Кіріспе

1945 жылдан 1949 жылға дейін Австралияның премьер-министрі болған Джозеф Бенедикт Чифли (22 қыркүйек 1885 – 13 маусым 1951) – австралиялық саясаткер және локомотив жүргізуші. 1945 жылдан 1949 жылға дейін Австралияның 16-шы премьер-министрі қызметін атқарды. Австралияның Еңбек партиясының (АЕП) басшысы болды, ал бұрын Джон Кертиннің премьер-министрлігі кезінде, содан кейін 1941 жылдан 1949 жылға дейін Австралияның қазынашысы болып қызмет еткен. Чифли Австралияның соғыстан кейінгі қайта құру жұмыстарын анықтауымен ерекше көзге түсті. Батерст қаласында (Жаңа Оңтүстік Уэльс штаты) дүниеге келген Чифли мектепті бітіргеннен кейін Жаңа Оңтүстік Уэльс мемлекеттік теміржолдарына жұмысқа орналасып, кейін локомотив жүргізушісінің біліктілігін алды. Саясатқа қатысудан бұрын кәсіподақ қозғалысында белсенді болды және "The National Advocate" газетінің директоры болды. Бірнеше сәтсіз әрекеттен кейін Чифли 1928 жылғы федералды сайлауда парламентке сайланды. 1931 жылы Джеймс Скуллин үкіметінде Қорғаныс министрі болып тағайындалды. 1931 жылғы федералды сайлауда мандатын жоғалтқанға дейін бір жылға жуық кабинетте қызмет етті, сол сайлауда үкімет ауыр жеңіліске ұшырады. Сайлаудағы жеңілістен кейін Чифли партиялық қызметкер ретінде саясатта қалып, Ланг Еңбек фракциясына қарсы федералды Еңбек партиясының басшылығын қолдады. 1935 жылы банк жүйесіне қатысты комиссияда жұмыс істеді, ал 1940 жылы Оқ-дәрі департаментіндегі жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкер болып тағайындалды. Чифли сол жылы парламентке қайта сайланды, бұл 1931 жылдан бергі үшінші әрекеті болды. 1941 жылы жаңа Кертин үкіметінде қазынашы болып тағайындалды, бұрынғы министрлік тәжірибесі бар сирек Еңбек партиясының депутаттарының бірі болды. Келесі жылы Чифли Соғыстан кейінгі қайта құру министрі болып тағайындалды, бұл оны үкіметтің ең ықпалды мүшелерінің біріне айналдырды. 1945 жылы Кертиннің қайтыс болуынан кейін премьер-министр болып тағайындалды, жетекшілікке дауыс беруде уақытша премьер-министр Франк Фордты жеңді. 1946 жылғы Австралия федералды сайлауында Чифли аздап төмендеген көпшілік дауыспен қайта сайланды – бұл қазіргі Еңбек партиясының үкіметінің қайта сайлануының алғашқы жағдайы болды. Ол билікке келгеннен кейін бір ай өткен соң соғыс аяқталды, ал келесі үш жылда оның үкіметі әлеуметтік реформалар мен ұлтты құру жобаларын іске асырудың амбициялық бағдарламасын бастады. Бұл бағдарламаларға әлеуметтік мемлекеттің кеңеюі, соғыстан кейінгі иммиграцияның ұлғаюы, Австралия Ұлттық университетінің, Австралия қауіпсіздік ақпараттық ұйымының (ASIO) және Қарлы таулар жобасының құрылуы кірді. Жаңа заңнаманың кейбіреулері Жоғары сотта сәтті сынға алынды, нәтижесінде конституцияға әлеуметтік қызметтер саласындағы федералды үкіметтің өкілеттіктерін кеңейтуге қатысты өзгерістер енгізілді. Чифлидің кейбір интервенциялық экономикалық саясаты австралиялық бизнес тарапынан, әсіресе банктерді мемлекеттендіруге жасалған әрекеттерге байланысты жағымсыз қабылданды. Оның үкіметі 1949 жылғы Австралия федералды сайлауында жеңілді, бұл Роберт Мензистің Либералдық партиясын алғаш рет билікке әкелді. 1951 жылғы Австралия федералды сайлауынан кейін бірнеше ай өткен соң қайтыс болғанға дейін оппозиция жетекшісі қызметін атқарды; Еңбек партиясы 1972 жылға дейін үкіметке оралған жоқ. Соғыстан кейінгі өркендеуге қосқан үлесі үшін Чифли Австралияның ең ұлы премьер-министрлерінің бірі саналады. Ол Еңбек партиясы тарапынан жоғары бағаланады, оның "таудағы жарық" сөзі партия тарихында да, жалпы австралиялық еңбек қозғалысында да маңызды деп есептеледі.

Ерте өмір

Чифли 1885 жылдың 22 қыркүйегінде Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Батерст қаласында, Гаванна көшесі, 29 мекенжайында дүниеге келген. Ол Рим-католик дініндегі Мэри Энн (құрмет аты Корриган) және Патрик Чифли II-нің үш ұлының ағасы болды. Оның әкесі, темір ұстасы, Батерст қаласында Типперри графтығынан келген ирланд иммигранттарының отбасында туған, ал анасы қазіргі Солтүстік Ирландияның Фермана графтығында дүниеге келген. Бес жасында Чифлиді жесір әкесі, Патрик Чифли I, тұратын Лимекилнс шағын шаруашылығына жіберді. Чифли білімін жергілікті мемлекеттік мектепте бастады, ол күн сайынғы сабақтар өткізе алмайтындықтан «жартылай уақытты мектеп» деп аталды; ол көршілес қауымдастықпен бір мұғалімді бөлісті. 1899 жылдың қаңтарында әкесінің қайтысынан кейін 13 жасында Чифли ата-анасының үйіне оралып, екі жылдай Патрициан бауырлары мектебінде оқыды. Ол кішкентай кезінен-ақ көп оқитын, кейіннен кешкі мектептерде немесе механикалық институттарда сабақтарға қатысып, шектеулі ресми білімін толықтырды. Мектепті бітіргеннен кейін Чифли жергілікті дүкенде кассирдің көмекшісі болып жұмыс істеді. Кейін ол бір кезде тері өңдеу зауытында жұмыс істеді, содан кейін 1903 жылдың қыркүйегінде Батерст локомотив депосында «дүкенші бала» ретінде Жаңа Оңтүстік Уэльс мемлекеттік теміржолдарына қосылды. Келесі он жылда ол машина тазалаушы және отты сөндіруші болып жұмыс істеді, ал 1914 жылдың наурыз айында локомотив жүргізушісі болды. Жүргізуші лауазымы белгілі бір дәрежеде беделді саналды, сондықтан Чифлиге сертификат алу үшін бірнеше емтихан тапсыруға тура келді. Ол локомотивтерді жақсы түсінді, Батерст теміржол институтында лекция оқыды және оқытушы болып жұмыс істеді. Чифли жүк және жолаушылар пойыздарын жүргізді. Ол Батерст қаласында орналасқан және 1914 жылдың бірнеше айында Main Southern теміржолында жұмыс істегеннен басқа, Main Western теміржолында жұмыс істеді. Чифли локомотив машинистерінің қауымдастығының мүшесі ретінде еңбек қозғалысына қатысты. Ол ешқашан басшылық лауазымды атқармады, ұйымдастырушы ретінде жұмыс істегенді жөн көрді, бірақ штаттық және федералдық конференцияларға бөлімнің делегаты ретінде қызмет етті. Ол теміржол басшылығымен де, кәсіподақтың белсенді бөлімдерімен де жақсы қарым-қатынас жасап, келісімге келуге беделді болды. Алайда, Чифли 1917 жылғы Австралияның жалпы ереуілінің жергілікті көшбасшыларының бірі болды және нәтижесінде теміржолдан босатылды. Ол және көптеген ереуілшілер ақырында жұмысқа қайта қабылданды, бірақ тәжірибесінен және осымен байланысты артықшылықтарынан айырылды; Чифли локомотив жүргізушісінен отты сөндірушіге дейін төмендетілді. Қайталап әрекет еткеніне қарамастан, олардың 1917 жылға дейінгі артықшылықтары 1925 жылға дейін қалпына келтірілмеді. Ереуілден кейін Уильям Холманның штаттық үкіметі олардың кәсіподағын тіркемеді, бұл оларды басқа теміржол кәсіподақтарымен салыстырғанда қиын жағдайға түсірді. Чифли оның қайта тіркелуіне жұмыс істеді, ол 1921 жылы орын алды, сондай-ақ 1920 жылы ұлттық кәсіподақтың – Австралияның локомотив машинистерінің федерациялық одағының құрылуына қатысты. Ол 1924 жылы Ұлттық келісім және төрелік сотында сарапшы куә ретінде сөйледі, ол кейіннен машинистер үшін жаңа федералдық еңбек сыйлығын енгізді.

Ерте саяси араласуы

Чифли жас кезінде Австралияның Еңбек партиясына қосылды және ұйымдастырушы ретінде штаттық және федералды сайлау науқандарына қатысты. 1921 жылы ол жұмысшы қозғалысының айқын тілі болған жергілікті газет – The National Advocate газетінің басқармасында әкесінің орнын басты. 1922 және 1924 жылдары Чифли Батерст сайлау округіндегі Еңбек партиясының ішкі сайлауында сәтті бола алмады. 1925 жылғы Австралия федералды сайлауында ол Маккуари округінен Еңбек партиясының үміткері ретінде таңдалды. Маккуари – Батерсттен шығысқа қарай Көк таулар арқылы Сиднейдің шетіндегі Пенритке дейін созылған, кең және алуан түрлі округ болды; оған өнеркәсіптік, ауыл шаруашылығы және кен өндіру аудандары шамалас үлес қосты. Бұл елдегі ең шешімді округтердің бірі еді және соңғы рет 1919 жылы Еңбек партиясы жеңіске жеткен. Аты әйгілі болмағандықтан, Чифли сайлауда қазіргі ұлтшыл депутат Артур Мэннингке есе жіберді. Алайда, ол 1928 жылы қайтадан үміткерлікке түсті, науқаны Брюс үкіметінің танымал емес еңбек саясатына бағытталды. Ол үкіметті Оңтүстік Еуропалық мигрант жұмысшыларын елге кіргізу арқылы «Ақ Австралия» саясатын қауіпке тігуде деп айыптады, олар «Австралияға көптеген шетелдіктерді кіргізіп, бүгінде барлық австралиялықтарға тиесілі жұмыстарды иеленуде» деді. Еңбек партиясы Маккуариде 6,2 пайыздық дауыс жинады, Чифли Жаңа Оңтүстік Уэльсте үкіметтен орын тартып алған үш үміткердің бірі болды.

Алғашқы саяси мансап

1929 жылғы сайлауда Чифли 10,7 пайыздық дауыс ауытқуымен қайта сайланды, себебі Лейбористер партиясы үлкен жеңіске жетті. Джеймс Скуллин жаңа премьер-министр болды, бұл партия ішінде осы лауазымды атқарған төртінші мүше еді. Парламенттік тәжірибесі аз, қарапайым депутат ретінде Чифли Скуллин үкіметіне сайланбады, бірақ Мемлекеттік есептер комитетіне қосылды. Ұлы экономикалық дағдарыс күшейгенде, ол өзінің партиясының ішіндегі екі топтың – Джозеф Лайонс басқаратын экономикалық консерваторлар мен Джек Ланг басқаратын солшыл популистердің – үкіметтің экономикалық саясатына қатысты сын-ескертпелеріне қарсы қорғады. 1931 жылғы сайлауда Чифли Маккуари округінде 16,2 пайыздық дауыс жоғалтып, UAP партиясынан бақталасы Джон Лоусонға соңғы санауда бар болғаны 456 дауыспен жеңіліп, мандатын жоғалтты. Лейбористер партиясы Өкілдер палатасындағы 75 орынның 14-іне дейін азайытылды, сондай-ақ тағы бес министр (оның ішінде қазынашы Тед Теодор) және болашақ премьер-министр Джон Кертин де өз орындарынан айырылды.

Шөл даладағы жылдар

Ұлы депрессия кезінде парламенттік жалақысы болмаған және теміржолға оралу мүмкіндігі жоқ болған Чифли әйелінің отбасының ақшасына және Батерст газеті «The National Advocate»-тің үлестік иелігіне сүйенді. 1938 жылы Чифли және Батерсттегі көптеген басқа лейбористер Боб Хефрон құрған және Жаңа Оңтүстік Уэльстегі ALP-ді бақылайтын Ланг лейбористік фракциясының ықпалын жоюға бағытталған, бөлініп кеткен «Индустриалдық лейбористік партияға» (ILP) қосылды. Ол 1939 жылғы сәуірде Сиднейде өткен партияның жылдық конференциясына делегат ретінде қатысты. 1939 жылдың тамызында өткен біріктіру конференциясынан кейін ILP мүшелері ALP-ға қайта қосылып, Джек Лэнгтің үстемдігін аяқтады. Содан кейін Чифли ALP-ның штаттық атқару комитетіне сайланды. 1935 жылы Лион үкіметі Чифлиді Банк істері жөніндегі Корольдік комиссия мүшесі етіп тағайындады, ол бұл салада саршен болған. Ол жеке банктерді мемлекеттік меншікке беруді жақтаған жеке пікір білдірді. 1934 жылғы Австралия Федералды сайлауында Маккуари округіне қайта оралуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, Чифли 1940 жылғы Австралия Федералды сайлауында он пайыздық дауыс өте жоғары көрсеткішімен өз орнын қайта жеңіп алды. Премьер-министр болғаннан кейін Чифли Қаржы министрі қызметін де жалғастырды және премьер-министрлігінің соңына дейін осы лауазымда қалды. Бүгінгі күнге дейін Чифли Гуф Уитлэм мен Боб Хоук сияқты 1972 және 1991 жылдары өтпелі емес кезеңде өзінің Қаржы министрі болған соңғы премьер-министр болып табылады. Чифли сонымен қатар ең ұзақ қызмет еткен Еңбек партиясының Қаржы министрі болды, бұл рекордты 1991 жылы Пол Китинг бұзды, ал Китинг, Чифли сияқты, кейіннен Премьер-министр болды.

Заңнамалық жетістіктер

Өзін бұрын-соңды болмаған жағдайда қауіпсіз сезінген Чифли Лейбористік платформаның демократиялық социализм мақсатына бет бұрды. Чифлидің өмірбаясын жазғандардың айтуынша, оның үкіметі «экономикалық және әлеуметтік мәселелерге» күштірек араласуға кірісіп, жақсы жұмыс орындары, толық жұмыспен қамту және «байлық, табыс және мүмкіндіктерді теңестіруге» бағытталған саясатты жүзеге асырды. 1946 мен 1949 жылдар аралығында жүзеге асырылған реформалардың мөлшері соншалықты үлкен болды, Австралия Парламенті сол кездегі рекордтық 299 Парламент Актісін қабылдады, бұл Екінші Фишер үкіметінің бұрынғы 113 Актісінен әлдеқайда көп. Басқа шаралармен қатар, Чифли үкіметі британдық Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің үлгісіндегі жалпыға бірдей денсаулық сақтау жүйесін құру туралы заң қабылдады, соның ішінде қажетті дәрі-дәрмектердің тегін тізімі бар. Бұл заңға Австралияның Жоғары сотында Австралияның Медициналық қауымдастығының алдағы ізі болған Британдық Медициналық қауымдастықтың австралиялық филиалдары қарсылық көрсетті. Австралия Конституциясын өзгерту үшін сәтті өткізілген санаулы референдумдардың бірі – 1946 жылғы Әлеуметтік қызметтер референдумы Чифли үкіметінің әлеуметтік қамқорлық және әлеуметтік қамсыздандыру саласындағы көптеген заңнамалық бастамаларын жүзеге асыруға мүмкіндік берді және фармацевтикалық жәрдемақылар мен медициналық және стоматологиялық қызметтер бойынша федералды заңнаманы бекітті. Сонымен қатар, ол зейнетақы, жәрдемақы және төлемдер бойынша федералды заңнаманы бекітті. Мысалы, референдум өткен жылы зейнеткерлер үшін жеңілдетілген бағада радио лицензиялары енгізілді, кейіннен олар жесірлерге және теледидар лицензияларына дейін кеңейтілді. Келесі жылы, 1947 жылы, Австралия аборигендеріне қатысты емес, басқа да нәсілдік шектеулер алынып тасталды, ал әйелдерге берілетін жәрдемақы кем дегенде үш жыл бойы зейнеткермен бірге тұрған әйелдерге төлене бастады. Бұл Австралияның қазіргі заманғы қоғамдық денсаулық сақтау жүйесінің маңызды бөлігі болып табылатын Фармацевтикалық жәрдемақылар схемасын (PBS) енгізуге жол ашты. 1947 жылдың шілдесінен бастап бала тууға күтілетін күнге дейін төрт апта бұрын аналық жәрдемақыны алдын ала төлеуге болады. Сонымен қатар, аналық жәрдемақыға ие болу құқығы шетелдік ретінде саналатын, бірақ Австралияда 12 ай бойы тұрған аналарға да берілді. Сол жылы балаға арналған жәрдемақыға құқығы күйеуі психикалық ауруханада жатқан әйелдерге және балаға қамқорлық, күтім және бақылау жасайтын жалғыз басты мүгедек зейнеткерлерге берілді. Бірінші бала үшін аптасына 5 шиллинг қосымша жәрдемақысы қамқорлық құқығы бар және балаға жәрдемақының тең немесе одан да көп мөлшерін жұмсап алған алушыға беріледі. Балаларға арналған қосалқы жәрдемақы туралы заңға өзгерістер енгізіліп, Австралиядан уақытша кеткен австралиялықтар мен жаңадан келген көшіп келушілер жәрдемақы алуға мүмкіндік алды. Сонымен қатар, 1947 жылдың шілдесінен бастап, өмір сүру кезінде зейнетақы алуға құқығы бар қарт пен мүгедек зейнетақысына үміткерлерге жерлеу жәрдемақысы төленеді. Әлеуметтік қызметтерді біріктіру туралы 1947 жылғы заңға сәйкес, асыраушы бір немесе бірнеше баласы бар ер адамның әйел серіктесі болған жағдайда, әйелінің жәрдемақысын алмайтын жағдайда қосымша жәрдемақы төленеді; ішінара асыраушы жұбайы үшін ішінара қосымша жәрдемақы төленеді; және заңды түрде бөлек тұрған немесе күйеуінен бөлек тұрақты өмір сүруі мүмкін әйелдер жәрдемақы алуға құқылы болды. Бен Чифлидің үкіметі Комонвеллдің жұмыспен қамту қызметін құруды, мемлекеттік тұрғын үй құрылысына арналған федералды қаражатты енгізуді және 1948 жылғы Акустикалық зертханалар туралы заңды қарастырды, ол Комонвелл акустикалық зертханаларын есту қабілетінің төмендеуіне қатысты ғылыми зерттеулер жүргізу үшін құрды. Ұлттық денсаулық сақтау қызметін құруға ұмтылыстары сәтсіз болғанымен, Чифли үкіметі ауруханалық емдеудің сапасы мен қол жетімділігін арттыру үшін штаттармен келісім жасауда табысты болды. 1948 жылғы Психикалық мекемелер туралы заң Психикалық ауруханалар туралы заңға сәйкес, психикалық ауруларды қаржыландыруға Комонвелттің кіруін белгіледі, онда тегін емдеу үшін штаттарға психикалық ауруханалар пациенттерінің туыстарына төленген төлемдерге тең жәрдемақы төленді. Чифли мен Кертиннің Еңбек үкіметтерінің Австралияның әлеуметтік қамқорлық қызметтерін кеңейтудегі жетістіктері 1947 жылғы Әлеуметтік қызметтерді біріктіру туралы заңға сәйкес жиналды, ол әртүрлі әлеуметтік қызметтер жәрдемақыларын біріктірді, кейбір қолданыстағы әлеуметтік қамсыздандыру ережелерін жеңілдетті және әртүрлі жәрдемақылардың мөлшерін арттырды. Жоғары білім саласы Австралия Ұлттық университеті мен Комонвелл Білім беру кеңсесінің құрылуы арқылы кең ауқымда пайда тапты. 1948 жылдың шілдесінде экспорттан түсетін табысты тұрақтандыру және ауылшаруашылық қызметін кеңейтуге штаттарға қосымша қаржылық гранттар беру мақсатымен Сүт өнеркәсібі қоры құрылды. 1946 жылы Көмір өнеркәсібі трибуналы мен Бірлескен Көмір кеңесінің құрылуы шахтерлер үшін маңызды пайдалар әкелді, сондай-ақ өмірлік сақтандыру кең ауқымда реттелді. Чифли үкіметінің заңнамаларының арасында соғыстан кейінгі көші-қон схемасы, Австралия азаматтығының құрылуы, Snowy Mountains Scheme құрылысының басталуы, Комонвелл жұмыспен қамту қызметін құру, мемлекеттік тұрғын үй құрылысына арналған федералды қаражатты енгізу, университет білімін кеңейту үшін Университет комиссиясын құру және тегін ауруханалық емдеу кірді. Бір тарихшы атап өткендей, Чифли үкіметі «экономикалық даму мен әлеуметтік қолдауды ұстамдылықпен және реттеумен теңдестіріп, соғыстан кейінгі Австралияның экономикалық өркендеуі үшін негіз қалады».

Кейінгі даулы әрекеттер

1947 жылы Чифли үкімет банктерді мемлекеттендіруді бастайтынын жариялады. Бұл баспасөзден үлкен қарсылық туғызды, және орта таптың пікірі Еңбек партиясына қарсы бұрылды. Жоғары сот Чифлидің заңын конституцияға қайшы деп шешті. Үкімет бұл шешімге қарсы Приви кеңесіне (Privy Council) шағым жасады, бірақ кеңес Жоғары соттың шешімін қолдады. 1949 жылдың маусым айында көмір өнеркәсібінде ұзаққа созылған және қатал ереуіл басталды, ол жұмыссыздыққа және қиындықтарға әкелді. Чифли бұл ереуілді Коммунистік партияның жұмысшы класының партиясы ретінде Еңбек партиясының орнын басып алуға жасаған әрекеті деп есептеді және ереуілді тоқтату үшін 13 000 әскер жіберді.

Қарсылық

Чифлидің жасы 64-ке толған еді және денсаулығы нашар болды (Кертин сияқты, ол өмір бойы темекі шегуші еді), бірақ ол саясаттан зейнетке шығудан бас тартты. Үкіметтен тыс болғанымен, Сенатта көпшілікті сақтап қалған Чифли Еңбек партиясының басшысы болып, Оппозиция көшбасшысы атанды. Оппозициялық Сенаттағы көпшілік Еңбек партиясы ұсынған түзетулердің қабылдануын немесе Мензис үкіметінің заңдарының толығымен тоқтатылуын қамтамасыз етті. Мензис 1950 жылы Австралия Коммунистік партиясын тыйым салу туралы заң жобасын ұсынды. Ол Чифлидің оны қабылдамай, екі палатаны таратуға себеп болатынын күтті. Мензис екі палатада да көпшілік дауысқа ие болу үшін «коммунизмге жұмсақ көзқарас» тақырыбын қайтадан қолдануды үміттенеді. Бірақ Чифли заң жобасын қайта жөндеуден кейін қабылдады (алайда, Жоғарғы сот оны күштен шығарды). Алайда, Чифли бірнеше айдан кейін Мензистің Ұлттық банк туралы заң жобасын қабылдамаған соң, Мензис 1951 жылдың сәуір айында екі палатаны таратуға шақырды. Чифли Еңбек партиясын Палатада бес орынға ие етсе де, Сенатта алты орынды жоғалтып, Коалиция екі палатаның да бақылауын қолына алды. Мензис Чифлидің қазасы туралы Парламент үйіндегі Король залында Федерацияның 50 жылдығына арналған парламенттік бал кезінде естіді (Чифли шақырылған еді, бірақ қатысудан бас тартқан). Мензис қатты қайғырып, әдеттегідей сыртқы бейжайлықтан бас тартып, тартымды дауыспен былай деді: «Бүгінгі тойда сіздерге мырза Чифлидің қайтыс болғанын айту мен үшін өте қиын міндет. Ол туралы қазір сөйлегім келмейді, себебі біз саяси қарсыластар болғанымызға қарамастан, ол менің де, сіздің де досыңыз және ұлы австралиялық еді. Сіздердің барлығыңыз осы жағдайда мерекелік шараларды тоқтатуға келісесіздер деп ойлаймын. Мұндай жағдайда партиялық саясатқа мән берудің қажеті жоқ. Қызығы, Парламентте біз өте жақсы қарым-қатынастамыз. Кейде біз саясатымыз әртүрлі болса да, ең жылы достық сезімдерді табамыз. Мырза Чифли осы елге жылдар бойы үлкен қызмет етті». Чифли 1951 жылдың 18 маусымында Батерст қабірістанында жерленді.

Жеке өмір

Чифли 1914 жылғы 6 маусымда Элизабет Маккензиге (Лиззи деп аталды) үйленді. Ол Джордж Маккензидің қызы еді. Олар 1912 жылы танысып, бірақ бала кезінен білген. Маккензилер пресвитериан дінінде болды, ал Элизабет Чифлидің католик дініне өтуін қаламады. Католик шіркеуінің аралас некелерге қарсылығына байланысты, олар Сиднейдегі Глебтегі пресвитериан шіркеуінде үйленуді шешті. Олардың ата-аналары осы одаққа қарсы болды және тойға қатыспады, бірақ кейін олар және олардың отбасылары татуласты. Маккензилер салыстырмалы түрде бай болды, ал Чифли «Батерстің салыстырмалы түрде таптық қоғамында, оның үмітіне сай ақшаға үйленгендей» көрінді. Үйленгеннен кейін Чифлидің қайын атасы оларға Батерст қаласындағы Басби көшесіндегі үйді сыйға берді, олар қалған өмірін сонда өткізді. Қазір бұл үй Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұра тізіміне «Бен Чифлидің үйі» деп енгізілген және 1973 жылдан бері үй-музей ретінде жұмыс істейді. Чифли мен оның әйелі баласыз болды. Шамамен 1915 жылы ол «ауыр денсаулық мәселесінен» зардап шекті, мүмкін түсік тартқан. Олар көбінесе бөлек өмір сүрді, бастапқыда оның теміржолдағы жұмысының, кейін саяси мансабының себебінен. Ол Батерсттен сирек шықты және күйеуі премьер-министр болған кезде де Канберрада тұрмады. Ол әдетте қалаға тек ерекше жағдайларда ғана барып тұратын. Денсаулығының нашарлығы күйеуінің сайлау науқанына қатысуына кедергі келтірді және ол саясатқа қызығушылық танытпады. Дегенмен, олар «өмірі бойы жақын және қамқор қарым-қатынаста болған сияқты». Ол күйеуінен 11 жыл кейін, 1962 жылы қайтыс болды. Оның өмірбаяуын жазған Дэвид Дэйдің айтуынша, Чифли жеке хатшысы Филис Доннеллимен ұзаққа созылған некеден тыс қарым-қатынаста болған. Дэй олардың қарым-қатынасы 1928 жылы Чифли парламентке сайланғаннан кейін көп ұзамай басталды деп сенді және 1951 жылы қайтыс болғанға дейін тоқтамастан жалғасты; ол соңғы жүрек талмасына ұшыраған кезде Кураджонг қонақ үйіндегі бөлмесінде болды. Олар бір қонақ үйде тұрып, Канберрада бос уақыттарын бірге өткізгендері белгілі. Ол көптеген сапарларында да онымен бірге болды. 1940 жылғы сайлауда Чифлидің науқан жетекшісі Фрэнк Славиннің сөзіне сүйенсек, оның әйелі бұл қарым-қатынасты білген және оған төзімділік танытқан. Дэй сондай-ақ Чифлидің Филистің үлкен әпкесі Неллмен де ұқсас қарым-қатынаста болуы мүмкін деп болжады. Ол 1930 жылдары оған қаржылай көмек көрсетті, тіпті Батерст қаласында үй сатып алды. Дэй өз қорытындыларын Доннели отбасымен және Чифлиді білетін басқа Батерст тұрғындарымен сұхбаттасуларға негіздеді. Оның бұл мәлімдемесін Чифли отбасы мүшелері жоққа шығарды, ал оның кітабының кейбір рецензиялары Чифлидің Доннели сестерінің бірімен болған қарым-қатынасының жыныстық сипатта болды деген қорытындыға келуге жеткіліксіз дәлелдер бар деп санайды.

Мұра

1987 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльстің Еңбек партиясы үкіметі Сиднейдің батыс аймағында салынатын жаңа университетке Чифли университеті деген ат беруге шешім қабылдады. 1989 жылы жаңа Либерал партиясы үкіметі оның атын Батыс Сидней университеті деп өзгертуі салдарынан дау туды. Еңбек партиясы қайтадан үкіметке келген соң өткен пікірсайыста Чифли университетінің атын өзгерту туралы шешімнің Батыс Сидней атауын маңызды және ұзаққа созылатын институттармен байланыстыру ниетін көрсеткені айтылды. Бұл идея ақырында Боб Каррдың қолдауын алды, ол кейін Жаңа Оңтүстік Уэльстің премьер-министрі болды.

Танымал мәдениетте

Чифлиді 1984 жылғы "Соңғы бекініс" телесериалында Билл Хантер, 1988 жылғы "Шын жүректер" мини-сериалында Эд Деверо, ал 2007 жылғы "Кертин" фильмінде Джефф Моррелл сомдады.