Кіріспе

миозит ossificans генетикалық емес түрі. Миозит ossificans – бұлшық етте гетеротоптық оссификациялану (кальцификациялану) процесімен сипатталатын екі синдромды қамтиды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы 2020 жылы миозит ossificans-ты саусақтардың фибросүйекті псевдотуморымен бірге фибропластикалық және миофибропластикалық ісіктер тобына жататын жекеленген бір нысан ретінде жіктеді.

Жіктеу

Бірінші және ең көп таралған түрінде, мұрагерлік емес миозит ossificans (әдетте осы мақалада айтылғандай, "миозит ossificans" деп аталады), кальцификациялар жарақат алған бұлшық етте пайда болады, көбінесе қолдарда немесе жамбастың төртбас бұлшықтарында. Миозит ossificans traumatica термині жағдай травма нәтижесінде туындаған кезде қолданылады. Сондай-ақ, миозит ossificans circumscripta – миозит ossificans травматиканың тағы бір синонимі, ол травмадан кейін пайда болатын жаңа сүйекті білдіреді. Екінші жағдай, миозит ossificans progressiva (fibrodysplasia ossificans progressiva деп те аталады) – мұрагерлік ауру, аутосомалық доминантты типте, онда сүйектеу зақымданусыз пайда болуы мүмкін және әдетте болжамды үлгіде өседі. Бұл ауру FOP-пен ауыратын адамдардан ұрпақтарына берілуі мүмкін, бірақ көбінесе тұқым қуалайтын генетикалық мутацияға байланысты болғандықтан, мұрагерлік емес деп саналады. Көптеген (яғни 80%) жағдайларда сүйектеу жамбас немесе қолда пайда болады және жарақаттан кейін ерте оралу салдарынан туындайды. Басқа да орындарға қабырға аралық кеңістіктер, тік бұлшықтар, кеуде бұлшықтары, мүшеқап бұлшықтары және кеуде қуысы кіреді. Планарлық рентгенде жарақаттан кейін шамамен бір айдан кейін тұманды тығыздықтар байқалуы мүмкін, ал екі ай өткен соң ғана ақыр соңында байқалатын тығыз тығыздықтар көріне бастайды.

Патофизиология

Миозит ossificans-тың нақты механизмі толыққанды түсініксіз. Сүйектегі шектеусіз жасушалардың жарақатқа немесе қабынуға қате реакциясы фибробластардың остеогенді жасушаларға дұрыс емес дифференциациялануына себеп болады. Скелеттік бұлшық еті зақымданғанда, қабыну цитокиндері (Сүйек морфогенетикалық белок 2, Сүйек морфогенетикалық белок 4 және Трансформациялық өсу факторы) бөлінеді. Бұл цитокиндер қан тамырларының эндотелийлік жасушаларын мезенхималық шектеусіз жасушаларға айналуға ынталандырады. Бұл мезенхималық шектеусіз жасушалар кейіннен хондроциттерге және остеобластарға дифференциацияланады, нәтижесінде жұмсақ тіндерде сүйек пайда болады. Миозит ossificans процесі үш кезеңге бөлінеді: ерте, орташа және жетілген. Ерте кезең жарақаттан кейінгі алғашқы төрт аптада, сүйек қабыну фазасымен жүреді. Одан кейін сүйек қалыптасуының орташа кезеңі (жарақаттан кейін төрт-сегіз апта) басталады, онда кальцификация процесі жүріп, рентген сәулелерінде көрінеді. Жетілу кезеңінде толыққан сүйек қалыптаса бастайды. Жетілу жалғасқан сайын, сүйек алдағы айларда консолидацияланады, содан кейін сүйек регрессиясы пайда болады. Зақымдану екі ерекше сатыда дамиды, әрқайсысының ультрадыбыстық (УД) кескіні әртүрлі. Ерте сатыда, «жетілмеген» деп аталатын кезеңде, ол гипоэхогенді аймақтан бастап, сыртқы қабықша тәрізді гиперехогенді шеті бар, айнымалы көлеңкелі, жоғары эхогенді аймаққа дейін жететін ерекше емес жұмсақ тіндік масса ретінде көрінеді. Кейінгі сатыда, «жетілген» деп аталатын кезеңде, миозит ossificans бұлшық еттің бойымен созылған кальцификациялық шөгінді ретінде көрінеді, акустикалық көлеңкеленуді көрсетеді және жұмсақ тіндік массамен байланысты болмайды. УД ерте сатыда диагноз қоюға көмектесе алады, бірақ патогномоникалық болатын ерекше кезеңдегі өзгерістердің қалыптасуымен және зақымданудың кезеңнен кезеңге жетілуімен бірге суреттемелік белгілер дамуы керек. Дифференциалдық диагнозға көптеген ісікті және ісікті емес патологиялар кіреді. Басты мәселе – ерте миозит ossificans-ты қатерлі жұмсақ тіндік ісіктерден ажырату, соңғысы тез өсумен сипатталады. Клиникалық немесе УД тұжырымдары күмәнді болса және сүйектен тыс саркома күдікті болса, биопсия жасалуы керек. Гистологиялық зерттеуде типтік аймақтық құбылысты анықтау миозит ossificans диагностикасын қоюға мүмкіндік береді, бірақ микроскопиялық тұжырымдар ерте сатыда жаңылысқа салуы мүмкін.

Менеджмент

Миозит ossificians қан ұю бұзылыстары бар адамдарда көбірек кездесетіндіктен, жұмсақ тіндерде сүйек пайда болуы гематома қалыптасумен байланысты деп саналады. Кальцификациялар әдетте белгілі бір уақыттан кейін жоғалып кететіндіктен, жағымсыз белгілерді азайту және зардап шеккен мүшенің қызметін арттыру үшін хирургиялық емес емдеуге кеңес беріледі. Ал, иық буынындағы гетеротоптық остификацияны хирургиялық жолмен алып тастаған науқастарда қайталанудың алдын алу үшін сәулелік терапия да тиімді.