Кіріспе

Американдық кино актері

Джеймс Т. Мюррей (9 ақпан 1901 – 11 шілде 1936) – 1928 жылғы «Көпшілік» фильміндегі басты рөлдерімен танымал американдық киноактер.

Ерте өмір

Бронкста туған Мюррей, Мэри (құрмет аты – Кассерли) мен Кристофер Мюррейдің жеті баласының екіншісі болды. Оның анасы да, әкесі де Ирландиядан келген, әкесі 1910 жылы Нью-Йоркте Metropolitan Life Insurance Company компаниясында сақтандыру инспекторы болып жұмыс істеген. 1924 жылы Мюррей актерлік мансабын жалғастыру ниетімен Голливудқа көшті. Келесі үш жылда Мюррей көбінесе эпизодтық рөлдерде киноға түсті. 1927 жылы Мюррей режиссер Кинг Видордың назарына ілікті, ол сол кезде келесі фильмі – "Көрермендер" фильмінің дайындық жұмыстарын жүргізіп жатқан болатын. Видор Мюррейді MGM студиясының кастинг алаңының жанынан өтіп бара жатқанын көріп, оның басты рөлге өте лайықты екенін ойлады. Бірақ Мюррей Видор ұйымдастырған кездесуге келмеді, себебі ол бұл ұсынысты әзіл деп қабылдады. Видор Мюррейді іздеп тауып, ақырында оны "қаһарман ретіндегі қарапайым адам" – Джон Симс рөліне бекітті. 1928 жылдың наурыз айында көрсетілгеннен кейін "Көрермендер" фильмі сыншылардың да, көрермендердің де жоғары бағасын алды, ал Мюррейдің ойынына екі жақ та ризашылық білдірді. Видордың фильмінде түсуге дейін Мюррей 1928 жылдың ақпанында шыққан "Роза Мари" фильмінде Джоан Кроуфордпен бірге ойнаған. "Көрермендерден" кейін Мюррей Warner Bros. компаниясының "Шағын Мысық" комедиясында түсті. Содан кейін ол сол жылы Лон Чейнимен бірге "Үлкен қала" фильмінде ойнады, ал 1929 жылы Чейнидің соңғы нұсқасыз фильмі – "Дауылда" қосалқы рөлде ойнады. "Дауыл" Мюррейдің MGM студиясы үшін түскен соңғы маңызды фильмі болды. 1929 жылы Мюррей нұсқасыз фильмдерден дыбысты фильмдерге Universal Pictures компаниясының "Қысым" фильмімен көшті. 1930 жылға қарай Мюррейдің бұрынғысынан жарқын болашағы алкоголизм мен алкогольге байланысты ұсталғандарының көбеюіне байланысты күңкіреп қалды. 1930 жылдың тамызында Мюррей мас күйінде сотқа келгені үшін алты айға түрмеге кесілді, бұрын мас күйінде көлік жүргізгені үшін айыпталған болатын. Төрт ай қатаң еңбекпен өткеннен кейін Мюррей босатылып, актерлік мансабын қайта жандандыруға тырысты. Ол бір кезде ішімдікті тоқтатты және 1933 жылдың ақпанында First National Pictures және Warner Bros. компанияларымен жеті жылдық келісімшартқа қол қойды. Сол жылы ол сұлулық конкурсының қатысушысы ("Мисс Флорида") және актриса Марион Сайерске үйленді. Бірақ неке де, Мюррейдің арақтан бас тартуы да ұзаққа соқпады; 1933 жылдың қараша айында Сайерс Мюррейдің шамадан тыс ішімдік ішіп, оны өзін асырау үшін жұмыс істеуге мәжбүрлегеніне байланысты ажырасуға қол жеткізді. 1934 жылға қарай Мюррей алкоголизмге байланысты актерлік жұмыс таба алмады және тіленшілікке көшті. Сол кезде режиссер Кинг Видор (жеті жыл бұрын Мюррейді "Көрермендер" фильміне түсірген) өзінің "Күнделікті нанымыз" (1934) фильміне актерлерді іздеп, Мюррейді басты рөлге қарастырды. Видор Мюррейдің қиын жағдайда екенін естіп, оны іздеуге кірісті. Көп ұзамай ол Мюррейді көшеде тіленшілік жасап жүргенін көріп, оған сусын ұсынды. Видор Мюррейге басты рөлді ұсынды, егер ол өзін жинаса. Мюррей ұсыныстан бас тарды және Видорға: "Мен сені көшеде тоқтатып, бір доллар қарыз сұрасам, сен маған не істеу керектігін айта аласың деп ойлайсың. Мен үшін сенің нашар рөлің не керек екенін білемін", – деді. Мюррей өзінің он екі жылдық кино мансабында барлығы отыз алты фильмде ойнады. Дыбысты фильмдер дәуіріндегі фильмдерінің көпшілігінде, әсіресе мансабының соңғы жылдары түсірілген фильмдерде, ол эпизодтық рөлдерде немесе аты көрсетілмеген қосымша ретінде ойнады. Мюррейдің соңғы экрандық көрінісі 1936 жылы Сан-Францискодағы апат драмасында "жер сілкінісінен аман қалған" ретінде болды.

Өлім

1936 жылы 11 шілдеде Мюррей Нью-Йорк қаласындағы Норт-Ривер пирсінен құлап немесе секіріп, суға батып қайтыс болды. Дәрігерлер оның өлімінің себебін "суға батып, тыныс алудың тоқтауы" деп анықтады, бірақ оның өлімі апат еді әлде өз-өзіне қол жұмсады ма деген мәселе бойынша шешім шығармады. Ол Нью-Йорк штатының Куинс округіндегі Вудсайд қаласындағы Кальварий зиратында жерленді.