Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бангладеш музыкасының дәстүрлеріне шолу
Overview of music traditions of Bangladesh
Бангладеш музыкасы кең ауқымды стильдерді қамтиды. Бангладеш Азиядағы ең белгілі әншілер, композиторлар және продюсерлердің отаны. Музыка халықтың өмірін бейнелеуге және тарихқа қызмет етті, сонымен қатар билеушілер тарапынан кең қолдауға ие болды. Бұл дерлік мың жылдық кезеңде діни және тұрмыстық әндер жазудың ұзақ дәстүрін қамтиды.
The music of Bangladesh spans a wide variety of styles. Bangladesh claims some of the most renowned singers, composers and producers in Asia. Music has served the purpose of documenting the lives of the people and was widely patronized by the rulers. It comprises a long tradition of religious and regular song writing over a period of almost a millennium.
Рагапрадхан Гана
Бангладеш классикалық музыкасы рага деп аталатын ладтарға негізделген. Осы әндерді жазуда солтүстік Үндістанның диндадинг рагаларының мелодиялары пайдаланылады. Рагалар бенгал музыкасында 9 ғасырға дейін, «Чарьягити» дәуірінен бері қолданылып келеді. Жайдевтің «Гитаговиндам», «Падвали Киртан», «Мангал Гити», «Шиамасангит», «Тхаппа», «Брахма Сангит» және Тагор әндері рагалардан шабыттанды. Солтүстік Үндістан рагаларын бенгал әндерінде қолдану 18 ғасырда басталды. Бұл үрдіс 19 және 20 ғасырларда күш алды. Осы үрдістің негізін қалаушылар – Рамнидхи Гупта, Кали Мирза, Рагхунатх Рой және Бишнапур Гаранасының негізін салған Рамшанкер Бхаттачарья. Лакхнау науабы Важид Али Шах осы үрдісте маңызды рөл атқарды. 1856 жылы британдықтар оны тақтан түсіріп, Калькуттадағы Метиябурузға жер аударды. 30 жылдық жер аударында ол музыканы, әсіресе дхрупад, тхаппа, тхумри және кхеялды қолдады. Осылайша Бангладеш музыкасына ұзаққа созылатын әсер етті. Барлық дәстүрлі бенгал музыкасы түрлі түріндегі Хиндустани классикалық музыкасына негізделген. Рабиндранат Тагор солтүстік Үнді рагаларын жоғары бағалап, оларды әндеріне табысты енгізді. Одан кейін Движендралал Рой, Раджаниканта Сен және Атулпрасад Сен де осы жолды жалғастырды.
Bangladeshi classical music is based on modes called ragas. In composing these songs, the melodies of north Indian dingading ragas are used. As far as the Charyagiti (9th century), ragas have been used in Bengali music. Jaydev’s Gitagovindam, Padavali Kirtan, Mangal Giti, Shyamasangit, Tappa, Brahma Sangeet and Tagore songs have been inspired by Ragas. The use of north Indian ragas in Bangla songs began in 18th century. This trend gathered momentum during the 19th and 20th centuries. The pioneers of these trend were Ramnidhi Gupta, Kali Mirza, Raghunath Roy and the founder of the Bishnupur Gharana, Ramshanker Bhattacharya. Nawab of Lakhnau, Wajid Ali Shah played an important role in this trend. He was dethroned by the British empire in 1856 and banished to Metiaburuz, Kolkata. During his 30 year exile, he patronized music, specially dhrupad, tappa, thumri and kheyal. And, thus made a lasting impact on Bangladeshi music. All traditional Bengali music tend to be based on various variations of Hindustani Classical Music. Rabindranath Tagore had a deep appreciation for north Indian ragas, successfully introduced ragas in his songs. He was followed by Dwijendralal Roy, Rajanikanta Sen and Atulprasad Sen.
Бауль
Бауль – Бангладеш халық әндерінің ең көп танылған түрі. Оны көбінесе Бангладеште суфизмді ұстанатын саяхатшылар орындайды. Бүгінгі суфилер негізгі табыстарын музыка орындау арқылы көреді. Бауль әндері жаратылыс, қоғам, өмір салты және адамның сезімдері туралы терең мағынаны білдіретін қарапайым сөздерден тұрады. Әндер көбінесе вокалға музыкалық сүйемелдеусіз немесе өте аз сүйемелдеумен орындалады. Қолданылатын аспаптарға "эктара" ("бір ішек"), "дотара" ("екі ішек"), бамбуктан жасалған "сыбызғы" және қоңыраулар жатады.
Baul is the most commonly known category of Bangladeshi folk songs. It is mostly performed by hermits who are followers of Sufism in Bangladesh. Present day Sufis earn mainly from performing their music. Baul songs incorporate simple words expressing songs with deeper meanings involving creation, society, lifestyle and human emotions. The songs are performed with very little musical support to the main carrier, the vocal. Instruments used include the Ektara ("one string"), Dotara ("two strings"), ba(n)shi (country flute made from bamboo) and cymbals.
রবীন্দ্র সঙ্গীত (Робиндраның музыкасы)
Рабиндра әндері (Robindro shonggit, ), сонымен қатар Тагор әндері деп те аталады, Рабиндранат Тагор жазған және шығарған әндер. Олар Үндістан мен Бангладеште танымал Бенгал музыкасының ерекше белгілеріне ие. "Сангит" сөзі музыканы білдіреді, ал "Рабиндра Сангит" – Рабиндраның әндері деген мағынаны береді. Рабиндра Сангит үнді классикалық музыкасы мен дәстүрлі халық музыкасын бастау ретінде пайдаланды.
Rabindra Sangeet ( Robindro shonggit, ), also known as Tagore Songs, are songs written and composed by Rabindranath Tagore. They have distinctive characteristics in the music of Bengal, popular in India and Bangladesh. "Sangeet" means music, "Rabindra Sangeet" means Songs of Rabindra. Rabindra Sangeet used Indian classical music and traditional folk music as sources.
Нәзрул әндері
Назрул әндері немесе Назрул сангіт – "Назрулдың музыкасы" деген мағынаны береді, бұл Бенгал ақыны, Бангладештің ұлттық ақыны және Үндістан Тәуелсіздік қозғалысы кезіндегі белсенді революционер Кази Назрул Ислам жазған және шығарған әндер. Назрул сангіт революциялық идеяларды, сондай-ақ рухани, философиялық және романтикалық тақырыптарды қамтиды.
Nazrul Geeti or Nazrul Sangeet, literally "music of Nazrul," are songs written and composed by Kazi Nazrul Islam, a Bengali poet and national poet of Bangladesh and active revolutionary during the Indian Independence Movement. Nazrul Sangeet incorporate revolutionary notions as well as more spiritual, philosophical and romantic themes.
Шах Абдул Карим (Шах Абдул Каримнің музыкасы)
Шах Абдул Кәрім, "Бауль Самраты" немесе бауль музыкасының патшасы ретінде танымал, 1600-нан астам бауль әнін жазған. Оның ең белгілі әндерінің ішінде "Кено Пирити Барайла Ре Бондху", "Муршид Дхоно Хе Кемоне Чинибо Томаре", "Нао Банаило Банаило Ре Кон Местори", "Аши Боле Гело Бондху" және "Мон Можале Оре Баула Гаан" бар. Ол өзінің шығармаларын "Бауль гаан" деп атаған. Ол өзінің туындылары арқылы әділетсіздікке, зұлымдыққа, көзқарастың бұрыс болуына және діни араздыққа қарсы тұрған. Кәрім Бхати аймағы халқының махаббатын, армандары мен бақытын көркемдеп суреттеген. Оған тағы бір көрнекті музыкант – Факир Лалон Шах шабыттандырған. Кәрім көптеген рухани әндер жазған, соның ішінде "Марфати" немесе "Дехаттатта" әндері де бар. Бангла Академиясы оның он әнін ағылшын тіліне аударған.
Shah Abdul Karim known as "Baul Samrat" or king of baul music, he has composed over 1600 baul songs, some of his notable songs include Keno Piriti Baraila Re Bondhu, Murshid Dhono He Kemone Chinibo Tomare, Nao Banailo Banailo Re Kon Mestori, Ashi Bole Gelo Bondhu and Mon Mojale Ore Bawla Gaan. He referred to his compositions as Baul Gaan. He holds voice against unfairness, injustice, prejudice and communalism through his writings. Karim portraits Bhati area's people love, wish and happiness amid the writings. He got inspiration from another legendary musician Fakir Lalon Shah. Karim wrote many spiritual songs including Marfati or Dehatatta. Bangla Academy has translated ten songs of his in the English language. Karim wrote many spiritual songs including Marfati or Dehatatta. Bangla Academy has translated ten songs of his in English.
লালন গীতি (Лалонның музыкасы)
Лалон, сондай-ақ Факир Лалон Шах, Лалон Шах, Лалон Факир деп те аталады. Лалон көптеген әндер мен өлеңдер жазған, олар оның философиясын көрсетеді. Лалон өзінің әндерінің жазбаша нұсқаларын қалдырмады, олар ауызша таратылды және кейін ғана оның шәкірттері жазып алды. Сондай-ақ, оның шәкірттерінің көпшілігі оқып-жазуды білмегендіктен, оның әндерінің көбі жазба түрінде сақталмаған.
Lalon also known as Fakir Lalon Shah, Lalon Shah, Lalon Fakir. Lalon composed numerous songs and poems, which describe his philosophy. Lalon left no written copies of his songs, which were transmitted orally and only later transcribed by his followers. Also, most of his followers could not read or write either, so few of his songs are found in written form.
Поп музыкасы
Батыстық стильдегі танымал музыка 1970-жылдардың басында Бангладеш музыкасына күшті әсер еткен. Содан кейін Даккада бірнеше жазба студиясы ашылып, ұлттық батырлар туралы көптеген поп стильдегі әндер жарық көрді. 1970-жылдардың басында әншілік жолын бастаған Фердус Вахид: «Мен Бангладеште батыс музыкасын таныстырғым келді, сондықтан Азаттық соғысынан кейін ел халқы үшін поп музыка жасауға шешім қабылдадым», – деді. Азам Хан, Факир Әлемгир, Фердус Вахид, Пилу Момтаз, Нажма Заман және Фироз Шай Бангладеш поп-музыкасына үлкен даңқ әкелген пионерлер деп есептеледі. Атап айтқанда, Азам Хан Бангладештің поп-гуруы немесе поп-самраты ретінде белгілі. Фильм музыкасы жанрында Сабина Ясмин, Руна Лайла, Эндрю Кишор және тағы да басқа әншілер жақсы танымал. Сабина Ясмин 14 рет «Ең үздік әйел әншісі» номинациясында Бангладеш Ұлттық кино сыйлығын жеңіп алды, ал Руна Лайла 7 рет жеңіске жетті. Ал Эндрю Кишор «Ең үздік еркек әншісі» номинациясында 8 рет Бангладеш Ұлттық кино сыйлығының иегері атанды.
Western style popular music began to influence strongly the music of Bangladesh in the early 1970's. And then several recording studios were established in Dhaka, which produced many pop style songs about national heroes. Ferdous Wahid, who started out as a singer in the early 1970s, said "I wanted to introduce western music in Bangladesh, so after the Liberation War I decided to do pop music for our country’s people". Azam Khan, Fakir Alamgir, Ferdous Wahid, Pilu Momtaz, Najma Zaman, and Firoz Shai are considered the pioneer who brought the glory to Bangladesh pop music. In particular, Azam Khan is known as the pop guru or pop samrat of Bangladesh. In the genre of film music, well known are such singers as Sabina Yasmin, Runa Laila, Andrew Kishore and so on. Sabina Yasmin has won Bangladesh National Film Award for Best Female Playback Singer 14 times, and Runa Laila has won the award 7 times. On the other hand, Andrew Kishore has won Bangladesh National Film Award for Best Male Playback Singer 8 times.