Нацистік үгіт-насаван және идеологиясы

Кіріспе

1933-1945 жылдар аралығында Германияда Адольф Гитлердің диктатурасын орнатуға дейін және оның кезінде Германияның нацистік партиясы қолданған үгіт-насихат, билікті алу және сақтап тұру, сондай-ақ нацистік саясатты іске асыру үшін маңызды құрал болды.

Тақырыптар

Нацистік пропаганда нацистік идеологияны насихаттады, нацистік партияның жауларын, әсіресе еврейлер мен коммунистерді, сондай-ақ капиталистер мен зиялыларды қаралап көрсету арқылы. Ол нацистердің бағалаған қаһармандық өлім, фюрерлік принцип (жетекшілік қағидасы), фольксгемайншафт (халықтық бірлестік), блут унд боден (қан мен жер) және германиялық герренфолькке (жоғары тұрған нәсілге) деген мақтаныш сияқты құндылықтарын таратуға жәрдемдесті. Пропаганда нацистік көшбасшы Адольф Гитлерге қатысты жеке басына табынушылықты күшейту үшін, сондай-ақ евгеника және неміс тілді аймақтарды қоса аннексиялау науқандарын қолдау үшін де пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін нацистік пропаганда Германияның жауларын, әсіресе Ұлыбританияны, Кеңес Одағын және АҚШ-ты жамандады, ал 1943 жылы халықты тотальді соғысқа шақырды.

Билікте (1933-1939 жылдар)

Нацистік саясаттың басты саяси және идеологиялық негізін рейх шекарасының сыртында тұратын барлық этникалық немістерді (мысалы, Австрия мен Чехословакияда) бір Үлкен Германияға біріктіру құрады. "Менің күресімде" Гитлер Германиядан тыс этникалық немістердің ауыртпалығы мен қайғысын айыптады және барлық немістер күресуі тиіс ортақ отан туралы арманды жариялады. "Менің күресім" кітабында ол бүкіл әлемдегі немістерді саяси билік пен тәуелсіздік үшін күресті басты мақсат етуге шақырды, бұл 1938 жылдан бастап Рейх саясатында ресми түрде бекітілді. 1933 жылдың 13 наурызында Пропаганда министрлігі құрылды, оның министрі Гёббельс болды. Оның мақсаты – халық санасында жауларды қалыптастыру: Германияға Версаль келісімін таңған сыртқы жаулар, сондай-ақ еврейлер, цыгандар, гомосексуалдар, большевиктер және "еңбекке жарамсыз өнер" сияқты мәдени ағымдар. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін бірнеше ай бойы неміс газеттері мен басшылары Польша билігін Польшада тұратын этникалық немістерді зорлықпен тазалауды ұйымдастырды немесе оған жол берді деп айыптап, ұлттық және халықаралық үгіт науқанын жүргізді. 22 тамызда Гитлер генералдарына былай деді:

"Мен үгіт арқылы соғысқа қажетті себепті ұсынамын. Оның сенімділігі маңызды емес. Жеңімпаз шындықты айтқан-айтпағаны туралы сұралмайды." Зерттеулер нацистердің радио үгітін пайдалануы билікті консолидациялауға және партияға көбірек мүшелерді тартуға көмектескенін көрсетті. Неміс басшылары өз әскерлеріне еврейлер олардың қоғамына қауіп төндіреді деп сендіруге тырысты. Осылайша, неміс әскерлері берілген бұйрықтарды орындап, еврейлерді қаралауға және жаппай қырғынға қатысты. Басқаша айтқанда, неміс әскерлері еврейлерді өз отанын жұқтырып, иеленуге тырысатын топ ретінде қарады. Бартовтың нацистік Германия туралы сипаттамасы әскерлерде болған қатаң тәртіп пен бірлік туралы түсіндіреді, бұл олардың берілген бұйрықтарды орындауға дайындығында маңызды рөл атқарды. Неміс әскерлерінің еврейлерге деген сезімі уақыт өте келе күшейді, өйткені неміс басшылары еврейлерді өз жерінен қуып шығуды талап етті, олар еврейлерді толығымен жоюды қалады.

Екінші дүниежүзілік соғыс (19391945)

1943 жылдың 2 ақпанында Сталинград шайқасы аяқталғанға дейін неміс пропагандасы неміс қаруларының күші мен неміс сарбаздарының оккупацияланған аймақтар халқына көрсеткен қайырымдылығын баса көрсетті. Одақтас бомбалау эскадрильяларының ұшқыштары қорқынышты кісі өлтірушілер, ал американдықтар, әсіресе, Аль Капоне стиліндегі бандиттер ретінде бейнеленді. Сонымен қатар, неміс пропагандасы американдықтар мен британдықтарды бірін-бірінен алыстатуға, ал осы екі батыс елдерін Кеңес Одағынан да бөліп тастауға тырысты. Пропаганданың басты көзі – Вермахттың Жоғарғы Бас штабы ОКВ-дан күнделікті радиохабар таратушы Вермахт бюллетені болды. Нацистердің жеңістері үгіт-насихатқа оңай материал берді және оларды бұрмалау осы кезде қиын болды. Жеңімпаздарды паш етіп көрсету, шабуылдар туралы хабарлау, қаза тапқандарды мақтау – барлығы нацистерге пайдалы болды. Дегенмен, сәтсіздіктерді осы кезеңде де жасыру қиын болды. Мысалы, «Ark Royal» кемесі неміс пропагандасы таратып, жойылды деп көрсеткен шабуылдан аман қалғандығы мәлім болғанда, үлкен ұятқа қалды. Сталинградтан кейін басты тақырып өзгеріп, Германия «Батыс Еуропа мәдениетін» қорғайтын күш ретінде, «большевиктік ордаларға» қарсы тұрды. V-1 және V-2 «құдайдың жазасы» қаруларын енгізу арқылы британдықтарды Германияны жеңу мүмкін емес екеніне сендіруге тырысты. 1944 жылдың 23 маусымында нацистер Қызыл Креске «Соңғы шешім» туралы қауесеттерді жою үшін Терезиенштадт концлагеріне баруға рұқсат берді, бұл шешім барлық еврейлерді жоюды көздеген. Шындығында, Терезиенштадт – еврейлерді жою лагерлеріне жіберу үшін транзиттік лагері болды. Еврейлердің салыстырмалы түрде жайлы өмір сүргенін көрсету үшін, жалған дүкендер мен кафелер салынды. Қонақтар Ханс Краса жазған «Брундибар» балалар операсының қойылымын тамашалады. Бұл әрекет нацистер үшін өте сәтті болды, олар «Терезиенштадт» атты үгіт фильмін түсірді. Фильмнің түсірілімі 1944 жылдың 26 ақпанында басталды. Курт Геррон режиссерлік еткен бұл фильм еврейлердің нацистік Германияның «мейірімді» қорғауында қаншалықты жақсы өмір сүргенін көрсетуге арналған. Фильм түсірілгеннен кейін актерлердің көп бөлігі, тіпті режиссердің өзі де Аушвиц концлагеріне депортацияланды, онда олар қаза болды. Радио бөлімінің басшысы болған Ханс Фрицше Нюрнберг сотында сотталып, ақталды.

Until the conclusion of the Battle of Stalingrad on 2 February 1943, German propaganda emphasised the prowess of German arms and the humanity German soldiers had shown to the peoples of occupied territories. Pilots of the Allied bombing fleets were depicted as cowardly murderers and Americans in particular as gangsters in the style of Al Capone. At the same time, German propaganda sought to alienate Americans and British from each other, and both these Western nations from the Soviet Union. One of the primary sources for propaganda was the Wehrmachtbericht, a daily radio broadcast from the High Command of the Wehrmacht, the OKW. Nazi victories lent themselves easily to propaganda broadcasts and were at this point difficult to mishandle. Satires on the defeated, accounts of attacks, and praise for the fallen all were useful for Nazis. Still, failures were not easily handled even at this stage. For example, considerable embarrassment resulted when the Ark Royal proved to have survived an attack that German propaganda had hyped. After Stalingrad, the main theme changed to Germany as the main defender of what they called "Western European culture" against the "Bolshevist hordes". The introduction of the V 1 and V 2 "vengeance weapons" was emphasised to convince Britons of the hopelessness of defeating Germany. On 23 June 1944, the Nazis permitted the Red Cross to visit the concentration camp Theresienstadt to dispel rumors about the Final Solution, which was intended to kill all Jews. In reality, Theresienstadt was a transit camp for Jews en route to extermination camps. In a sophisticated propaganda effort, fake shops and cafés were erected to imply that the Jews lived in relative comfort. The guests enjoyed the performance of a children's opera, Brundibár, written by inmate Hans Krása. The hoax was so successful for the Nazis that they went on to make a propaganda film Theresienstadt. The shooting of the film began on 26 February 1944. Directed by Kurt Gerron, it was meant to show how well the Jews lived under the "benevolent" protection of Nazi Germany. After the shooting, most of the cast, and even the filmmaker himself, were deported to the concentration camp of Auschwitz where they were murdered. Hans Fritzsche, who had been head of the Radio Chamber, was tried and acquitted by the Nuremberg war crimes tribunal.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде антисемитизм

Соғыс уақытындағы антисемиттік үгіт-насихат түрлі мақсаттарға қызмет етті. Одақтас елдердің халқына соғысқа еврейлердің кінәлі екеніне сендіруді көздеді. Нацистер сонымен қатар, неміс халқының еврейлерге қарсы қолданылып жатқан қатаң шаралардан хабардар болуын қамтамасыз етуді қалады. Бұл оларды айыптау үшін, сондай-ақ, нацистердің соғыстан кейінгі «еврей» кек алуы туралы болжамдары арқылы қорқытып, олардың адалдығын сақтауға кепілдік беру үшін жасалды. Әсіресе 1942 жылдан бастап, еврейлерді жою туралы жариялау топтық біріктіру факторы ретінде әрекет етіп, дезертирлікке жол бермеуге және немістерді соғысқа түсуге мәжбүрледі. Немістерге, әсіресе еврейлерге қарсы көптеген қылмыстар жасалғаны, одақтастармен келісімге келуге мүмкіндік бермейтіні айтылды. Дэвид Банкир (2002). Нацистік соғыс уақытындағы насихатта антисемитизмді пайдалану. Нацистік БАҚ, нацистік Германияның басты жауларын еврей (Фрэнклин Д. Рузвельт) деп көрсетті, ал Иосиф Сталин мен Уинстон Черчилль сияқтыларды Германия мен нацизмді құртуға ниеттенген халықаралық еврейлік қастандықтың құлықтары ретінде бейнеледі. Бұл кезеңде үгіт-насихатта қиындықтар оңай туындады: сәттілікке деген үміттер тым жоғары және тым жылдам көтерілді, олар орындалмаған жағдайда түсіндіру талап етілді, сәттіліктің әсерін әлсіретті, ал қателіктер мен сәтсіздіктерді жасыру сенімсіздік тудырды.

Оқулық

"Геосаяси атластар" нацистік схемаларды көрсетті, Германияның "қоршалуын" бейнеледі, славян халықтарының неміс халқын қалай басып алуы мүмкін екенін көрсетті және (керісінше) Германияның халық тығыздығы Шығыс аймақтарына қарағанда әлдеқайда жоғары екенін көрсетті (олар Lebensraum іздеген). Оқулықтарда славяндардың туу көрсеткіші немістерге қарағанда жоғары екені жиі айтылды. География оқулықтары Германияның халқы тығыз қоныстанғанын баяндады. Басқа кестелерде мүгедек балалардың дені сау балаларға қарағанда қымбатқа түсетіні көрсетілді, ал екі балалы отбасылар туу көрсеткішіне қауіп төндіретіні айтылды. Математика кітаптары әскери қолданыстарды талқылады және әскери есептерді пайдаланды, физика мен химия әскери салаға бағытталды, ал грамматика сабақтары үгіт сөйлемдеріне арналды. Басқа оқулықтар нацистік партия тарихын зерттеді. Бастауыш сыныптардағы оқу материалдарында көптеген үгіт-насихаттар болды. Балалар оқулықтар арқылы арийлердің (Herrenvolk) жоғары тұрған нәсіл екенін, ал еврейлердің сенімсіз, паразиттік және Untermenschen (адамнан төмен) екенін үйренді. Оқу бағдарламалары мен оқулықтарға балалардың көзқарасын ерте жастан өзгертуге бағытталған үгіт ақпараты қосылды. Еуропаның нәсілдік құрамын көрсететін карталар партия шенеуніктерге аумақты жеткілікті кеңінен анықтамағандықтан сыныптардан алынып тасталды. Солтүстік сагалары Фридрих Ұлы мен Отто фон Бисмарк сияқты батырлармен дамыған Фюрер принципін көрнекі мысал ретінде ұсынылды. Әдебиеттің таңдалуы тыйым салынған және міндетті кітаптардың тізіміне емес, "неміс рухына" сәйкес болуы керек еді, бұл мұғалімдерді одан да сақтандырды, тіпті еврей авторлары сыныптарда қолданылмады. Шекспирдің "Макбеті" мен "Венеция саудагері" ұсынылса да, ешбір пьесаға тыйым салынбады, тіпті "жанның әлсіздігі" үшін айыпталған "Гамлет" те. Дегенмен, биология оқулықтары евгеникалық принциптер мен нәсілдік теорияларды ұсынуда ең көп қолданылды, оларға Нюрнберг заңдарының түсіндірмелері де кірді, олар неміс және еврей халықтарының араласу қаупінсіз бірге өмір сүруіне мүмкіндік береді деп мәлімделді. Ғылым "еврей мәселесін" енгізудің ең табиғи саласы ретінде ұсынылуы керек еді, мұғалімдер табиғатта жануарлар өз түрлерімен байланысқа түсетінін атап көрсетуі керек болды. Мұғалімдерге нәсілдік оқыту бойынша берілген нұсқауларда мүгедектер де, еврейлер де қауіпті деп көрсетілді. "Солтүстік" типін көрсететін көптеген суреттерге қарамастан, мәтіндер визуалды тексеру жеткіліксіз екенін және олардың типін анықтау және кез келген тұқым қуалайтын проблемаларды анықтау үшін генеалогиялық талдау қажет екенін мәлімдеді. Алайда, Ұлттық-социалистік мұғалімдер лигасы (NSLB) атап өткендей, әсіресе бастауыш мектептерде неміс халқының скандинавтық нәсілдік ядросымен ғана жұмыс істеу керек және оны шетелдік халықтар мен еврейлердің нәсілдік құрамымен салыстыру керек. Ағылшын тілінде сатылатын кітаптар тек ағылшын классиктері болды, еврей авторлары немесе еврей тақырыбындағы кітаптар (мысалы, өмірбаяндар) тыйым салынды, кейбір ғылыми еңбектерді қоспағанда. Қағаз өнімдерін бақылау немістерге баспагерлерге кітаптар туралы оңай қысым жасауға мүмкіндік берді.

"Geopolitical atlases" emphasised Nazi schemes, demonstrating the "encirclement" of Germany, depicting how the prolific Slav nations would cause the German people to be overrun, and (in contrast) showing the relative population density of Germany was much higher than that of the Eastern regions (where they would seek Lebensraum). Textbooks would often show that the birth rate amongst Slavs was prolific compared to Germans. Geography text books stated how crowded Germany had become. Other charts would show the cost of disabled children as opposed to healthy ones, or show how two child families threatened the birthrate. Math books discussed military applications and used military word problems, physics and chemistry concentrated on military applications, and grammar classes were devoted to propaganda sentences. Other textbooks dealt with the history of the Nazi Party. Elementary school reading text included large amounts of propaganda. Children were taught through textbooks that they were the Aryan master race (Herrenvolk) while the Jews were untrustworthy, parasitic, and Untermenschen (subhumans). Course content and textbooks unnecessarily included information that was propagandistic, an attempt to sway the children's views from an early age. Maps showing the racial composition of Europe were banned from the classroom after many efforts that did not define the territory widely enough for party officials. Nordic sagas were likewise presented as the illustration of the Führerprinzip, which was developed with such heroes as Frederick the Great and Otto von Bismarck. Literature was to be chosen within the "German spirit" rather than a fixed list of forbidden and required, which made the teachers all the more cautious although Jewish authors were impossible for classrooms. While only William Shakespeare's Macbeth and The Merchant of Venice were actually recommended, none of the plays were actually forbidden, even Hamlet, denounced for "flabbiness of soul." Biology texts, however, were put to the most use in presenting eugenic principles and racial theories; this included explanations of the Nuremberg Laws, which were claimed to allow the German and Jewish peoples to co exist without the danger of mixing. Science was to be presented as the most natural area for introducing the "Jewish Question" once teachers took care to point out that in nature, animals associated with those of their own species. Teachers' guidelines on racial instruction presented both the handicapped and Jews as dangers. Despite their many photographs glamorising the "Nordic" type, the texts also claimed that visual inspection was insufficient, and genealogical analysis was required to determine their types and report any hereditary problems. However, the National Socialist Teachers League (NSLB) stressed that at primary schools, in particular, they had to work on only the Nordic racial core of the German Volk again and again and contrast it with the racial composition of foreign populations and the Jews. The only books in English to be sold were English classics, and books with Jewish authors or Jewish subject matter (such as biographies) were banned, except for some scientific works. Control of the paper supply allowed Germans the easy ability to pressure publishers about books.

Фильмдер

Нацистер өз көзқарастарын насихаттау үшін көптеген фильмдер түсірді, партияның кино бөлімін кинопропаганданы ұйымдастыру үшін пайдаланды. НСДАП ұйымдастырған кинотеатрларға шамамен 45 миллион адам қатысты. Рейхсамтслитер Карл Нойман кино бөлімінің мақсаты тікелей саяси емес екенін, керісінше, жалпы халықтың мәдениетіне, біліміне және ойын-сауығына әсер ету екенін мәлімдеді. Гёббельс пен Гитлер кезінде неміс киноиндустриясы толығымен мемлекеттік меншікке көшті. Гёббельс басқарған Ұлттық-социалистік пропаганда басқармасы 1936 жылға қарай Германиядағы барлық дерлік киноагенттіктерге ие болды. Кейде Вольфганг Либенейнер сияқты режиссерлер Геббельсті айналып өтіп, оған көрсетілімге шығарылатын нұсқасынан өзгеше фильм нұсқасын ұсына алды. Мұндай фильмдердің қатарында Хельмут Кютнердің «Romanze in Moll» (Мағыналы романс, 1943), «Große Freiheit Nr. 7» («Ұлы бостандық», №7, 1944) және «Unter den Brücken» («Көпірлердің астында», 1945) фильмдері бар. Балаларға насихаттау үшін фильм өте қолайлы деп есептелгендіктен, мектептерге де кинопроекторлар берілді. Мектептер үшін арнайы түсірілген фильмдер «әскери тәрбие» деп аталды. «Еркіндікті яһуди» (1940) фильмін Гёббельстің талабы бойынша Фриц Гипплер түсірді, бірақ сценарий авторлығы Эберхард Таубертке тиесілі. Фильм құжаттық фильм стилінде жасалған, оның басты тезисі – еврейлерді көшпенді мәдени паразит ретінде сипаттайтын өзгермейтін нәсілдік ерекшеліктер. Фильмде бұл ерекшеліктер нацистік мемлекеттің идеалдарына қарсы қойылады: арийлер физикалық еңбек пен құндылықтарды жасаудан ләззат алса, еврейлер тек ақша мен гедонистік өмір салтынан ләззат алады. Фильм Гитлердің миллиондаған еврейлерді жою жоспары – «Соңғы шешім» туралы сөз сөйлеуімен аяқталады. Бір тарихшы «фильмдегі антисемитизм соншалықты радикалды болғандықтан, Пропаганда министрлігі оны жұртшылыққа көрсетуден тартынды. Ол партия белсенділері арасында үлкен сәттілікке жетті, ал жалпы халыққа оның әсері аз болды» деп атап өтті. Басты құрал – 1940 жылдан бастап кинотеатрлар үшін шығарылатын «Die Deutsche Wochenschau» ақпараттық фильмі болды. Ақпараттық фильмдер Германияның мүдделерін табысты көрсетуге бағытталған. Тақырыптарында көбінесе скандинавтық немесе арийлік типтің қасиеттері, неміс әскери және өнеркәсіптік күші, сондай-ақ Германияның жауларының зұлымдықтары көрсетілді.

The Nazis produced many films to promote their views, using the party's Department of Film for organising film propaganda. An estimated 45 million people attended film screenings put on by the NSDAP. Reichsamtsleiter Karl Neumann declared that the goal of the Department of Film was not directly political in nature, but was rather to influence the culture, education, and entertainment of the general population. Under Goebbels and Hitler, the German film industry became entirely nationalised. The National Socialist Propaganda Directorate, which Goebbels oversaw, had at its disposal nearly all film agencies in Germany by 1936. Occasionally, certain directors such as Wolfgang Liebeneiner were able to bypass Goebbels by providing him with a different version of the film than would be released. Such films include those directed by Helmut Käutner: Romanze in Moll (Romance in a Minor Key, 1943), Große Freiheit Nr. 7 (The Great Freedom, No. 7, 1944), and Unter den Brücken (Under the Bridges, 1945). Schools were also provided with motion picture projectors because the film was regarded as particularly appropriate for propagandising children. Films specifically created for schools were termed "military education." Der ewige Jude (The Eternal Jew, 1940) was directed by Fritz Hippler at the insistence of Goebbels, though the writing is credited to Eberhard Taubert. The movie is done in the style of a feature length documentary, the central thesis being the immutable racial personality traits that characterise the Jew as a wandering cultural parasite. Throughout the film, these traits are contrasted to the Nazi state ideal: while Aryan men find satisfaction in physical labour and the creation of value, Jews only find pleasure in money and a hedonist lifestyle. The movie is resolved with Hitler giving a speech hinting at the coming "Final Solution", his plan to exterminate millions of Jews. One historian has noted that "so radical was the film's antisemitism that the Propaganda Ministry had doubts about showing it to the public it was most successful amongst Party activists; the general public was less impressed". The main medium was Die Deutsche Wochenschau, a newsreel series produced for cinemas, from 1940. Newsreels were explicitly intended to portray German interests as successful. Themes often included the virtues of the Nordic or Aryan type, German military and industrial strength, and the evils of Germany's enemies.

Көркем өнер

Нацистердің көзқарасы бойынша, көркем өнер – пропаганда емес еді. Оның мақсаты – мәңгілікке арналған идеалдарды жасау болатын. Бұл қаһармандық және романтикалық өнерге шақыруды тудырды, ол шындықтан гөрі идеалды бейнелейтін. Дегенмен, пропагандада жиі кездесетін тақырыптар – өнердегі ең көп таралған сюжеттер еді. Мүсін өнері нацистік нәсілдік теорияларды білдіру үшін пайдаланылды. Ең көп таралған бейне – арий нәсілінің идеалын көрсететін жалаңаш еркек тұлғасы болды. Мүсіндердің дене бітімі мінсіз болуы тиіс еді. 1937 жылғы Париж көрмесінде Йозеф Торактың «Достастық» мүсіні неміс павильонының алдында тұрды, онда екі алып жалаңаш еркек қол ұстасып, бір-біріне қарсы тұрып, қорғаныс және нәсілдік бірлік күйінде бейнеленген. Пейзаж суреттері «Ұлы неміс өнері» көрмесінде басымдық құрды, бұл «қан мен топырақ» тақырыбына сәйкес келетін. Шаруалар да танымал бейнелер еді, олар табиғатпен үйлесімдегі қарапайым өмірді, көбінесе үлкен отбасыларды көрсететін. Соғыс басталғаннан кейін, соғыс өнері маңызды, бірақ басым емес үлес құрады. Соғыс кезінде неміс өнері көрмесін жалғастыру – неміс мәдениетінің көрінісі ретінде ұсынылды.

Журналдар

1939 жылы және одан кейін Zeitschriften Dienst журналдарға қандай тақырыптарда не жазу керектігі туралы нұсқаулар беру үшін жіберілді. Нацистік басылымдар да түрлі үгіт-насихат нысандарын таратты. Neues Volk – нәсілдік саясат басқармасының ай сайынғы басылымы, ол қабылданған нәсілдік қатынастар туралы сұрақтарға жауап берді. Көбінесе нәсілдік қатынастарға бағытталғанмен, еврейлер мен басқа да "кемшіліктері" барларға қарағанда арий нәсілінің күші мен мінез-қалпы туралы мақалалар да кірді. NS Frauen Warte әйелдерге арналған, онда әйелдердің нацистік мемлекеттегі рөлі сияқты тақырыптар қамтылған. Үгіт-насихат элементтері болғанына қарамастан, ол негізінен әйелдер журналы болды. Ол зиялылыққа қарсы шығып, әйелдерді соғыс уақытында да бала тууға шақырды, нацистер әйелдер үшін не жасағанын айтты, қалыңдық мектептерін талқылады және әйелдерді тотальдік соғыста үлкен күш салуға үндеді. Der Pimpf ұлдарға арналған, онда оқиғалар мен үгіт-насихат біріктірілген. Ал Das Deutsche Mädel керісінше, қыздарға жаяу серуендеуге, жаралыларға көмектесуге және бала күтіміне дайындалуға кеңес берді. NS Frauen Warte-ге қарағанда, ол күшті және белсенді неміс әйелін баса көрсетті және барлық оккупацияланған Еуропа мен бейтарап елдерге таратылды. 1940 жылдың сәуірінен 1945 жылдың наурызына дейін жарық көрген Signal журналы 1943 жылы 2,5 миллион тиражбен Еуропадағы ең көп сатылатын журнал болды. Ол кем дегенде жиырма тілде жарық көрді. Англия тіліндегі басылымы Вермахттың оккупациялаған Ұлыбританияның Гернси, Джерси, Альдерни және Сарк аралдарында таратылды. Журналды шығарушы Вермахттың үгіт-насихат басқармасының бастығы, полковник Хассо фон Ведель болды. Оның жылдық бюджеті 10 миллион рейхсмарканы құрады, соғысқа дейінгі курс бойынша шамамен 2,5 миллион долларға тең. Signal нацистік Германия мен оның Жаңа Тәртібін Еуропа халықтарының және жалпы Батыс өркениетінің үлкен игілігі ретінде көрсетті. Еуропаға кеңестік басқыншылықтың қаупі айқын ескертілді. Журналдың өзі өте жоғары сапалы болды, майданнан келген толық шолулар бай мағлұматтармен және суреттермен, тіпті екі беттік толық түсті суреттермен жарияланды. Шындығында, бүгінде көріп жүрген Екінші дүниежүзілік соғыстың көптеген танымал суреттері Signal журналынан алынған. Журналдың мазмұнында антисемиттік үгіт-насихат өте аз болды, себебі ол көбінесе әскери тақырыптарды қамтыды.

In and after 1939, the Zeitschriften Dienst was sent to magazines to provide guidelines on what to write for appropriate topics. Nazi publications also carried various forms of propaganda. Neues Volk was a monthly publication of the Office of Racial Policy, which answered questions about acceptable race relations. While mainly focused on race relations, it also included articles about the strength and character of the Aryan race compared to Jews and other "defectives". The NS Frauen Warte, aimed at women, included such topics as the role of women in the Nazi state. Despite its propaganda elements, it was predominantly a women's magazine. It defended anti intellectualism, urged women to have children, even in wartime, put forth what the Nazis had done for women, discussed bridal schools, and urged women to greater efforts in total war. Der Pimpf was aimed at boys, and contained both adventure and propaganda. Das Deutsche Mädel, in contrast, recommended that girls take up hiking, tending the wounded, and preparing to care for children. Far more than NS Frauen Warte, it emphasised the strong and active German woman. and distributed throughout occupied Europe and neutral countries. Published from April 1940 to March 1945, Signal had the highest sales of any magazine published in Europe during the period—circulation peaked at 2.5 million in 1943. At various times, it was published in at least twenty languages. An English edition was distributed in the British Channel Islands of Guernsey, Jersey, Alderney, and Sark, which were occupied by the Wehrmacht during the war. The promoter of the magazine was the chief of the Wehrmacht propaganda office, Colonel Hasso von Wedel. Its annual budget was 10 million Reichsmarks, roughly $2.5 million at the pre war exchange rate. The image that Signal transmitted was that of Nazi Germany and its New Order as the great benefactor of European peoples and of Western civilisation in general. The danger of a Soviet invasion of Europe was strongly pointed out. The quality of the magazine itself was quite high, featuring complete reviews from the front lines rich in information and photos, even displaying a double center page full color picture. In fact, many of the most famous Second World War photos that are seen today come from Signal. The magazine contained little to no antisemitic propaganda, as the contents were mainly military.

Аумақ елдерінің газеттері

Украинада нацистер газеттерге қысым жасағаннан кейін, көптеген газеттер неміс агенттіктерінен келген мақалаларды ғана жариялады, нәтижесінде антиамерикандық және антибритандық мақалалар антикоммунистік мақалалардан гөрі көптеп кездесті. Олар сондай-ақ Украина үкіметіндегі неміс тарихының алдындағы кезеңдері, мысалы, Ұлы Екатерина және готтар туралы мақалалар да жариялады.

Фотография

Нацистер оқиғаларды құжаттау және идеологияны насихаттау үшін фотографтарды пайдаланды. Генрих Хоффман және Хьюго Ягер осы фотографтардың қатарында болды. Хоффман 1908 жылдан бастап Мюнхенде әкесінің фотошебінде жұмыс істеді. 1920 жылдың 6 сәуірінде ол нацистік партияға қосылды. 1921 жылы Гитлер партияны басқаруға келгеннен кейін, Хоффманды өзінің ресми фотографы етіп тағайындады, ол осы лауазымды екі жарым ғасырдан астам уақыт бойы атқарды. Хоффман 1914 жылдың 2 тамызында Мюнхеннің Одеонсплац алаңында түсірген суреті Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына қуанған халықтың арасындағы жас Гитлерді көрсетіп, нацистік пропагандада қолданылды. Гитлер мен Хоффман жақын дос болды – шындығында, Гитлер Германияның басшысы болғанда, Хоффман ғана оның ресми суретін түсіруге уәкілдік алды. Хоффманның фотосуреттері пошта маркалары, бедел карталары, плакаттар және сурет кітаптары түрінде жарияланды. Хоффманның ұсынысы бойынша, ол да, Гитлер де Гитлердің бейнесін пайдаланудан (тіпті пошта маркаларында болса да) авторлық төлемдер алды, бұл Хоффманды миллионер етті. 1933 жылы ол Рейхстагқа сайланды, ал 1938 жылы Гитлер оны «профессор» қызметіне тағайындады. Хоффман түсірген тоғыз фотосурет Гитлердің поздарды және қол қимылдарын қалай жаттықтырғанын көрсетеді. Ол Хоффманнан сөйлеген кезде өзінің қалай көрінетінін көру үшін суретке түсіруін сұрады. Гитлердің бұрынғы шетелдік баспасөз хатшысы Эрнст «Путци» Ханфстенгльдің ұлы Эгон Ханфстенгль «Гитлерге деген құмарлық» атты деректі фильмде былай деді: «Ол адамдардың сынмен ойлауын тоқтатып, тек эмоцияларға ие болуға қажетті қабілетке ие болды».

Плакаттар

Плакаттар нацистік пропаганданың маңызды құралы болды, олар Германияның өзіне де, оккупацияланған аумақтарға да бағытталған. Олардың бірнеше артықшылығы болды. Көрнекі әсері күшті болғандықтан, көрерменге оңай жететін. Плакаттар, басқа пропаганда түрлерінен айырмашылығы, көзден жасыру қиын болды. Суреттер көбінесе қаһармандық реализмге негізделген. Нацистік жастар мен SS монументалды бейнеленген, жарықтар көріктілік пен ұлылықты күшейту үшін қолданылған. "Апта сөзі" плакаттары саяси тұрғыдан бұрмаланған және нацистік күш-жігерді қолдау үшін халық пікірін біріктіруге арналған. Плакаттар неміс халқын білім беруге және біріктіруге, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның барысында бағытталған. Плакаттар пойыз вагондарына, автобустарға, аялдамаларға, билет кассаларына – қозғалысы жоғары барлық жерге орналастырылды. Сол кезде көбісінің жеке көлігі болған жоқ, көпшілігі велосипедпен, жаяу немесе қоғамдық көлікпен күнделікті сапар жасады. Германия қалаларында "Апта сөзі" плакаттарына жоғары назар аударылды. Нацистік идеология мен хабарламалар "ондаған мың жерлерде бір апта бойы неміс жаяу жүргіншілерінің күніне өтетін бағыттарында көзге түсетін". Плакаттардың биіктігі 100 сантиметр, ені 212 сантиметр болды.

Радио

Гитлер билікке келгенге дейін ол радионы жұртшылықпен байланыс үшін сирек қолданды, ал қолданғанда партиялық емес газеттерге оның сөздерін жариялауға рұқсат берілді. Бірақ 1933 жылы билікке келгеннен кейін жағдай тез өзгерді. Гитлердің сөздері Германияның барлық аймақтарында, әсіресе радио арқылы кеңінен тарады, радионы Ұлттық насихат министрлігі енгізген болатын. Олар апталық киножурналдарда көрсетіліп, Германия бойынша кітаптар мен брошюраларда үлкен таралыммен қайта басылды. Нацистердің насихаты оның сөздерін баса көрсетіп, бейнеледі, осылайша олардың негізгі ойлары апталық плакаттарда жарияланып, Германияның түкпір-түкпірінде жүздеген мыңдаған данада тарады.

Ішкі хабар тарату

Радионың нацистік идеологияны таратудағы маңыздылығын мойындаған Геббельс миллиондаған арзан радио қабылдағыштарды (Volksempfänger) мемлекеттік субсидиялау схемасын бекітті. "Радио – сегізінші ұлы күш" деген сөйлесінде Геббельс былай деп мәлімдеді:
Радио болмағанда, біз билікті алуға немесе оны қазіргідей пайдалануға мүмкін болмас едік. Неміс революциясы, кем дегенде, қалыптасқан түрінде, ұшақ пен радиосыз мүмкін болмас еді деуде артық айтқандық емес. Радио барлық ұлтқа, олардың әлеуметтік жағдайына, дініне немесе статусына қарамастан жетіп келді. Бұл, ең алдымен, Германия радиосының тығыз орталықтандырылуы, күшті хабар таратуы және заманауи болуының нәтижесі болды. Ең бастысы – барлық радио қызметін анық орталықтандыру, техникалық міндеттерден бұрын рухани мақсаттарды қою, нақты әлем танауын ұсыну қажет.
Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде, неміс отбасыларының 70% астамы осы радиоларды сатып алған, олардың қабылдау радиусы қасақана шектелген, соның салдарынан адал азаматтар шетелдік хабарлардағы басқа көзқарастарды қарастырудан алдын алынған. Соғыс кезінде бұл үдеріс қарқындатылды, адамдардың жаудың пропагандалық хабарларын тыңдауына жол бермеу үшін; Геббельс өзінің "Das Reich" мақаласында радионы халыққа жақын серік ету үшін деп мәлімдегенімен, күнделігінде оның шындығын мойындады.

Сыртқы хабар тарату

Нацистік режим жергілікті хабар таратумен қатар, басып алынған аумақтар мен жау мемлекеттерге өз хабарын жеткізу үшін радиоды пайдаланды. Басты мақсаттардың бірі Ұлыбритания болды, онда Уильям Джойс үнемі хабар тарататын, «Лорд Хо Хо» деген лақап атымен танымал болды. Джойс алғаш рет 1939 жылдың 6 қыркүйегінде неміс радиосында ағылшын тілінде жаңалықтарды оқыды, бірақ көп ұзамай оның жиі кездесетін, кейде әжуалы үгіт-насихат хабарларымен танылды. 1946 жылы Джойс мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін өлім жазасына кесілді. Джойс британдық үгітшілердің ең танымал және ең көп естілетіні болғанымен, басқа хабар таратушылардың арасында Норман Бейли Стюарт, Джерсиде туған мұғалім Пёрл Вардон, Британдық фашистер одағының мүшелері Леонард Баннинг және Сьюзан Хилтон, «The Link» ұйымының Барри Пэйн Джонс және Александр Фрейзер Грант болды, оның хабарлары «Жаңа британдық хабар тарату қызметі» арқылы Шотландияға бағытталған. АҚШ-қа да хабарлар таратылды, оның ішінде Роберт Генри Бест және «Аксис Салли» Милдред Гилларс есімдері айтылды. Венада тұратын тәуелсіз журналист Бест бастапқыда Германияның АҚШ-қа соғыс жариялауынан кейін тұтқындалды, бірақ көп ұзамай үгіт-насихат радиосында жиі пайда бола бастады, АҚШ-тағы еврейлердің ықпалына және Франклин Д. Рузвельттің басшылығына шабуыл жасады, ол нацистік үгітте Уинстон Черчилльді «Әлемдегі бірінші жау» деп атады. Кейін Бест мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды және 1952 жылы түрмеде қайтыс болды. Германияда мұғалім болып жұмыс істеген Гилларс көбінесе осыған ұқсас тақырыптарды қамтыды, сонымен қатар әскери қызметшілердің әйелдеріне қатысты адалдықсыздық туралы айыптауларды да баяндады. Оның ең танымал хабары – D күніне дейін тікелей эфирде берілген «Басқыншылық көрінісі» радиоспектаклі, онда американдық ана өзінің солдат ұлының Нормандияда қаза болғанын армандады. Франция да Штутгарт радиосынан хабарлар алды, онда антисемит журналисі Пол Фердонне Фейк соғысы кезінде басты дауыс болды. Басып алынғаннан кейін Париж радиосы мен Виши радиосы нацистерді қолдау үшін үгіт-насихаттың негізгі құралдарына айналды, олардың қатарында Жак Дорьо, Филипп Анрио және Жан Эрольд Пакис сияқты жетекші оңшылдар болды. Сондай-ақ, өмірінің көп бөлігін Парижде өткізген және «Action Française» ұйымымен байланысы бар британдық азамат Джеральд Хьюит те хабар таратты. Отандық хабар таратушылар Бельгияда оккупацияны қолдау үшін пайдаланылды, онда Уорд Германс Бремендегі базасынан нацистерді қолдау үшін үнемі сөйледі, ал Италия Социалдық Республикасына Джованни Презиози Мюнхендегі базасынан антисемиттік хабарларды жіберді. Солтүстік Африкада араб тілінде нацистік радио хабарлары таратылды, олар Мұхаммед Әмин әл-Хусейни мен Берлиндегі басқа араб эмигранттарының көмегімен араб ұлтшылдығын күшейту мақсатында жасалды. Олар нацистік расистік идеологияны барлық семиттерге емес, тек еврейлерге бағытталған етіп қайта қарастырды. Олар Муссолинидің Африкадағы операцияларын жоққа шығарып, Осі державаларының отаршылдыққа қарсы күресін насихаттады.

As well as domestic broadcasts, the Nazi regime used radio to deliver its message to both occupied territories and enemy states. One of the main targets was the United Kingdom, to which William Joyce broadcast regularly, gaining the nickname "Lord Haw Haw". Joyce first appeared on German radio on 6 September 1939 reading the news in English but soon became noted for his often mischievous propaganda broadcasts. Joyce was executed for treason in 1946. Although Joyce was the most notorious, and most regularly heard, of British propagandists, other broadcasters included Norman Baillie Stewart, Jersey born teacher Pearl Vardon, British Union of Fascists members Leonard Banning and Susan Hilton, Barry Payne Jones of The Link and Alexander Fraser Grant, whose show was aimed specifically at Scotland, also broadcasting through the "New British Broadcasting Service". Broadcasts were also made to the United States, notably by Robert Henry Best and 'Axis Sally' Mildred Gillars. Best, a freelance journalist based in Vienna, was initially arrested following the German declaration of war on the U. S. but soon became a feature on propaganda radio, attacking the influence of Jews in the U. S. and the leadership of Franklin D. Roosevelt, who succeeded Winston Churchill in Nazi propaganda as "World Enemy Number One". Best was later sentenced to life imprisonment for treason, and died in prison in 1952. Gillars, a teacher in Germany, mostly broadcast on similar themes as well as peppering her speech with allegations of infidelity against the wives of servicemen. Her most notorious broadcast was the "Vision of Invasion" radio play, broadcast immediately prior to D Day, from the perspective of an American mother who dreamed that her soldier son died violently in Normandy. France also received broadcasts from Radio Stuttgart, where Paul Ferdonnet, an antisemitic journalist, was the main voice during the Phoney War. Following the occupation, Radio Paris and Radio Vichy became the main organs of propaganda, with leading far right figures such as Jacques Doriot, Philippe Henriot, and Jean Hérold Paquis regularly speaking in support of the Nazis. Others who broadcast included Gerald Hewitt, a British citizen who lived most of his life in Paris and had been associated with Action Française. Domestic broadcasters were also used to galvanise support for occupation in Belgium, where Ward Hermans regularly spoke in support of the Nazis from his base in Bremen, and the Italian Social Republic, to where Giovanni Preziosi broadcast a vehemently antisemitic show from his base in Munich. Pro Nazi radio broadcasts in the Arabic language aired in North Africa, crafted with the help of Mohammad Amin al Husayni and other Arab exiles in Berlin to highlight Arab nationalism. They recast Nazi racist ideology to target Jews alone, not all Semites. Downplaying Mussolini's operations in Africa, they touted the anti colonialism of the Axis Powers.

Дауыс берушілер

Нацистік партия үгіт-насихаттық таныстыруларын жүргізу үшін спикерлерге көп сенді, әсіресе билікке келгенге дейін, бірақ кейін де. "Менің күресімде" Гитлер адамдардың келіспейтін нәрселерді оқымай, бірақ спикерді тыңдауға тоқтатынын, өзгерістерді жазбаша емес, сөздің күші арқылы келтіретінін түсінгенін айтты. Спикерлер өз тыңдаушыларының алдында отырып, олардың реакциясын көріп, оған қарай өз сөздерін түзету арқылы иландыра алатын. Оның өзінің шешендігі оның өркендеуіне үлкен үлес қосты, ал жазбаша дайындалған сөздерді оқитындарды жек көреді. Мұндай спикерлердің маңызы ерекше, егер ақпараттың шетелдіктерге, бұқаралық ақпарат құралдары арқылы жетуі қаланбаған жағдайда. 1939 жылы Вальтер Тислер [de] өзінің ерте спикер ретіндегі тәжірибесін баяндап, олардың жұмысын жалғастыруға шақырды. Штурмбаттюль спикерлері де пайдаланылды, бірақ олардың инстинктке сүйенуі кейде білімді аудиторияны ренжітіп жіберді, бірақ олардың қарапайым және халыққа жақын мінезі көбінесе өзіне тартып алатын. Министрлік мұндай спикерлерге шығыс майданындағы қиындықтарды қалай айналып өтуге, немесе азық-түлік рационының кемуі туралы қалай сөйлесуге қатысты ақпараттар ұсынатын. Партияның үгіт-насихат бас штабы "Redner Schnellinformation" (Спикерлерге жедел ақпарат) арқылы антисемиттік науқандар сияқты дереу шараларға қатысты нұсқаулар мен қандай ақпарат беру керектігін жіберді. Мұндай спикерлер нақты топтарға бағытталды. Мысалы, Гитлер жастары үшін арнайы спикерлер дайындалды. Олар, басқа нәрселермен қатар, Гитлер жастары мен БДМ мүшелеріне көбірек бала туу қажеттігі туралы лекция оқыды. Спикерлер көбінесе саяси немесе әскери митингтерде сөз сөйлейтін, жақсы ұйымдастырылған, баннерлермен және марш-бандтармен безендірілген шараларға қатысты.

Тарихнама

Нацистік пропаганда салыстырмалы түрде жақында ғана жан-жақты зерттеле бастады. Тарихшылардың барлық бағыттарындағы өкілдері, тіпті Шығыс блогының авторлары да оның ерекше тиімділігі туралы келіседі. Медиа архивтерінен өзге, нацистік пропаганданы зерттеуде маңызды біріншілік деректер – 1939 жылдан бастап Sicherheitsdienst және кейіннен RMVP құрастырған азаматтардың көңіл-күйі мен қоғамдық пікір туралы есептер болып табылады. Сонымен қатар, Sopade-нің жер асты агенттері жинаған, неміс халқының пікірін ерекше зерделеген «Германия есептері» де маңызды дерек көзі болып саналады.