Streptococcus agalactiae: сипаттамасы мен анықталу әдістері

Кіріспе

Бактериялар түрі

Streptococcus agalactiae (сонымен қатар B тобындағы стрептококк немесе GBS деп те аталады) – тізбектер құруға бейім грам-оң кокк (дөңгелек бактерия) (Streptococcus туысының атауынан көрініс табады). Бұл бета-гемолиттік, каталаза теріс және факультативті анаэроб. S. agalactiae – Ребекка Лансфилдтің стрептококктар жіктемесінің В тобына жататын стрептококктардың ең көп таралған адам патогені. GBS полисахаридтерден (экзополисахаридтерден) тұратын бактериялық капсуламен қоршалған. Түрлер полисахаридтік капсулаларының иммунологиялық реактивтілігіне байланысты он серотипке (Ia, Ib, II–IX) жіктеледі. «B тобының стрептококктері» (серотиптерге қатысты) және «B тобының стрептококкі» (бір түрге қатысты) терминдері S. agalactiae-мен синоним ретінде жиі қолданылады, бірақ S. halichoeri және S. pseudoporcinus та B тобының стрептококктері болып табылады. Бұл түрлер B тобы бойынша оң нәтиже береді, бірақ адамдарда жиі кездеспейді және сирек ауру тудырады. Жалпы алғанда, GBS – бұл зиянсыз симбионт бактерия, ол адам микробиотасының құрамына кіріп, 30%-ға дейін сау ересектердің асқазан-ішек және зәр-жыныс жолдарында қоныстануы мүмкін (симптомсыз тасымалдаушылар). Дегенмен, GBS, әсіресе жаңа туған нәрестелерде, қарт адамдарда және иммундық жүйесі нашарлаған адамдарда ауыр инвазиялық инфекцияларды тудыруы мүмкін. Оны граната ортасында өсіру арқылы оңай анықтауға болады. GBS-ті MALDI TOF (Matrix Assisted Laser Desorption/Ionization Time of Flight) құралдарымен де анықтауға болады. GBS колонияларын хромогендік агар ортасында пайда болғаннан кейін алдын ала анықтауға болады, алайда хромогендік ортада пайда болған GBS-қа ұқсас колонияларды қосымша сенімді сынақтармен (мысалы, латекс агглютинациясы немесе CAMP сынағы) растау қажет, бұл қате анықтаудың алдын алуға көмектеседі. GBS-ті анықтау үшін қолданылатын зертханалық әдістердің жиынтығы 7-суретте көрсетілген.

ЖБС-ны отарлау

GBS кейбір әйелдердегі ішек және қынап микробиотасының қалыпты құрамы болып табылады. GBS симптомсыз (ешқандай белгісі жоқ) 30%-ға дейін сау ересектердің, оның ішінде жүкті әйелдердің асқазан-ішек жолы мен қынабын қоныстандырады. GBS қоныстануы тұрақты, үзілісті немесе уақытша болуы мүмкін. Әртүрлі зерттеулерде GBS қоныстану деңгейі 0%-дан 36%-ға дейін ауытқиды, көптеген зерттеулерде жыныстық белсенді әйелдерде бұл көрсеткіш 20%-дан жоғары екені хабарланады. Әлем бойынша аналық GBS қоныстануы 18% құрайды деп есептеледі, ал аймақтық вариация 11%-дан 35%-ға дейін жетеді. Симптомсыз GBS қоныстануының таралуындағы осы айырмашылықтар қолданылған анықтау әдістерімен және зерттелген популяциялардың ерекшеліктерімен байланысты болуы мүмкін. Сондай-ақ, тесік жасайтын токсин, β-гемолизин де бар. Бүгінгі таңда GBS пигменті мен гемолизиннің бірдей немесе өте ұқсас молекулалар екені қабылданды. Сиалик қышқылы адамдар мен көптеген жануарларда кездесе тұра да, S. agalactiae үшін маңызды вируленттілік факторы болып табылады. Бактериялық жасуша бетінде сиалик қышқылының жоғары концентрациясын өндіру арқылы S. agalactiae туа пайда болған иммундық жүйені алдап, лейкоциттерді бактериялар – адам жасушалары деп сендіруге қабілетті.

Жаңа туған нәрестелерде GBS инфекциясы

GBS вагинасының колонизациясы әдетте сау әйелдерде проблема тудырмайды, бірақ жүктілік кезінде ана мен жаңа туған нәрестеге кейде ауыр ауру тудыруы мүмкін. ГБС – жүктілік кезінде және босанғаннан кейін нәрестедегі бактериялық инфекцияның басты себебі, ал мерзімінен бұрын туған нәрестелерде өлім-жітім көрсеткіші жоғары. Анадағы ГБС инфекциясы сирек жағдайларда хориоамнионит (плацента тіндерінің ауыр инфекциясы), босанғаннан кейінгі инфекция (туғаннан кейін) және ерте туу мен ұрықтың өлімімен байланысты болуы мүмкін. ГБС несеп жолдарының инфекциясы (НЖИ) босануды да бастауы мүмкін. Ерте нәрестелік инфекциясы (ЕНИ) жаңа туған нәрестеде өмірдің 0-ден 7 күні аралығында пайда болады, ал ЕНИ жағдайларының көпшілігі туғаннан кейін 24 сағат ішінде анықталады. ЕНИ-дің ең көп кездесетін клиникалық белгілері – ошақсыз сепсис, пневмония және сирек кездесетін менингит. ЕНИ тік жолмен (анадан балаға) жұғады, яғни жүктілік кезінде немесе мембраналар жарылғаннан кейін босану кезінде GBS колонизацияланған әйелдің вагинасынан ұрыққа немесе нәрестеге GBS көшеді. Нәресте туа біткен кезде жұқтыруы мүмкін, бірақ осы жолмен GBS жұқтырған жаңа туған нәрестелерде көбінесе тек колонизация пайда болады және колонизацияланған нәрестелерде әдетте ЕНИ дамымайды. GBS колонизациясы бар аналардың шамамен 50% нәрестелері де GBS колонизациясына шалдығады және (алдын алу шаралары қолданылмаса) осы нәрестелердің 1-2%-ында ЕНИ дамиды. Бұрын АҚШ-та тірі туған мың балаға 0,7-ден 3,7-ге дейін ЕНИ жағдайлары тіркелген. 2008 жылы, жүктілік кезінде скрининг және босану кезінде антибиотикпен емдеу кеңінен қолданылғаннан кейін, CDC АҚШ-та тірі туған мың балаға 0,28 ЕНИ жағдайы тіркелгенін хабарлады. 2006-2015 жылдар аралығындағы көп мемлекеттік бақылау АҚШ-та 1000 тірі туған нәрестеге шаққанда ЕНИ көрсеткіші 0,37-ден 0,23-ке дейін төмендегенін көрсетті, бірақ кеш нәрестелік инфекциясы (КНИ) 1000 тірі туған нәрестеге 0,31 көрсеткіште тұрақтап қалды. GBS колонизациясы бар аналарға босану кезінде антибиотикпен емдеу (IAP) тағайындау саясаты бар жерлерде КНИ қаупі 0,3% құрайды. 2006 жылдан 2015 жылға дейін АҚШ-та GBS ЕНИ көрсеткіші мың тірі туған балаға шаққанда 0,37-ден 0,23-ке дейін төмендеді. ЕНИ-дің басты факторы ананың GBS колонизациясы болғанымен, басқа факторлар да қауіпті арттырады. Осы факторларға жүктіліктің 37 аптасына дейін босану (ерте туу), мембраналардың ұзақ уақытқа созылған жарылуы (босану алдында ≥18 сағат), босану кезіндегі қызба (≥38 °C, >100,4 °F), амнион инфекциясы (хориоамнионит), ананың жас жасы және анада GBS антикапсулалық полисахаридтік антиденелерінің төмен деңгейі жатады. GBS КНИ 7 күннен 3 айға дейінгі нәрестелерге әсер етеді және бактериемия немесе менингит тудыруы мүмкін. КНИ анадан немесе қоршаған ортадан жұқтырылуы мүмкін. Есту қабілетінің төмендеуі және ақыл-ой кемістігі GBS менингитінің ұзақ мерзімді салдары болуы мүмкін. ЕНИ-мен салыстырғанда, КНИ көрсеткіші АҚШ-та 1000 тірі туған нәрестеге 0,26 деңгейінде өзгермеген. S. agalactiae нәрестелік менингитінде ересектердегі менингит белгісі – мойынның қатаюы байқалмайды, керісінше, қызба, құсу және ызалану сияқты белгілер пайда болады, сондықтан диагнозды кешіктіру мүмкін. IAP сондай-ақ, егер олардың GBS тасымалдаушы статусы босану кезінде белгісіз болса, жүктілік кезінде GBS бактериуриясы бар және бұрын ЕНИ бар нәресте туған әйелдерге ұсынылады. IAP үшін тәуекелге негізделген тәсіл, көбінесе мәдениетке негізделген тәсілге қарағанда аз тиімді, өйткені көп жағдайда ЕНИ қауіп факторлары жоқ аналардан туған нәрестелерде дамиды. ACOG (Америкалық акушерлер мен гинекологтар колледжі), Америка педиатрия академиясы және Америка микробиология қоғамына сәйкес, жарамды мәдениет нәтижелері үшін кем дегенде 41 апталық жүктілік жасына дейін туған нәрестелерді қосу қажет. Мәдениетке негізделген скрининг әдісі АҚШ, Испания, Бельгия, Канада, Аргентина және Австралия сияқты дамыған елдерде қолданылады. Тәуекелге негізделген стратегияны Ұлыбритания мен Нидерланды қолданады.

GBS colonization of the vagina usually does not cause problems in healthy women, nevertheless during pregnancy it can sometimes cause serious illness for the mother and the newborn. GBS is the leading cause of bacterial neonatal infection in the baby during gestation and after delivery with significant mortality rates in premature infants. GBS infections in the mother can cause chorioamnionitis (a severe infection of the placental tissues) infrequently, postpartum infections (after birth) and it had been related with prematurity and fetal death. GBS urinary tract infections (UTI) may also induce labor and cause premature delivery. EOD manifests from 0 to 7 living days in the newborn, most of the cases of EOD being apparent within 24h of birth. The most common clinical syndromes of EOD are sepsis without apparent focus, pneumonia, and less frequently meningitis. EOD is acquired vertically (vertical transmission), through exposure of the fetus or the baby to GBS from the vagina of a colonized woman, either intrautero or during birth after rupture of membranes. Infants can be infected during passage through the birth canal, nevertheless newborns that acquire GBS through this route can become only colonized, and these colonized infants habitually do not develop EOD. Roughly 50% of newborns to GBS colonized mothers are also GBS colonized and (without prevention measures) 1–2% of these newborns will develop EOD. In the past, the incidence of EOD ranged from 0.7 to 3.7 per thousand live births in the US In 2008, after widespread use of antenatal screening and intrapartum antibiotic prophylaxis (IAP), the CDC reported an incidence of 0.28 cases of EOD per thousand live births in the US. Multistate surveillance 2006 2015 shows a decline in EOD from 0.37 to 0.23 per 1000 live births in the US but LOD remains steady at 0.31 per 1000 live births. It has been indicated that where there was a policy of providing IAP for GBS colonized mothers the overall risk of EOGBS is 0.3%. Since 2006 to 2015 the incidence of GBS EOD decreased from 0.37 to 0.23 per thousand live births in the US. Though maternal GBS colonization is the key determinant for EOD, other factors also increase the risk. These factors include onset of labor before 37 weeks of gestation (premature birth), prolonged rupture of membranes (≥18h before delivery), intra partum fever (>38 °C, >100.4 °F), amniotic infections (chorioamnionitis), young maternal age, and low levels of GBS anticapsular polysaccharide antibodies in the mother. GBS LOD affects infants from 7 days to 3 months of age and is more likely to cause bacteremia or meningitis. LOD can be acquired from the mother or from environmental sources. Hearing loss and mental impairment can be a long term sequela of GBS meningitis. In contrast with EOD, the incidence of LOD has remained unchanged at 0.26 per 1000 live births in the US. S. agalactiae neonatal meningitis does not present with the hallmark sign of adult meningitis, a stiff neck; rather, it presents with nonspecific symptoms, such as fever, vomiting and irritability, and can consequently lead to a late diagnosis. IAP is also recommended for women with intrapartum risk factors if their GBS carrier status is not known at the time of delivery, for women with GBS bacteriuria during their pregnancy, and for women who have had an infant with EOD previously. The risk based approach for IAP is in general less effective than the culture based approach because in most of the cases EOD develops among newborns, which are born to mothers without risk factors. to ACOG (American College of Obstetricians and Gynecologists), the American Academy of Pediatrics and to the American Society for Microbiology. for valid culture results that includes births that occur up to a gestational age of at least 41 weeks. The culture based screening approach is followed in most developed countries such as the United States, Spain, Belgium, Canada, Argentina, and Australia. The risk based strategy is followed in the United Kingdom, and the Netherlands.

Ірі қара мал

ГБС сүт өндіретін ірі қара маститінің (сүт безінің инфекциясының) негізгі себебі болып табылады және сала үшін маңызды экономикалық шығын көзі болып табылады. Сиырларда ГБС жедел қызбалы ауру немесе созылмалы, аздап белгілі жағдай түрінде көрінеді. Екеуі де сүт өндірісінің азаюына алып келеді (сондықтан оның атауы: agalactiae – "сүтсіздік" деген мағынаны білдіреді). Фермаларда жағдайдың пайда болуы жиі кездеседі, сондықтан бұл сүт өнеркәсібі үшін өте маңызды, және S. agalactiae ауруының әсерін азайтуға бағытталған бағдарламалар соңғы 40 жылда көптеген елдерде енгізілді. Вакцинация – аквакультурада патогендік аурулардың алдын алудың тиімді тәсілі, және GBS инфекциясын болдырмау үшін әртүрлі вакциналар жақында жасалды. ГБС түйелерде, иттіктерде, мысықтарда, крокодилдерде, теңіз түлкілерінде, пілдерде және дельфиндерде де табылған.