Кіріспе

Үндістандық әнші Каника Банерджи (12 қазан 1924 – 5 сәуір 2000) – бенгалдық Рабиндра Сангит орындаушысы.

Ерте өмір

1924 жылы 12 қазанда Банкура ауданындағы Сонамухи қаласында туған Каника Үндістанның Батыс Бенгалия штатындағы Сантиникетандағы Вишва-Бхарати университетінде оқыды. Ол Сантиникатанның Сангит Бхавана (Музыка мектебі) -де классикалық музыка мен Рабиндрасангиттен білім алды. Шантиникетан (мағынасы – «Тыныштық мекені») ашрам (білім беру ошағы) үлгісінде салынған. Сондықтан Каниканы кейде «Ашрам қызы» немесе Ашрам Қания деп те атайды. Ол өзі Рабиндранат Тагордан музыка сабақтарын алған. Тагор оның Анима есімін Каника деп өзгертті, бұл атау сонымен қатар оның поэзия туралы кітаптарының бірінің аты болды. Оның басқа ұстаздары Динендра Нат Тагор, Сайлажанжан Мажумдар, Индира Деви Чадхурани және Сантидев Гош болды. Каника Рабиндранатхтың қойған би-драмаларында өнер көрсетіп, оның мәдени труппасымен бүкіл Үндістанды гастрольдеді.

Мансап

Қаниқа Бандиопадхяяй Сангит Бхаванаға мұғалім ретінде қабылданды, және уақыт өте келе Рабиндрасангит кафедрасының меңгерушісі, кейіннен оның директоры болды. Ол "Вишва-Бхарати" университетінің құрметті профессоры атанды. 1943 жылдан бастап Қаниқа "Үндістан радиосының" Калькутта стансасының тұрақты әртісі болды және басқа стансалар ұйымдастырған ұлттық деңгейдегі музыкалық бағдарламаларда құрметті әртіс ретінде өнер көрсетті. Оның граммофондық пластинкалары Ақынның (Тагордың) тірі кезінде жарық көрді, және оның 300-ден астам граммофондық пластинкасы бар. Ол Бхаджан, Назрулгеети (Кази Назрул Исламның әндері) және Атулпрасадтың әндерін де орындады. Дегенмен, ол жазған алғашқы ән Тагордың не Назрулгеетисі емес, Нихарбинду Сен жазған бенгалдық заманауи ән болды. Қаниқаны Үндістанда ғана емес, Еуропа мен Америкада да бағдарлама ұйымдастырушылар шақырды, және ол Рабиндранатхтың лирикалық шығармаларындағы сезімдердің нәзік нюанстарын ерекше түсінуімен әр жерде мақтауға ие болды. Ол осы жанр бойынша үш кітап жазды. Оның өмірі белгілі кинорежиссерлермен фильмге түсіріліп, жақсы жазылған. Өмірінің соңғы жылдарында ол Елмхирст қоғамдық зерттеулер институтымен байланыста болды. Ол "Вишва-Бхарати" университетінің ең жоғары наградасы – Десикоттама орденімен марапатталды.

Сыйлықтар мен марапаттар

Рабиндра Сангит өнеріне қосқан еңбегі үшін 1980 жылы Үндістанның граммофон компаниясының алтын дискісімен марапатталды. 1973 жылы Бенгал киножурналистер қауымдастығынан ең үздік бенгалдық әнші сыйлығын алды. Қаника 1979 жылы «Сангит-Натак Академиясы» сыйлығына ие болды. 1986 жылы Үндістан үкіметінен «Падма Шри» сыйлығын алды. Оның білім алған орны (сонымен қатар туған жері) Вишва-Бхарати университеті 1997 жылы оған ең жоғары наградасы – «Десикоттама» сыйлығын табыс етті.

Өлім

Каника 2000 жылғы 5 сәуірде 76 жасында, ұзаққа созылған өкпе және жүрек ауруларынан кейін Калькуттадағы SSKM ауруханасында қайтыс болды. Ол өзінің ерекше Рабиндрасангит стилінің мұрасын жалғастырған, көптеген шәкірттері бар музыка мектебін мұра етіп қалдырды. Оның шәкірттерінің ішінде Бангладеш әншісі Резвана Чоудхури Банья, Каниканың ән айту стиліне ең жақын болғаны үшін ең танымал. Үндістан Премьер-министрі Атал Бихари Ваджпаи аза тұту сөзінде Каниканың "Рабиндра Сангиттің ең көрнекті өкілдерінің бірі болғанын және оның алтын дауысымен көптеген музыка жанкүйерлерінің жүрегін баурағандығын" айтты.

Музыкалық стиль

Қаника Бандиопадхяй Рабиндрасангиттің басқа да көрнекті шеберлерімен – Хеманта Мухопадхяй, Чинмой Чаттопадхяй, Сухитра Митра, Дебабрата Бисвас, Сагар Сен, Сумитра Сен, Резвана Чоудхури Банья, Сантидев Гош және Субиной Роймен бір замандас болды. Әсіресе, оның музыкалық стилі көбінесе Сухитра Митраның стилімен салыстырылып, қарама-қарсы қойылады. Екеуі де махаббат және құдайға табыну әндерінде (пужа және прем) өте жақсы орындағанмен, Қаниканың туындылары әуенді, бірақ мұңды, қайғылы, бірақ жанды тебірентетін болса, Сухитра өз орындауында батыл және күшті болды.

Жеке өмір

1945 жылы Висва-Бхарати университетінің бұрынғы кітапханашысының орынбасары, белгілі ақын Бирендра Чандра Бандипадьяйға үйленді. Олардың балалары болмады, бірақ кейіннен ол кіші қарындасының жалғыз ұлы Приомды (Мохор ди атаған Танажи есімімен) өршіп алды. Өмірінің соңғы жылдары Қаниқа уақытты шегініп, Сантиникатан ашрамында қарапайым өмір салған.