Кіріспе
Химиотерапиялық дәрі-дәрмек
Дакарбазин, сондай-ақ имидазол карбоксамиді деп те аталады және DTIC Dome саудалық атауымен сатылады, бұл меланома және Ходжкин лимфомасын емдеу үшін қолданылатын химиотерапиялық дәрі-дәрмек. Көбінесе байқалатын жағынқы әсерлерге аштық жоғалуы, құсу, ақ қан клеткаларының азаюы және тромбоциттердің санының төмендеуі жатады.
Медициналық қолданыстар
2006 жылдың ортасына қарай дакарбазин метастаздық меланоманы емдеуде, Ходжкин лимфомасын емдеу үшін ABVD химиотерапиялық режимінің құрамында және саркоманы емдеу үшін MAID режимі ретінде жиі қолданылады. Германиядағы балалар Ходжкин лимфомасына қатысты клиникалық сынақта дакарбазиннің химиялық құрамы ұқсас прокарбазинмен бірдей тиімділігі дәлелденді, бірақ оның тератогендік әсері байқалмады. Осыған байланысты, OEPA бойынша TG2 және 3 сатыларындағы балаларға бұрынғы COPP режимінен орнына COPDAC режимі енгізілді.
Жанама әсерлер
Химиотерапиялық препараттар сияқты дакарбазин де көптеген ауыр қосымша әсерлерге алып келуі мүмкін, себебі ол қалыпты жасушалардың да, қатерлі жасушалардың да өсуіне бөгет жасайды. Ең ауыр қосымша әсерлердің қатарында емделу кезінде ұрықтанған немесе жүктілік кезеңіндегі балаларда туа біткен кемістіктер, ықпал тұрақты сүйексіздік немесе иммундық басу (инфекциямен немесе аурумен күресу қабілетінің төмендеуі) болуы мүмкін. Дакарбазин жоғары эметогенді препарат саналады, сондықтан көптеген пациенттерге дексаметазон және 5-HT3 антагонистері (мысалы, ондансетрон) және/немесе NK1 рецептор антагонистері (мысалы, апрепитант) сияқты құсуға қарсы препараттар алдын ала тағайындалады. Басқа да маңызды қосымша әсерлерге бас ауруы, шаршау және кейде іш кешіру жатады. Швецияның Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру ұлттық кеңесі «қара қорап» ескертуі жіберіп, бауыр проблемаларына байланысты дакарбазиннен бас тартуды ұсынады.
Әрекет ету механизмі
Дакарбазин бауыр микросомальдық ферменттерінің әсерінен монометилтриазеноимидазол карбоксамидіне (МТИК) дейін белсендіріледі, ол алкилдейтін зат. Ол ДНК-ны метилдеуге, өзгертуге және байланыстыруға себеп болады, соның салдарынан ДНК, РНК және белок синтезін тежейді.
Синтез
5 аминоимидазол 4 карбоксамидке азот қышқылы қосылып, 5 диазоимидазол 4 карбоксамид алынады. Ол диметиламинмен реакцияласып, дакарбазин береді.
Тарих
1959 жылы дакарбазин алғаш рет Алабама штатындағы Southern Research институтында синтезделді. Зерттеу АҚШ федералдық грантымен қаржыландырылды. Дакарбазин 1975 жылдың мамыр айында FDA-ның DTIC Dome деген атаумен бекітілді. Препаратты бастапқыда Bayer компаниясы сатты.
Қоғам және мәдениет
Дакарбазиннің генерикалық түрлері APP, Bedford, Mayne Pharma (Hospira) және Teva компанияларында бар.