жергілікті шенеуніктерден эмиграциялық тыйымды жеңілдетуді сұрап, Департаментке көптеген хаттар түсті. Бұл тыйым қатаң түрде сақталғанымен, оны күшпен орындау перспективасы аз болғандықтан, көпшілік оны елемеген болуы мүмкін. Бұл жергілікті шенеуніктердің беделін одан әрі төмендетті. Департамент кеме компаниялары мен эмиграция агенттеріне рұқсатсыз болашақ иммигранттардан ақша алмауды бұйырды және олардың кеңселеріне шабуыл жасалып, өртелетінін ескертті. Дублиндегі Графтон көшесіндегі танымал саяхат агенттігі «Томас Кук» кеңсесінің басшысы осы бұйрықты үнемі орындамағаны үшін қаза болмай қалды. Саймон Доннели оны атуға бұйырған, бірақ Остин Стак кеңселерді жоюды жөн көрді. Операция 1921 жылдың 11 шілдесіне таңертеңге жоспарланған, бірақ сол күні түскі уақытта бейбіт келісім күшіне енгенге дейін орындалмады.