Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Келесі тізім 1969 жылы Австралияда болған оқиғаларды көрсетеді.
The following lists events that happened during 1969 in Australia.
Оқиғалар
8 қаңтар Викториядағы Гиллонгқа жақын Ларадағы Принс тас жолындағы көліктердің тобын шөп өрті шарпыған кезде 17 адам қаза тапқан, барлығы 23 адамның өміріне апат келді. Жалпы алғанда 280-ге жуық өрт 250 мың гектар жерді өртеп, 230 үйді және ондаған басқа ғимараттарды қиратты, 12 000 бас мал қырылды. 7 ақпан – Вайoлет Таун теміржол апаты: Оңтүстік Аврора жолаушылар пойызы жүк пойызымен бетпе-бет соқтығысты. Тоғыз адам қаза тапты. 30 сәуір – Лорд Кейси зейнетке шыққаннан кейін сэр Пол Хаслук Австралияның генерал-губернаторы болды. 10 мамыр – 1969 жылғы Тасмания сайлауы өтті, нәтижесінде Австралияның Еңбек партиясы мен либералдар 17 орыннан ие болды. Кеуін Лайонс Орталық партиясынан болып, либералдармен коалициялық үкімет құрып, Ангус Бетюннің басшылығымен вице-премьер болып тағайындалғанда, тұйықталу бұзылды. 12 мамыр – Мельбурн қаласындағы "The Age" газеті Коллинз көшесінен Спенсер көшесіне көшу процесін бастады. Көшу 6 қазанда аяқталды. 3 маусым – Мельбурн Эванс соқтығысуы: Австралия Корольдік Әскери-теңіз күштерінің HMAS Мельбурн авианосыры Оңтүстік Қытай теңізінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің USS Frank E. Evans эсминецімен соқтығысты. Фрэнк Эванс екіге бөлініп, суға батып, 74 экипаж мүшесі қаза тапты. 19 маусым – Ұлттық келісім және төрелік комиссиясы әйелдерге ерлермен бірдей жұмыс істеген жағдайда бірдей жалақы төлеу 1972 жылға дейін кезең-кезеңмен енгізілуі керек деп шешті. 26 қыркүйек – Посейдон көпіршігі: Шағын Poseidon NL компаниясы Батыс Австралияның Лавертон қаласында үлкен никель кенін ашқаннан кейін басталды. 25 қазан – 1969 жылғы Австралия федералды сайлауы: Коалициялық Гортон үкіметі аздап қайта сайланды, бірақ көпшілігі күрт азайды, Гоуф Уитлэм басқаратын қайта жанданған Еңбек партиясын жеңді. 7 қараша – Либералдық партия басшылығына талас өтті, премьер-министр Гортон партия басшысы болып қайта сайланды, қарсыластары Уильям МакМахон мен Дэвид Фэрбэрн болды. 11 қараша – Премьер-министр Гортон 1949 жылы Либералды-елдік партия коалициясы билікке келгеннен бергі Федералды министрліктегі ең ауқымды өзгерістерді жасады. Жеті артта қалған депутат кіші министрлікке, төрт кіші министр кабинетке көтерілді, ал үш министр қызметтен толығымен босатылды. Қаржы министрі МакМахон Сыртқы істер министрлігіне ауыстырылды, оның орнына Лес Бьюри келді. Болашақ премьер-министр Малкольм Фрейзер қорғаныс министрі болып тағайындалды. 13 қараша – Бұрынғы әуе күштері министрі Дадли Эрвин журналистерге премьер-министр Гортонның жас хатшысы Эйнсли Готтоның оны министрлік қызметінен босатуына себепкер болғанына сенім білдірді. Эрвин сондай-ақ Готтоның Гортонға қол жеткізуді қатаң шектегенін мәлімдеді, бұл мүмкіндік ол және басқа министрлер бұрыннан ие болған. Өзін қызметтен шығару үшін қандай саяси амал қолданылғаны туралы сұрағанда ол: "Ол әдемі, ол қимылдайды, ол суыққан және оның аты – Эйнсли Готто" деді. Викторияның SEC қызметкерлері осы жылы төртінші рет түн ортасынан бастап 24 сағат бойы жұмыс істемеді, бұл электрмен жабдықтаудың кең ауқымды бұзылуына әкелді. 29 қараша – Сидней-Перт теміржол дәлізі стандартты кеңдікке қайта құру жұмысы аяқталды. 16 желтоқсан – Премьер-министр Джон Гортон 1970 жылы Вьетнам соғысынан австралиялық әскерлердің шығарылатынын жариялады.
8 January Bushfires across Victoria claim the lives of 23 people including 17 who died when a grass fire overran a group of cars on the Princes Highway at Lara, near Geelong in Victoria. About 280 fires in total burned 250,000 hectares, destroyed 230 homes and dozens of other buildings, killing 12,000 head of stock. 7 February – The Violet Town railway disaster: the Southern Aurora passenger train collides head on with a freight train. Nine people are killed. 30 April – Sir Paul Hasluck becomes Governor General of Australia after the retirement of Lord Casey. 10 May – The 1969 Tasmanian election is held, resulting in a hung parliament with the Australian Labor Party and Liberals winning 17 seats each. The deadlock is broken when Kevin Lyons of the Centre Party forms a coalition government with the Liberals and becomes Deputy Premier under Angus Bethune. 12 May – The Age newspaper in Melbourne begins the process of moving from Collins Street to Spencer Street. The move is completed on 6 October. 3 June – Melbourne Evans collision – The Royal Australian Navy aircraft carrier HMAS Melbourne collides with the United States Navy destroyer USS Frank E. Evans in the South China Sea. Frank E. Evans is cut in half and sinks, killing 74 crew. 19 June – The Commonwealth Conciliation and Arbitration Commission rules that equal pay for women doing the same work as men must be phased in by 1972. 26 September – The Poseidon bubble begins when the small mining company Poseidon NL discovers a large nickel deposit in Laverton, Western Australia. 25 October – 1969 Australian federal election: The Coalition Gorton government is narrowly re elected with a sharply reduced majority, defeating a resurgent Labor Party led by Gough Whitlam. 7 November – A Liberal Party leadership spill is held, with Prime Minister Gorton re elected as party leader over challengers William McMahon and David Fairbairn. 11 November – Prime Minister Gorton makes the most sweeping changes to the Federal Ministry since the Liberal Country Party Coalition took office in 1949. Seven back benchers are promoted to the junior ministry, four junior ministers promoted to cabinet, and three ministers dropped altogether. Treasurer McMahon was moved to External Affairs, and replaced by Les Bury. Future prime minister Malcolm Fraser was promoted to Minister for Defence. 13 November Former Minister for Air, Dudley Erwin, expresses to journalists his belief that Prime Minister Gorton's young secretary, Ainsley Gotto, was responsible for him being dropped from his ministerial position. Erwin also asserted Gotto severely restricted access to Gorton which he and other ministers had previously enjoyed. When asked what political manoeuvre had been used to get him out of office, he replied "it's shapely, it wiggles, it's cold blooded and its name is Ainsley Gotto". Victorian SEC workers strike for 24 hours from midnight for the fourth time this year, causing widespread disruption to power supplies. 29 November – The rebuilding of the Sydney Perth rail corridor to standard gauge is completed. 16 December – Prime Minister John Gorton announces that a withdrawal of Australian Army troops from the Vietnam War would begin in 1970.
Ғылым мен технология
20 шілде – НАСА «Аполлон-11» Айға қонған сәттен бастап негізгі хабар таратуын Канберрадағы «Хонисукл Крик» бақылау станциясына, содан кейін Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Паркс обсерваториясына ауыстырып, осы арқылы миссияны әлемге жеткізеді.
20 July – NASA switches the main transmission feed of the Apollo 11 Moon landing to Honeysuckle Creek Tracking Station in Canberra, then Parkes Observatory in New South Wales, which then broadcasts the mission to the world.
Фильм
27 наурыз – 2000 апта (режиссер Тим Бурсталл) көрсетілімге шығады. Бұл фильм австралиялық киноның қазіргі заманғы кезеңіндегі тұңғыш толық метражды фильмдердің бірі болғанымен, сыншылар мен көрермендер тарапынан жағымсыз қабылданып, коммерциялық сәтсіздікке ұшырады.
27 March – 2000 Weeks (directed by Tim Burstall) is released. The film was one of the first features of the modern era in Australian cinema, although it was received poorly both critically and commercially.
Теледидар
5 наурыз – «Hunter» тың шпиондық сериясының соңғы эпизоды көрсетілді. 11 наурыз – «Division 4» полицейлік процедуралық драмалық сериясы «Nine Network» телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді. 21 наурыз – Грэм Кеннеди «In Melbourne Tonight» бағдарламасы үшін Алтын Логи жеңіп алды.
5 March – The last episode of spy series Hunter is aired. 11 March – Police procedural drama series Division 4 makes its debut on the Nine Network. 21 March – Graham Kennedy wins the Gold Logie for In Melbourne Tonight.
Спорт
21 қаңтар – Боксшы Джонни Фамечон Лондонның Альберт-Холл залында кубалық Хосе Леграны жеңіп, қауырсын салмақта әлем чемпионы атанды. 12 сәуір – Карлтон Хоторнға қарсы 30.30 (210) ұпаймен жеңіс одісін тіркеп, VFL тарихындағы алғашқы қос жүздік көрсеткішті жасады, бұл 1931 жылғы бұрынғы рекордты арттырды. 6 қыркүйек – Ричмонд VFL финалдарындағы ең үлкен жеңіс көрсеткішін 118 ұпаймен жеңіліс тапқан Geelong командасына қарсы орнатты. Бұл финалдық матчтағы бірінші жүздік жеңіс болды және 1964 жылғы екінші жартылай финалда Мельбурнның Коллингвудқа қарсы 88 ұпаймен жеңісін арттырды. 20 қыркүйек – Балмен Оңтүстік Сиднейді 11–2 есебімен жеңіп, NSWRL Ругби лигасының финалында жеңіске жетті. Бұл Балменнің 1947 жылдан бергі алғашқы жеңісі болды және Балмен жолбарыстары ретіндегі соңғы жеңісі болды; кейіннен Батыс қалалық Магпилермен бірігіп, 2005 жылы Уэстс жолбарыстарын құрды. Кронулла Сазерленд соңғы орынды алып, «ағаш қасық» жүлдесін иеленді. 27 қыркүйек – Ричмонд 12.13 (85) Карлтонды 8.12 (60) есебімен жеңіп, жетінші чемпиондық атағын жеңіп алды. 2 қазан – Теннисші Род Лавер АҚШ Ашық турнирінің ерлер арасындағы жекелей сында австралиялық Тони Рошты жеңіп, екінші Гранд Слем титулын жеңіп алды (сол жылы Австралия Ашық турнирінде, Франция Ашық турнирінде және Уимблдонда да жеңіске жеткен еді). 11 қазан – Джон Фаррингтон Сиднейде 2:21:02.8 нәтижемен алғашқы ұлттық марафонда жеңіске жетті. 4 қараша – Rain Lover Мельбурн кубогын жеңіп алды.
21 January – Boxer Johnny Famechon becomes world featherweight champion, when he defeats Cuban Jose Legra in a bout at the Albert Hall in London. 12 April – Carlton achieve the first double century VFL score when they kick 30.30 (210) against Hawthorn, beating a previous record from 1931. 6 September – Richmond sets a new record VFL finals winning margin when it beats Geelong by 118 points. it is the first century winning margin in a finals match and beats the previous record margin of 88 points by Melbourne against Collingwood in the 1964 Second Semi. 20 September – Balmain defeated South Sydney 11–2 in the NSWRL Rugby League Grand Final at the Sydney Cricket Ground. It is Balmain's first premiership win since 1947, and would become their final win as the Balmain Tigers; they would later win in 2005 after their merger with the Western Suburbs Magpies to form the Wests Tigers. Cronulla Sutherland finish in last position, claiming the wooden spoon. 27 September – Richmond 12.13 (85) beats Carlton 8.12 (60) for its seventh premiership. 2 October – Tennis player Rod Laver beats fellow Australian Tony Roche in the men's singles final of the U. S. Open, achieving his second Grand Slam (having also won the Australian Open, the French Open and Wimbledon in that year). 11 October – John Farrington wins his first men's national marathon title, clocking 2:21:02.8 in Sydney. 4 November – Rain Lover wins the Melbourne Cup.