Кіріспе

Астерикс сериясындағы 23-ші комикс – Рене Госкиньи (әңгімелер) мен Альберт Удерзо (суреттер) жазған Астерикс комикс сериясының жиырма үшінші кітабы. Кітаптың негізгі мазмұны – галлдарды жаулап алған римдіктердің капитализмді орнатып, оларға қарсы тұрып келе жатқан соңғы ауылды тәжірибесімен бұзуға жасаған әрекеттері. Бұл Госкиньидің 1977 жылы қайтыс болғанға дейін жазған соңғы кітабының бірі; оның толыққанды соңғы кітабы, «Бельгиядағы Астерикс», 1979 жылы оның қайтысынан кейін жарық көрді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Обеликс жаңадан келген римдік әскерлер батальонын жеңгеннен кейін, Юлий Цезарь көтерілісші галлдықтарды қалай жеңу керектігін ойлайды. Римдік Препостер деген жас экономист, экономикалық зерттеулерін пайдаланып, галлдықтарды капитализмге интеграциялауды ұсынады. Цезарь келісіп, Препостерді ауылдың шетіндегі римдік лагерьлердің біріне жібереді. Препостер орман арқылы менгир алып келе жатқан Обеликске кездеседі, ол менгир сатып алушы екенін айтады және Обеликске оның барлық менгирлерін сатып алып, билік беру арқылы бай болуға ұсыныс жасайды. Обеликс келісіп, күніне бір менгир жасап, оған жеткізе бастайды. Тауарларына сұраныс уақыт өте келе артады, бұл Обеликске ауыл тұрғындарын жұмысқа алуға мәжбүр етеді. Кейбіреулер оған көмектеседі, ал басқалары өзі үшін және жаңа жұмысшылары үшін шошқа аулайды. Жұмыс жүктемесінің артуы оның адал серігі Догматикске назар аудармай қалуына себеп болады, ал Астерикс оған көмектесуден бас тартады, себебі бұл өзгерістер оны алаңдатады. Обеликс байлыққа ие болып, әсем киім кигенде, ауылдың көптеген еркектері әйелдерінен оның жетістігіне жете алмайтындары үшін сынға ұшырайды. Жауап ретінде көптеген адамдар өз менгирлерін римдіктерге сату үшін жасайды, олардың мақсатын білмей, Гетафикс оларды жұмыстары үшін сиқырлы ішімдікпен қамтамасыз етеді. Ауылдың көп бөлігі, Астерикс, Гэтафикс, Какофоникс және Витальстатистикстен басқа, жаңа экономикалық жүйеге қатыспағандықтан байлыққа ие болады. Астерикс бұл жаңа өзгеріс ұзаққа соқпайтынына сенеді. Ақырында, Цезарь Препостердің жоспары оны қаржылық қарызға батырып жатқанын білгенде ашуланады. Осыған қарсы тұру үшін Препостер менгирлердің артық қорларын патрицийлерге үлкен байлық пен жоғары мәртебенің символы ретінде сатуды шешеді. Алайда, бұл басқа провинциялар римдіктерге сату үшін өз менгирлерін жасауын тудырады, Рим экономикасын құлатып, империяның жұмыс күшінен азаматтық қақтығысқа әкелуі мүмкін менгир дағдарысын тудырады. Бұл жағдайды тоқтату үшін Цезарь Препостерге галлдықтармен сауда жасауды тоқтатуды немесе арыстанға тасталуын бұйырады. Ол білмейтін, Обеликс өзінің байлығы мен билігінен, оны ешқашан түсінбегендіктен және ол басқа ауыл тұрғындарын қаншалықты өзгерткенінен қайғыға батып, Астерикс пен Догматикспен болған көңілді күндерге қайта оралуды қалайды. Астерикс бұл туралы естіп, егер ол ескі киімдерін кисе, онымен бірге шошқа аулауға келіседі, себебі ауыл тұрғындарының өмірі қалыпқа оралуы мүмкін екенін біледі. Препостер басқа менгир сатып алмайтынын хабарлауға келгенде, ауыл тұрғындары Обеликс бұл туралы алдын ала білгенін, бірақ оларға айтпағанын айтады, сондықтан олармен ұрысады. Астерикс дереу ұрысты тоқтатып, ауыл тұрғындарына осы қиын жағдайдың себепкері болған римдіктерге шабуыл жасауға бұйрық береді. Олар Препостердің тұратын лагерін қиратуға аттанғанда, Обеликс шайқасқа қатыспауға шешім қабылдайды. Ауыл тұрғындарының байлығы жоғалғаннан кейін, Римдегі оқиғалар олардың алған сестерцийдің құнын төмендеткендіктен, олар қалыпқа оралуды тойлау үшін дәстүрлі той ұйымдастырады.

Мәдени сілтемелер

Препостер кейіпкері француз саясаткері Жак Ширактың пародиасы, ол кезде президент Валери Жискар д’Эстеннің тұсында премьер-министр болған, ал өзі 1995 жылдан 2007 жылға дейін Республика Президенті болды. 27-бетте Лорел мен Харди рим легионерлері ретінде пайда болып, Обеликс арбасынан менгирлерді түсіруге бұйырылады. 2-бетте римдіктер лагерден шығып бара жатқанда, екі легионер қалқанда маскүнемді көтеріп әкеледі. Бұл жүкті Госкиньи мен Удерзоның өздері алып жүр, ал маскүнем – олардың досы Пьер Черния. Бұл оқигада рим легионерлерінің лагердегі өмірі тәртіпсіз және беймаза ретінде көрсетіледі, мұның себебі менхир саудасы кезінде галл ауыл тұрғындарымен ешқандай қақтығыс болмауы. «Астерикс» басқа оқиғаларында олар әдетте сақ, таза шалған және жақсы ұйымдастырылған болады; бірақ мұнда ер адамдардың беттері сақалмен жабылған және өмір анархиялық сипатта. Бұл босқындық 36-бетте көрсетілген, ол «Астерикс» кітабының 1000-беті. Бұл – Препостердің бірнеше тас тақташаларды пайдаланып, одан әрі шатасқан Цезарьге менгирлерді сату стратегиясын түсіндірген беті. Бұл панель қазіргі заманғы коммерция мен жарнаманың керемет түсіндірмесі деп бағаланды. Бұл ерекше 36-бетті белгілеу үшін авторлардың есімдері жазылған кішкентай панель бар, оның астында рим саны M, яғни 1000-шы деген мағынаны білдіреді, ал одан төмен латын тілінде «Albo notanda lapillo» деген шағын мәтін жазылған. Ол «Albo notamba lapillo» деп жазылуы керек, бұл сөзбе-сөз «ақ таспен белгіленуі керек» дегенді білдіреді және француз тіліндегі «à marquer d'une pierre blanche» деген кең таралған сөз тіркесін тудырды, ол ағылшын тілінде «тарихқа ену» дегенді білдіреді (немесе бұл сөз тіркесі күнтізбе күнін атау үшін де қолданылуы мүмкін, бұл сөз тіркесінің тамыры Антик заманға дейін жетеді: «albo notanda lapillo dies», «ақ таспен белгіленетін күн», яғни «қызыл әріппен белгіленген күн»). Бірақ бұл жерде латын тілінде қасақана қате жазылған: «notamba», француз тілінде «note en bas» дегенді білдіреді, сөзбе-сөз «төмендегі жазба» немесе түсіндірме, дәл осы панельдің мағынасы сондай. Getafix-тің 30-беттегі пікірі: «Күлкілісі, біз әлі күнге дейін менгирлердің не үшін қолданылғанын білмейміз!» – қазіргі археологтар мен тарихшылардың олардың қандай мақсатта қолданылғанын анықтай алмағанын көрсетеді. Римде жарнамаланған «Египет менхирі» – Клеопатраның инесіне ұқсас обелиск.

Қабылдау

Goodreads сайтында оның рейтингі 5 балдық шкала бойынша 4,11-ге тең.