Кіріспе

Никанор (/n//aɪ/'/k//eɪ//n//ər/; Nικάνωρ Nīkā́nōr; б.з.д. 317 жылы өлім жазасына кесілді) – Диадох Кассандрге қызмет еткен және Аристотельдің күйеу баласы болған македондық офицер. Ол Диадохи соғыстарының басында Кассандрдың тапсыруымен Аттика және Геллеспонтта әскери науқандар жүргізді, бірақ Кассандр оның төңкеріс жоспарлап отыр деген күдікке ілігіп, оны өлім жазасына кесті.

Мансап

А. Б. Босворттың (Классика және ежелгі тарих профессоры, Батыс Австралия университеті) мәліметінше, Никанор Балакр мен Филаның ұлы болды, соның салдарынан Аристотельдің күйеу баласы және асырап алынған ұлы болды. б.з.д. 324 жылғы Олимпиада ойындарында Никанор Александр Македонскийдің өкілі ретінде грек қала-мемлекеттеріне бұрын қуылған адамдарды қайтаруға бұйрық беретін жарлықты оқыды. Диадохи соғыстары кезінде Никанор Кассандрдың офицері болды, ол Антипатрдың қайтысынан кейін б.з.д. 319 жылы Никанорды Мунихиядағы македондық гарнизонның командирі ретінде, Мениллді алмастыру үшін дереу жіберді. Ол Афинаға Македонияның регенті Полиперхон грек қалаларының проблемалары үшін Антипатрды кінәлап, оған қарсы шыққан қуылғандарды қайтаруға бұйрық бергеннен кейін келді. Бұл жарлық көптеген афиналықтарды Мунихиядағы македондық гарнизоннан құтылуға итермеледі, соның ішінде Никанордан да. Никанор Пирейдегі афиналықтардың жиналысына қатысқанда, афиналық генерал Деркил Никанорды тұтқындауды ұсынды, бірақ оның досы Фокион оның қорғанына тұрды. Экклесия Фокионға Никанорды Мунихиядан қууға бұйрық бергенде, ол ешқандай әрекет жасаған жоқ. Никанор бұл байланыстарды пайдаланып, Полиперхонның жарлығына сәйкес македондық гарнизонның Мунихиядан кетуін талап еткен афиналықтармен келіссөздер жүргізді. Никанор афиналықтарды жалған үміттермен алдады. Мунихияны тапсырудың орнына, ол Пирей тұрғындарын күтпеген шабуылға ұшыратып, оны күшті гарнизонмен басып алды. Никанор Кассандр үшін екі бекіністі де ұстауға ниеттенгенін мәлімдеді. Александр Македонскийдің анасы Олимпиа, бұл кезде регентпен жақсы қарым-қатынаста болып, Никанорға әскерін кері қайтаруға бұйрық берді, бірақ бұл сәтті болмады. Сол сияқты, келесі көктемде (б.з.д. 318 ж.) Атикаға үлкен әскермен келген Полиперхонның ұлы Александр Никанорды бекіністерден кетуге көндіруге тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Полиперхон Фокионды сатқын деп айыптады және ол 318 жылдың мамыр айында оның жақтастарымен бірге өлім жазасына кесілді. Полиперхонның Пирейге жасаған шабуылы сәтсіз аяқталды. Біраз уақыттан кейін Кассандр өзінің одақтасы Антигон берген кемелер флотымен келді, ал Никанор оған Пирей мен Мунихияны тапсырды. Кассандр Никанорды флотпен бірге Геллеспонтқа жіберді, онда оған Антигонның күштері қосылды, ал Полиперхон Пелопоннестегі науқанға қатысты. б.з.д. 317 жылдың шілдесінде Никанор Босфордағы теңіз шайқасында Полиперхонның адмиралы Клейттан жеңілді. Алайда, түнде Антигон теңізден Еуропаға өтіп, таңертең Клейттің әскеріне шабуыл жасап жойды, ал Никанор жау флотын күтпеген шабуылға ұшыратып, жау флотының көп бөлігін жойды немесе тұтқындады (Бизантия шайқасын қараңыз). Полиперхон Мегалополисте тағы бір ауыр жеңіліске ұшырады және оның одақтастары Кассандрға қарай бастады. Кассандр Эгинаны, Саламинаны және Панактос бекінісін басып алып, Афинаны біртіндеп қоршады. б.з.д. 317 жылдың жазында Фаларемнің Димитриі басшылығымен афиналықтар Кассандрмен одақтасты.

Өлім

Осы оқиғалардан кейін Никанордың ықпалы осыншалықты өсті ki, ол Кассандрдың күдігіне түсті, Никанор өкіметті өзіне тартып алуды көздеп отыр деген ойға келді. Осыдан кейін Кассандр Никанордан құтылуға шешім қабылдады. Кассандр Никанорды адалсыздық арқылы тұтқындауға қол жеткізді. Содан кейін Кассандр Никанорды Македония әскері алдында түрлі сауалдардан өткізгеннен кейін өлімге кесті.