Тропикалық дауылдарға дайындалу және олардың салдарын азайту

Кіріспе

Тропикалық циклон соққан кездегі жоспарлау және іс-қимылдар

Тропикалық циклонға дейінгі іс-шаралар

Циклонның зиянын азайту – тропикалық циклон соққанға дейін зақым мен жарақаттарды азайту үшін жасалатын жоспарлау және іс-қимылдарды қамтиды. Тропикалық циклонның аймаққа тигізетін әсерін білу болашақтағы мүмкіндіктерді жоспарлауға көмектеседі. Дайындыққа жеке адамдар да, үкіметтер мен басқа да ұйымдар да қатыса алады. Тропикалық циклон маусымында дауылдарды қадағалау адамдарға қазіргі қауіптерді білуге көмектеседі. Аймақтық мамандандырылған метеорологиялық орталықтар және тропикалық циклон туралы ескерту орталықтары адамдарға ең дұрыс шешім қабылдауға көмектесу үшін қазіргі ақпарат пен болжамдарды ұсынады.

Әлеуетті әсерлер

Теңіздегі тропикалық циклон үлкен толқындар, қатты жаңбырлар, су тасқыны және күшті желдер тудырады, халықаралық кеме қатынасын бұзады және кейде кеме апаттарына әкеледі. Құрлықта күшті желдер көлік құралдарына, ғимараттарға, көпірлерге және басқа да сыртқы нысандарға зақым келтіріп, оларды қиратады, бос қалған заттарды қауіпті ұшып баратын снарядтарға айналдырады. Дауыл толқыны, яғни циклоннан туындаған теңіз деңгейінің көтерілуі, әдетте құрлыққа түскен тропикалық циклонның ең ауыр салдары болып табылады және тарихи деректер бойынша тропикалық циклоннан болатын өлім-жұлымның 90% осыған байланысты туындайды. Құрлыққа түскен тропикалық циклонның кең айналымы және оның шетіндегі тік желдің қиылысуы торнадоларды тудырады. Торнадолар көздің қабырғасындағы мезовортикалардың нәтижесінде де пайда болуы мүмкін, олар құрлыққа дейін сақталады. Соңғы екі ғасыр ішінде тропикалық циклоннан әлем бойынша шамамен 1,9 миллион адам қаза тапты. Су тасқынынан пайда болған тұрған су инфекцияларға және масалар тарататын ауруларға себеп болады. Эвакуация орындарындағы тығыздық аурудың таралу қаупін арттырады. Орташа есеп бойынша, Мексика шығанағы мен АҚШ-тың шығыс жағалауы жыл сайын циклоннан шамамен 5 миллиард АҚШ доллары (1995 жылғы АҚШ доллары) көлемінде залал көреді. Тропикалық циклоннан туындаған залалдың басым бөлігі (83%) 3-ші санаттан жоғары күшті дауылдардың нәтижесінде болады. Дегенмен, 3-ші санаттан жоғары күшті дауылдар жыл сайын құрлыққа түсетін циклонның шамамен бес бөлігін ғана құрайды. Циклон өмір мен жеке мүліктің үлкен шығындарына әкелсе де, олар әсер ететін аймақтардың жауын-шашын режиміне маңызды фактор болып табылуы мүмкін, себебі олар құрғақ аймақтарға қажетті жауын-шашын әкелуі мүмкін. Тропикалық циклон жаһандық жылу тепе-теңдігін сақтауға да көмектеседі, жылу, ылғалды тропикалық ауаны орташа ендіктерге және полярлық аймақтарға жылжытып, термохалиндік айналымды жоғары көтерілу арқылы реттейді. Дауыл толқыны мен дауылдар адам жасаған құрылыстарды қиратуы мүмкін, бірақ олар жағалаудың сағаларын да араластырады, олар әдетте балық шаруашылығының маңызды орындары болып табылады. Тропикалық циклонның салдарынан болатын қираулар жаңадан құрылыс салуға түрткі болып, жергілікті мүліктің құнын арттырады. Океаннан жағалауға дауылдар келгенде, тұз көптеген тұщы сулы аймақтарға еніп, тұздылық деңгейін кейбір орталар үшін төзімділік шегінен асырады. Кейбір орталар тұзды қайтадан мұхитқа қайтара алады, ал басқалары жер бетіндегі артық суды тез арада шығара алмайды немесе оны алмастыратын жеткілікті тұщы су көзіне ие болмайды. Осы себепті, кейбір өсімдіктер мен вегетация артық тұздың салдарынан өледі. Сонымен қатар, дауылдар құрлыққа келгенде, олар жағаға токсиндер мен қышқылдарды әкелуі мүмкін. Су тасқыны әртүрлі төгілген заттардан токсиндерді жинап алып, өтетін жерді ластауы мүмкін. Бұл токсиндер аймақтағы адамдар мен жануарларға, сондай-ақ қоршаған ортаға өте зиянды. Су тасқыны қауіпті мұнайдың көптеген төгілуіне де себеп болуы мүмкін. Соңғы жылдары, әсіресе АҚШ-та, құрылыстарға зиян келтіру ықтималдығын азайтуға бағытталған шараларға қызығушылық артты. АҚШ-та осындай күшті желдер және зардап шеккен аймақтардағы құрылыстардың сапасы миллиардтаған долларлық залалға әкелді. Кейбір құрылыс нормалары қауіпті азайту шараларын қарастырады. Мысалы, Флориданың құрылыс кодексі шатырды бекіту үшін қолданылатын шеге түрін анықтайды. Бұл талап Флорида халықаралық университетінің Халықаралық дауыл зерттеу орталығы жүргізген ғылыми зерттеулер нәтижесінде белгіленді.

Tropical cyclones out at sea cause large waves, heavy rain, flood and high winds, disrupting international shipping and, at times, causing shipwrecks. On land, strong winds can damage or destroy vehicles, buildings, bridges, and other outside objects, turning loose debris into deadly flying projectiles. The storm surge, or the increase in sea level due to the cyclone, is typically the worst effect from landfalling tropical cyclones, historically resulting in 90% of tropical cyclone deaths. The broad rotation of a landfalling tropical cyclone, and vertical wind shear at its periphery, spawns tornadoes. Tornadoes can also be spawned as a result of eyewall mesovortices, which persist until landfall. Over the past two centuries, tropical cyclones have been responsible for the deaths of about 1.9 million people worldwide. Large areas of standing water caused by flooding lead to infection, as well as contributing to mosquito borne illnesses. Crowded evacuees in shelters increase the risk of disease propagation. On average, the Gulf and east coasts of the United States suffer approximately US$5 billion (1995 US $) in cyclone damage every year. The majority (83%) of tropical cyclone damage is caused by severe hurricanes, category 3 or greater. However, category 3 or greater hurricanes only account for about one fifth of cyclones that make landfall every year. Although cyclones take an enormous toll in lives and personal property, they may be important factors in the precipitation regimes of places they impact, as they may bring much needed precipitation to otherwise dry regions. Tropical cyclones also help maintain the global heat balance by moving warm, moist tropical air to the middle latitudes and polar regions, and by regulating the thermohaline circulation through upwelling. The storm surge and winds of hurricanes may be destructive to human made structures, but they also stir up the waters of coastal estuaries, which are typically important fish breeding locales. Tropical cyclone destruction spurs redevelopment, greatly increasing local property values. When hurricanes surge upon shore from the ocean, salt is introduced to many freshwater areas and raises the salinity levels too high for some habitats to withstand. Some are able to cope with the salt and recycle it back into the ocean, but others can not release the extra surface water quickly enough or do not have a large enough freshwater source to replace it. Because of this, some species of plants and vegetation die due to the excess salt. In addition, hurricanes can carry toxins and acids onto shore when they make landfall. The flood water can pick up the toxins from different spills and contaminate the land that it passes over. The toxins are very harmful to the people and animals in the area, as well as the environment around them. The flooding water can also spark many dangerous oil spills. Recent windstorm activity, in the United States in particular, has focused interest in measures that can be used to lower the likelihood of damage to structures. Billions of dollars of damages have resulted from such strong winds and the manner in which structures have been built in the affected areas in the United States. Some building codes address mitigation measures. For example, the Florida Building Code, specifies the type of nail used to secure roof sheathing. The specification was determined by scientific research conducted by Florida International University's International Hurricane Research Center.

Жеке дайындық

Катрина даулынан кейін жеке дайындық туралы көптеген сабақтар алынды. Ең үлкен жауапкершілік – Жаңа Орлеан қаласының балаларына көмектесу болды. Ауруханалардың дайындық деңгейінен артық зардап келгенге дейін жабдықтар жеткілікті болды. Адамдар ауруханалардағы қауіпсіздік пен қолдаудың жетіспеуінен өміріне қауіп төндіретінінен қорқады. Жеке дайындықтағы маңызды шешім – тропикалық циклонның ықпалына түсетін аймақтан қашан және эвакуациялау қажеттігін анықтау. Тропикалық циклонды қадағалау карталары адамдарға дауылдардың қайда бағытталатыны туралы өз пікірлерін қалыптастыруға және оларға дайындалуға, соның ішінде мүмкін эвакуацияға қажеттілікке қатысты шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді. Бұл туралы Ұлттық мұхитты және атмосфераны зерттеу басқармасы мен Ұлттық дауылдар орталығы үнемі хабарлап отырады. Кейбір мекемелер өздерінің жақын аймағындағы дауылдарды қадағалайды, ал басқалары бүкіл мұхит бассейндерін қамтиды. Бір картада бір дауылды қадағалауға, картаны толғанша пайдалануға немесе бір маусымға бір картаны қолдануға болады. Кейбір қадағалау карталарында төтенше жағдайларда немесе жақын маңдағы дауылдан қорғаныш іздеу үшін маңызды байланыс ақпараты бар. Қадағалау карталары тропикалық циклонды соңғы пайдаланушының жақсырақ түсінуіне мүмкіндік береді. Егер эвакуация мүмкін болмаса немесе қажет болмаса, басқа дайындық шараларына жабдықтарды сақтау, үйді қатты жел мен жаңбырдан қорғау және дауыл құрлыққа түсу алдында басқалармен жоспар жасау кіреді. Дауылға дайындық жиынтығына әдетте ішуге жарамды су, мөрленген алдын ала дайындалған тамақ (MRE), алғашқы көмек жиынтығы, мөрленген ыдыстардағы рецепт бойынша дәрі-дәрмектер, су өткізбейтін, батареямен немесе қолмен жұмыс істейтін фонарьлар мен радиолар, сыбызғы немесе басқа да дыбыстық сигнал құрылғысы, пышақпен бірге көп функциялы құрал, жеке куәлік және медициналық карталар, қажетті медициналық құжаттар, су өткізбейтін қаптар немесе тасымалдамалы су өткізбейтін ыдыстар және тіршілікке көмектесетін басқа да керек-жарақтар кіреді. Егер сіздің үй жануарларыңыз сізбен бірге болса, оларға консервіленген немесе құрғақ тағам дайындауды ұмытпаңыз (бар болған құрғақ тағамды 2 ай сайын ауыстыру керек). Сондай-ақ, барлық үй жануарларыңыздың ветеринарлық жазбаларын және вакцинация куәліктерін қосуды ұмытпаңыз. Дайындыққа эвакуация жоспарларын және бағыттарын талқылау, сондай-ақ апат алдында басқаларға осы жоспарлар туралы хабарлау да кіруі мүмкін. Дауылдан қорғаныш іздеу үшін эвакуация – соңғы шара. Қоршау-жайлар бірінші келгенге қызмет көрсетеді және тек адам өмірін сақтауға бағытталған. Флоридадағы баспана ретінде тағайындалған ғимараттар жобалау кезінде қолданылатын ең төменгі талаптарға сәйкес салынған болуы керек. Кейбір баспаналар тұрғындарды жел мен судан қорғайды деп күтіледі, бірақ олар тамақ, су, санитарлық жағдай немесе төсек-орынмен қамтамасыз етілмейді. Аймақтағы адамдардың дайындық деңгейі олардың жалақысына, нәсіліне, жасына және т.б. байланысты. Көптеген адамдар ең жаман жағдайға дайын емес, бірақ олар дайын болуы керек. Үлкен апатқа дайындық – ең жаман жағдай орын алғанда өміріңізді сақтап қалудың жалғыз жолы. Ауруханалар үлкен табиғи апаттарға алдын ала дайындалуы керек. Адамдар қиын жағдайға түскенде медбикелерге үлкен сұраныс болады. Олар ауруханаға түсетін кез келген жағдайға дайын болуы керек. Катрина және Рита сияқты дауылдардан кейін медбикелер кез келген мүмкін жағдайға толыққанды дайын болуы керек.

There have been many lessons learned about individual preparedness since Hurricane Katrina. The biggest responsibility was helping the children of New Orleans. Supplies were sufficient until there was more damage than the hospitals were prepared for. People were afraid that their safety was in danger due to lack of security and support at hospitals. An important decision in individual preparedness is determining if and when to evacuate an area that will be affected by a tropical cyclone. Tropical cyclone tracking charts allow people to track ongoing systems to form their own opinions regarding where the storms are going and whether or not they need to prepare for the system being tracked, including possible evacuation. This continues to be encouraged by the National Oceanic and Atmospheric Administration and National Hurricane Center. Some agencies provide track storms in their immediate vicinity, while others cover entire ocean basins. One can choose to track one storm per map, use the map until the table is filled, or use one map per season. Some tracking charts have important contact information in case of an emergency or to locate nearby hurricane shelters. Tracking charts allow tropical cyclones to be better understood by the end user. If evacuation is not possible or necessary, other preparedness actions include storing supplies, securing a home against extreme winds and rain, and making plans with others prior to the storm's landfall. Hurricane preparedness kits usually include drinkable water, sealed pre prepared meals MRE, first aid kits, prescription medications in sealed containers, waterproof battery powered or hand crank powered flashlights and radios, a whistle or other sound signaling device, a multi tool with a knife, identification and medical cards, any necessary medical records, waterproof bags or portable waterproof containers, and other supplies helpful to a survival situation. If your pets will be with you make sure you include canned or dry food for them as well (any dry food included should be rotated every 2 months). You should also include veterinarian records and proof of vaccinations for all of your pets. Preparedness also may include having discussed evacuation plans and routes, and informing others of those plans before a disaster occurs. Evacuation to hurricane shelters is an option of last resort. Shelter space is first come, first served and only intended preserve human life. Buildings designated as shelters in Florida are required to only have been constructed to meet minimum code requirements applicable at the time of design. Some shelters are expected to protect occupants from wind and water but are not expected to provide food, water, sanitation, or bedding. Based on preparedness of the people in a region, the preparedness level was greatly affected by the salary, race, age, etc. Many people are not prepared for the worst case scenario, but they should be. Being prepared for a huge disaster is what will ultimately save your life if worse comes to worst. Hospitals are needed to be prepared in advance for huge natural disasters. Nurses are in high demand when people are in trouble. They need to be prepared for ready for any situation that enters the hospital. After hurricanes such as Katrina and Rita, nurses are needed to be fully capable of any possible scenario.

Үйді жаңарту

Үй иесінің қабылдауы тиіс маңызды шешім – ғимаратты дауыл толқындарына ұшырайтын жағалау аймағынан тысқары орналастыру. Желден қорғаныш шаралары қолданылса да, ғимарат дауыл толқынының суларынан зардап шегіп, қирауы мүмкін. Қатты желдің әсерін және оның салдарынан туындайтын бұйымдардың соққысын азайту үшін үйді тәжірибелі дауылдан қорғау маманы тексеруі қажет. Көптеген дауылдан қорғау компаниялары өздерінің маркетингтік стратегиясының бір бөлігі ретінде тегін кеңес беру қызметін ұсынады. Флорида штаты «Менің қауіпсіз Флорида үйім» гранттық бағдарламасы арқылы үй иелеріне дауылға дайындық бойынша көмек көрсету үшін қадамдар жасады. Үй иелері, талаптарға сай келген жағдайда, өз үйлерінің дауылға дайындығын тегін бағалаудан өтеді. Штат үй иесінің жұмсаған қаражатын 5000 долларға дейін субсидиялайды. Мұндай үй жаңартуларын жүргізер кезде екі негізгі салаға назар аудару керек: шатыр және терезелер. Үйлер тропикалық циклонның қатал жағдайларына төтеп беру үшін қайта жабдықталуы мүмкін. Көбінесе жүзеге асырылатын өзгерістерге екі еңбекті шатырларды нығайту, шатыр жапқыштарына қосымша жабысқыштар жағу, шатырды орнында ұстап тұру үшін дауылға қарсы белдеулер мен ұстағыштарды орнату кіреді. Дауылға төзімді жалюзилер мен соққыға төзімді шынылар, ұшқындаған бұйымдарға қарамастан, терезелерді жаңбырдан қорғайды. Сыртқы террасалар мен бассейндерге арналған қоршаулар дауыл кезінде әсіресе осал болады. 100 шақырым сағатына жететін жел күшін күтетін үй иесі телескоптық тіреуге бекітілген пышақпен қоршаудың қаңқалық құрылымынан экрандарды кесіп тастауы мүмкін. Бұл экранның желкен сияқты әрекет етуіне және бүкіл құрылымды құлатуына жол бермейді. Гараж есіктерін және кіреберіс есіктерін нығайту да дауылға үйді дайындаудың жиі қолданылатын тәсілі. Гараж есіктерін оқ-дәрілерден қорғау және есікті нығайту үшін берік тоқылған матадан жасалған мата экрандарды қолдануға болады. Бұл шаралар мен өнімдердің мақсаты – үйге ауыр зақым келтіру мүмкіндігін азайту. Бұл шаралар кез келген үйді кез келген дауылдан және дауылмен бірге келетін бұйымдардан толығымен қорғайтынына кепілдік берілмейді, бірақ жақсы қорғалған үй, қорғанышсыз немесе нашар қорғалған үйге қарағанда дауылдан жақсы күйде шығу ықтималдығы жоғары.

An important decision a homeowner should make is to locate the building outside of range from the coast that is exposed to storm surge. Regardless of protection from the effects of wind, a building can be flooded or destroyed by storm surge waters. To mitigate the effects of high winds and associated debris impact, the home can be examined out by an experienced hurricane mitigation professional. Many hurricane protection companies offer free consultations as part of their marketing strategy. The State of Florida has taken steps to help its homeowners in the area of hurricane preparedness through its My Safe Florida Home grant program. Qualified homeowners receive a free in home assessment of their home's hurricane readiness. The state matches funds spent by the homeowner, up to a $5,000 limit. When making these types of home improvements, there are two major areas of focus: the roof and the openings. Homes may be retrofitted to withstand the extreme conditions of a tropical cyclone. Common modifications include reinforcing gabled roofs, applying additional adhesives to roof shingles, installing hurricane straps and clips to ensure the roof stays in place despite high winds. Hurricane resistant shutters, as well as impact resistant glass may help keep windows closed from driving rain, despite flying debris. External patio and pool screen enclosures are especially vulnerable during a hurricane. A homeowner who anticipates sustained winds greater than 100 mph may use a razor knife taped to a telescopic pole to cut down the screens from the enclosure's skeleton structure. This will prevent the screens from acting as a sail and pulling down the entire enclosure structure. Reinforcing garage doors and entry doors is also common practice for hurricane preparing a home. Garage doors may be protected by fabric screens, made of a strong woven fabric, to keep out projectiles and to reinforce the door. The goal of these mitigation measures and products is to decrease the likelihood of severe damage to a home. There is no guarantee that these measures will safeguard any home against any kind of storm and the projectiles that may come with a storm, but a well protected home is far more likely to come through a hurricane in better shape than a home that has little or no protection.

Өнімді сертификаттау

Кейбір нормалар ғимараттарды дауылдан қорғау өнімдерін қолдануды міндеттейді. Бұл сала құрылыста жаңа болғандықтан, өнімдерді біркелкі сынау және сертификаттау стандарттары жеткіліксіз.

Сынақ қондырғылары

Бүкіл ғимаратты қорғауды бағалайтын бірде-бір сынақ стандарты немесе жабдық жоқ. Австралиядағы Циклон сынақ станциясы ғимарат жүйелерін (мысалы, шатырлар, сыртқы қаптама) және жел қысымын имитациялау үшін құрылымдық жүктеме арқылы бүтін шағын ғимараттарды сынақтан өткізе алады. АҚШ-та FM Global Research Campus-тегі сынақ жабдықтары шатыр элементтерін тікелей желмен сынауды, сондай-ақ өнеркәсіп стандарттарына сәйкес сорғыш үстелдерді пайдаланып шатырдың көтерілуін имитациялауды қамтиды.

Ураганды симулятор

Флорида университетінің Форрест Мастерс басқаратын командасы "әлемдегі ең қуатты жылжымалы дауыл симуляторын, зор күшті желді және жаңбырды қайта жасай алатын алып машинаны" жасады. Ол төрт дизельді қозғалтқышпен қоздырылатын сегіз үлкен желдеткіштен тұрады, ал қозғалтқыштарды салқындату үшін 19 000 литрлік су резервуары қарастырылған. Университет қазіргі уақытта су өткізбейтін терезелер, желге төзімді черепицалар және жалпы мықтырақ құрылымдарды жобалап жатыр. Бұл машина 2009 жылғы MythBusters маусымында дауыл кезінде терезелерді жабық емес, ашық қалдырудың жақсырақ екені туралы аңызды тексеру үшін қолданылды (аңыз жоққа шығарылды деп жарияланды).