Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шотланд гаэлдік немесе көне ирландтық "өнер шеберлері" 17 ғасырдың соңына дейін.
Scottish Gaelic or Old Irish "people of the arts" until the late 17th century
Aois dàna (шотланд гаэлдік, сөзбе-сөз "өнер шеберлері", көбінесе бардтар деп аударылады) 17 ғасырдың соңына дейін шотландтық Gàidhealtachd аймағындағы ақсүйектер мен тайпа басшыларына кеңесшілер болып қызмет етті. Олардың көпшілігі отбасылардың шежіресін сақтау және әулет ағаштарын жазумен айналысты. Олар Шотландияның Таулы аймақтарында жоғары құрметке ие болды. 17 ғасырдың соңына қарай, олар ақсүйектер мен әулет басшыларының арасындағы sreath немесе шеңберде отырды. Олар медицинадағы ollamh немесе дәрігердің дәрежесіне ие болды. Друидтер жойылғаннан кейін, олар отбасылардың шежіресін сақтау және әрбір басшының мұрагерлік кезінде шежірелік дәстүрлерді қайталау үшін шақырылды. Олар сол кездегі барлық қуатты адамдарға зор ықпал етті. Олардың тұлғалары, үйлері, ауылдары қасиетті саналды. Олар не сұраса, соны алатын, бірақ әрқашан құрметтен емес, олардың сатирасынан қорқып, сұраныштарына бас тартқан жағдайда оларға тиесілі болатын. Өздерінің шектен тыс мінез-құлқы мен талапкерлігі арқасында олардың ордені ұзақ уақыт бойы иеленген құрметін бірте-бірте жоғалтты, соның салдарынан олардың әдеттегі пайдасы мен артықшылықтарынан айырылды. Шотландияның Лорд Лионының тамыры осыған ұқсас нәрседе болуы мүмкін. Мартин Мартин олар туралы былай дейді: Олар есік пен терезелерін бір күнге жауып, қараңғыда жатып, іштеріне тас қойып, бастары мен көздерін плащпен жабатын, осылайша риторикалық мақтаулар үшін миларын жұмылдыратын. Ежелгі бриттердің арасында, Джонстың сөзіне сүйенсек, Арвидвард деп аталатын бардтар ордені болған, яғни туды жеңіп алатын бард немесе қарулы жаршы, ол шежірелермен және ханзадалар мен дворяндардың қаруларын бейнелеумен, сондай-ақ оларды олардың мәртебесіне немесе еңбегіне сәйкес өзгертумен айналысқан.
The aois dàna (Scottish Gaelic, literally "people of the arts", often translated as bards) served as advisers to nobles and chiefs of clans throughout the Scottish Gàidhealtachd until the late 17th century. Many of them specialised in preserving the genealogy of families and recited family trees at the succession of chieftains. The aois dàna were held in high esteem throughout the Scottish Highlands. As late as the end of the 17th century, they sat in the sreath or circle among the nobles and chiefs of families. They took the preference of the ollamh or doctor in medicine. After the extinction of the druids, they were brought in to preserve the genealogy of families, and to repeat genealogical traditions at the succession of every chieftain. They had great influence over all the powerful men of the time. Their persons, their houses, their villages, were sacred. Whatever they asked was given them — not always, however, out of respect, but from fear of their satire, which frequently followed a denial of their requests. They lost by degrees, through their own insolence and importunity, all the respect their order had so long enjoyed, and consequently all their wonted profits and privileges. The Lord Lyon of Scotland may well have his roots in something parallel. Martin Martin says of them:
They shut their doors and windows for a day’s time, and lay in the dark with a stone upon their belly, and their plaids about their heads and eyes, and thus they pumped their brains for rhetorical encomiums. Among the ancient Brythons there were, according to Jones, an order of bard called the Arwyddwardd, i. e. the ensign bard or herald at arms, who employed himself in genealogy, and in blazoning the arms of princes and nobles, as well as altering them according to their dignity or deserts.
Ирландия
Ирланд тіліндегі балама сөздер – áes dána (көне ирланд тілі) және aos dána (қазіргі). Aosdána қазір Ирландияда 20-шы ғасырдың соңында құрылған, суретшілер мен жазушылардың таңдаулы ұйымының атауы ретінде қолданылады.
The equivalent Irish terms are áes dána (Old Irish) and aos dána (modern). Aosdána is currently used in Ireland as the name of an exclusive organisation of artists and writers founded in the late 20th century.