Кіріспе
1914 жылы Никарагуа арқылы салынған кез келген каналға АҚШ-қа толық бақылау беру туралы шарт. Брайан-Чаморро шарты 1914 жылғы 5 тамызда Никарагуа мен АҚШ арасында қол қойылды. Ол АҚШ-қа Никарагуа арқылы салынатын болашақ кез келген каналға толық құқық берді. Вильсон әкімшілігі Плат түзетуіне ұқсас қағиданы қосып, шартты өзгертуге тырысты, бұл Никарагуаға әскери араласуға рұқсат берген болар еді. АҚШ Сенаты бұл жаңа қағидаға қарсылық танытты; нәтижесінде ол алынып тасталды және шарт 1916 жылғы 19 маусымда ресми ратификацияланды.
The Bryan–Chamorro Treaty was signed between Nicaragua and the United States on August 5, 1914. It gave the United States full rights over any future canal built through Nicaragua. The Wilson administration changed the treaty by adding a provision similar in language to that of the Platt Amendment, which would have authorized military intervention in Nicaragua. The United States Senate opposed the new provision; in response, it was dropped and the treaty was formally ratified on June 19, 1916.
Тарих
Демократиялық жолмен сайланған және реформаға ұмтылған Либералдық партияның президенті Хосе Сантос Зелая Лопес Франция, Германия және Жапониямен келіссөздер жүргізу арқылы АҚШ-тың наразылығын тудырды. Ол бұл елдермен Никарагуа каналын қайта жаңғырту туралы келісімдер жасасқан болатын, бұл жаңа салынған, АҚШ-қа тиесілі Панама каналына болашақта бәсекелес болуы мүмкін еді. Консервативтік партияның көтерілісшілері Эмилиано Чаморро мен Хуан Хосе Эстрада бастаған үкіметке қарсы көтеріліске қару-жарақ, қаржы, әскер, соғыс кемелері және экономикалық шаралармен қолдау көрсеткеннен кейін, АҚШ либералдық президенттер Хосе Зелаяны және содан кейін Хосе Мадризді елден қашуға мәжбүр етті. Одан кейін ол Хуан Хосе Эстрададан (жақын арада күшті Соғыс министрі Луис Мена құлатқан) бастап, бұрынғы вице-президент Адольфо Диасқа дейін консервативтік үкіметтерді орнатты. Генерал Луис Мена Ұлттық Ассамблеяны өзін АҚШ-қа жақын Адольфо Диаздың ізбасары етіп тағайындауға көндірген кезде, АҚШ 1912 жылдан 1933 жылға дейін Никарагуаға әскери күшпен басып кірді, ел үшін жаңа конституция жазды, Ұлттық Ассамблеяны өзгертті және президенттер Адольфо Диас, Эмилиано Чаморро және Диего Мануэль Чаморро басшылығымен бірден кейін бірі консервативтік режимдерді қолдады. Луис Мена елден қашып, келесі 60 жыл бойы әртүрлі басшылардың жетекшілігімен жалғасқан көтерілісті бастады. Адольфо Диасқа саяси жеңілдіктер бергені үшін АҚШ халықтық көтерілісті басуға және консервативтік режимнің Никарагуа үкіметін бақылауын сақтауға қажетті әскери күшті ұсынды. 20 ғасырдың көп бөлігінде Никарагуа Чаморро әулетінің мұрагерлік диктатурасымен және 1936 жылдан кейін Сомоса әулеттерімен бақылана берді, олар 1970 жылдары кең таралған көтерілістер салдарынан биліктен қуылды. Келісімге негізгі келіссөз жүргізушілердің есімдері берілді: АҚШ Мемлекеттік хатшысы Уильям Дженнингс Брайан және Никарагуа үкіметін өкілдік еткен генерал Эмилиано Чаморро. Келісім шарттарына сәйкес, АҚШ Никарагуада салынған кез келген каналға мәңгілік құқық алды, Фонсека шығанағында әскери-теңіз базасын құруға 99 жылдық қайта жаңартылатын опция және Кариб теңізіндегі Ұлы және Кіші жүгері аралдарына 99 жылдық қайта жаңартылатын жалға алу құқығы берілді. Бұл жеңілдіктер үшін Никарагуа 3 миллион доллар алды. 3 миллион доллардың көп бөлігі АҚШ-тың Никарагуаның қаржы істеріне жауапты шенеуніктері арқылы АҚШ кредиторларына қайтарылды, бұл Никарагуа үкіметіне ішкі кірістерді жинауды жалғастыруға мүмкіндік берді. Бұл қарыз Хуан Хосе Эстраданың Никарагуа үкіметі тарапынан екі жыл ішінде америкалық "долларлар үшін оқтар" схемасы арқылы жиналды, бұл қарсыластардан инфрақұрылымды дамытуды қаржыландыруды тежеді, сондай-ақ Никарагуаның АҚШ пен Ұлыбританияның шетелдік басқыншы күштеріне төлеуге мәжбүр болған және Ұлыбританиямен соғыс, АҚШ-пен соғыс және Луис Менаның азаматтық соғысынан келген зиянды өтеуге кеткен ескі қарыздар да болды. Никарагуаның өтініші бойынша Ричард Никсон басшылығымен АҚШ және Анастасио Сомоса Дебайле басшылығымен Никарагуа 1970 жылдың 14 шілдесінде келісімді және оның барлық ережелерін ресми түрде жойған конвенция өткізді.
Қажетті әсер
1914 жылы Панама каналы ашылғаннан бері Никарагуа арқылы өту жолы бірнеше рет қарастырылды. Оның салынуы Нью-Йорк пен Сан-Франциско арасындағы су жолының қашықтығын шамамен қысқартар еді. Брайан-Шаморро шарты Никарагуаның және кез келген Еуропалық державалардың Панама каналымен бәсекелесуіне тосқауыл қойды.
Қаламаған әсер
Брайан-Шаморро келісімінде АҚШ-қа Фонсека шығанағында әскери-теңіз базасын салу құқығын беру туралы ереже Сальвадор және Коста-Рика тарапынан дауланыс тудырды. Орталық Америка Әділет сарабы бұл елдердің пайдасына шешім шығарды. АҚШ бұл шешімді қабылдамады, бұл 1918 жылы сараптың тарауына елеулі үлес қосты.