Кіріспе

2005 жылғы ресейлік соғыс фильмі

"9-шы рота" (9 рота) – Федор Бондарчук режиссерлік еткен және Ауған-Кеңес соғысы кезінде өтетін 2005 жылғы ресейлік соғыс фильмі. Фильм 1988 жылдың басындағы "Магистраль" операциясы барысында, Ауғанстандағы соңғы ірі ауқымды кеңестік әскери операция кезінде 3234 биіктігінде болған нақты шайқасқа шартты түрде негізделген. Фильм сыншылар тарапынан жағымды баға алды. Бұл фильм 79-шы "Оскар" сыйлықтарындағы "Үздік шетелдік фильм" номинациясына Ресейден ұсынылған, бірақ номинацияға ілікпеді.

Сюжет

Красноярск қаласындағы қоштасу рәсімінде Кеңес Армиясының жас сарбаздары әскери міндетке аттануға дайындалуда. Лютжи (Артур Смолянинов) – жаңа ғарышкерлердің бірі, Чугун (Иван Кокорин), Гиоконда (Константин Крюков), Ряба (Михаил Евланов), Стас (Артем Михалков), Серый (Иван Николаев) және Воробей (Алексей Чадов) есімді жігіттермен бірге топ құрайды. Олардың мүдделері мен мінездерінің әртүрлілігі бастапқыда бір-бірімен байланыс орнатуды қиындатады. Өзбекстанның Ферғана аңғарындағы жаттығу лагеріне келгеннен кейін, олар тағы бір сарбаз – Грозный қаласынан келген чечен сарбазы Пиночетпен (Сослан Фидаров) және олардың жаттығу нұсқаушысы, Афғанстанда бірнеше рет болған тәжірибелі, жарақат алған аға сержант Дигаломен танысады. Ол рекруттерге қатал қарайтын қатыгез жаттықтырушы. Жаттығу барысында сарбаздар өздерінің айырмашылықтарын жеңіп, байланыс орнатады. Жаттығулар арасында олар пластикалық жарылғыш заттарды қолдану бойынша сабақтарды және Ауғанстанның этникалық топтары мен салты туралы ақпаратты алады. Бағдарлама барысында кеңес генералы ВДВ-дегі біреудің басқа бөлімшеге ауысу туралы ойы өзгергенін сұрайды. Воробей мен Серый бастапқыда кетіп қалуды жоспарлаған, бірақ бөлімде қалуға шешім қабылдайды. Кейін Дигало сарбаздарды оятып, барлығын аяусыз ұрады. Көптеген адамдар оның психикалық денсаулығының нашарлағанын айтса да, кейін ол олармен бірге Ауғанстанға баруды қалағанын, бірақ өтініші қабылданбағанын біледі. Содан кейін сарбаздар Ауғанстанға ұшақпен кетеді. Баграм әуежайына келгенде, оларды әскери қызметін аяқтап, үйлеріне қайтып бара жатқан ВДВ жасағының тобы күтеді. Кетіп бара жатқан сарбаздың бірі жаңа келгендердің бірі Лютжиге бірнеше рет саяхаттаған және көптеген шайқастардан аман қалғанын айтқан талисман сыйлайды. Ұшып кеткеннен кейін, көлік ұшағына жақын таулардан зымыран тиеді, нәтижесінде ұшақ жанып, қирап қалады. Бұл жаңа сарбаздарға соғыстың алғашқы дәмін таттырады. Көп ұзамай сарбаздар 9-шы ротаға тағайындалады, онда олардың жаттықтырушысы және нұсқаушысы Дигало бұрын қызмет еткен. Пиночет пен Ряба басқа бөлімшеге ауыстырылады, бұл Лютжи мен оның достарынан оларды бөліп тастайды. Олар Дигалоның оң қолы Погребняк "Хохол" (Федор Бондарчук) есімді кісімен танысады. Олар сержант Афанасиев "Афанасий" (Дмитрий Мухамадеев) және сержант Курбанхалиев "Курбаши" (Амаду Мамадаков) есімді сарбаздармен де танысады және олардың бәрі Дигало ауруханаға түскенге дейін бірге қызмет еткенін біледі. Осы уақытта Чугунға Помидор (Александр Баширов) Самылиннің Ауғанстандағы қызметі кезінде қолданған автоматты тартады. Хохол Дигалоның ротадағы өмірі мен Ауғанстандағы қызметтік сапарларындағы әдеттері туралы айтады. Кейін рота штабтан шығып, 9-шы ротаның жаңа бөлігіне айналатын кеңес әскерлерінің аванпостына жарақаттар жеткізуге барады. Базаға бара жатқанда Афанасий ротаның жаңа мүшелеріне олардың одақтастары, Ауған армиясының соғыс кезінде офицерлерінің жаппай қашуынан моральдық жағынан әлсірегенін айтады. Барлық қажетті жарақаттарды жеткізіп, түннің көп бөлігін базада өткізгеннен кейін, Патефон (Александр Шейн) ротаға ату жаттығуын ұйымдастырады. Олар Ахмет (Марат Гудиев) бастаған моджахедтер тобына тап болады, олар қысқаша шайқасқа түсуден бұрын Патефонмен сөз таластырады. Келесі күні Воробей Ахметпен кездеседі, оны қарумен ұстап, тастан сырғып кеткеннен қорқып, оны атып өлтіреді. Бұл оны моджахедті өлтірген ротаның алғашқы мүшесі етеді. Содан кейін рота келесі тапсырмасына кетеді. Рота көп ұзамай Операция "Магистраль" аясында майданға жіберіледі және атын атамайтын төбені кез келген құнмен ұстауға бұйрық алады. Олар төбені бекініп, базаға айналдырады. Бірақ сол түні оларға моджахедтер шабуыл жасайды. Тек Ряба ғана шабуылдан аман қалады, өйткені шабуылдан алыс кордон толығымен жойылды, ол оны сөйлеуге және қимылдауға қабілетсіз қалдырды. Моджахедтер тағы да шабуыл жасамауы үшін бірнеше сарбаз төбені күзетуге бұйрық алады. Алайда Стас күзет кезінде ұйықтап қалады және Хохол, Афанасий және Курбаши оны ұрып-соғады. Келесі күні Гиокондаға отты табу тапсырылады. Ол қарт ауған екі кісісімен кездеседі, ол тіл білмесе де, оны өз ауылына жетеледі. Ауылға шабуыл бола қоюынан қорқып, Гиоконда ауылға кіріп, қарт кісінің үйіне барады. Ол қарт кісіні көргеннен кейін "харам" деп айта бастайды. Ақырында ол ауылда тұратын баладан тамақ алмастырып, отты алады. Ауылдан шығып келе жатқанда, ол капитан Быстров (Алексей Кравченко) бастаған рота мүшелерімен кездеседі, олар ауылға шабуыл жасауға дайын еді. Бірнеше күннен кейін базаға конвой келеді, бірақ моджахедтер шабуыл жасайды, көптеген адамдар қаза табады және бірнеше көліктер қирап қалады. Атыс кезінде жараланған Ряба психикалық күйзеліске ұшырап, атыс тоқтатылуын сұрап бақирып, басына оқ тиеді. Капитан Быстров та атыс кезінде қаза табады. Осы уақытта Хохол, Лютжи және Воробей моджахедтердің жер астындағы позицияларына шабуыл жасайды, бірақ олардың жауы ауылда екенін білгеннен кейін кері қайтуға мәжбүр болады. Рота ауылды тазартуға тырысады, ол бос екендей көрінеді. Стас жас баланың көрінеді және оны өлтірмеуге шешім қабылдайды, бірақ ол айналғанда бала оның арқасына оқ атып, көп ұзамай қайтыс болады. Рота ауылды БМ-21 "Град" реактивтік жүйелерімен бомбалауға мәжбүр болады, ал рота Стастың өліміне қайғырады. Кейін Афанасий ротадан бірнеше сарбазды өтіп бара жатқан армия конвойынан азық-түлік банкаларын ұрлауға жетектейді. Сарбаздар Ауғанстаннан демалысқа шыққаннан кейін болашаққа қатысты жоспарларын айтады. Сол түні рота Михаил Горбачевтің радиодағы сөзін тыңдап, құрбан болған жолдастарына тост көтереді. Содан кейін Пиночет рота базасына оралып, достарымен қайта қосылады: ол өз бөлімшесінде қиындыққа тап болып, 9-шы ротаға қайта тағайындалды. Оны қарсы алып, рота советтік эстрадалық музыкасымен билеп, тойлайды. Келесі күні, ротаның барлық мүшелері ұйықтағанда, Гиоконда базадан шығып, пейзажды салуға шығады. Сурет салып жатқанда, үлкен моджахедтер тобы келеді және ол басқаларды шабуыл туралы ескертуге тырысқанда басына оқ тиеді. Кенеттен шабуылға реакция жасап, 9-шы рота жауап береді, бірақ минометтермен атқыланады. Патефон радио арқылы күш сұрауға тырысқанда, миномет оқ тиіп, байланыс желісі бұзылады. Рота қайтадан окопқа кіріп, моджахедтермен шайқасады, Хохол бірнеше сарбазға минометпен жау позицияларын атқылауға бұйрық береді, бірақ Хохолдың позициясына зымыран тиеді, оның екі сарбазы қаза табады, жау позицияларын атқылау тоқтатылады. Көп ұзамай моджахедтер желіні бұзып, қолма-қол шайқас басталады. Тағы бір минометтік оқ тиеді және Хохол қаза табады, ал Курбаши оқтан қаза табады. Воробей шайқас кезінде тізесіне оқ тиеді және өз серіктеріне жете алмайды, Чугун оған көмектесу үшін моджахедтерге шабуыл жасайды, бірақ көп ұзамай қаза табады. Жараланған Воробей моджахедтерге жақындағанда, өзін-өзі гранатамен жардырады. Бұл Лютжиді қорқынышсыз түрде Самылиннің автоматтарымен моджахедтерге шабуыл жасауға итермелейді, сонымен қатар рота да шабуылға қатысады. Олар қысқа уақытқа басымдыққа ие болып, жауынгерлерді өз позицияларына қайтаруға жетеді. Азық-түлік азы және байланыс құралдары жоқ, рота жағдайды бағалайды: олардан тек жеті адам тірі қалды, барлық офицерлер қаза тапты және олардың оқ-дәрісі азайып барады. Лютжи Афанасидің басшылығымен ротаның соңғы сарбаздарын қорғауға шығады...

Шығару

Фильм 2005 жылдың қыркүйек айында шықты. 2005 жылы тұңғыш рет көрсетілгенімен және бірнеше елде телеарналарда көрсетілсе де, АҚШ-та ол 2010 жылға дейін DVD форматында жарық көрмеді.

Кассалық жинақ

"9-ші рота" фильмі Ресейдегі прокатта сәтті өтті, алғашқы бес күнінде 7,7 миллион долларлық табыс әкеліп, жаңа отандық рекордты орнатты.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes жинаған 16 шолу негізінде, «9-ші рота» фильмі сыншылардың 69% мақұлдауына ие, орташа бағасы 5.93/10. Фильмге сол соғыстың ардагерлері бірқатар дәл келмейтін тұстарды көрсеткенімен, билет сатылымы көрсеткендей, ол көпшілік тарапынан, тіпті Ресей президенті Владимир Путин тарапынан да қолдау тапты.

Марапаттар мен ұсыныстар

2006 жылы Ресей бұл фильмін «Оскар» сыйлығының «Ең үздік шетелдік фильм» номинациясына ұсынды. Сонымен қатар, Ресей кино өнер академиясы фильмге «Алтын бүркіт» сыйлығын берді.