Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландиялық жазушы (1902–1940)
Dutch writer (1902–1940)
Менно тер Браак (26 қаңтар 1902 – 14 мамыр 1940) – голландиялық модернист жазушы, сыншы, эссеші және журналист.
Menno ter Braak (26 January 1902 – 14 May 1940) was a Dutch modernist writer, critic, essayist, and journalist.
Ерте мансап
Тер Браак Эйберген қаласында дүниеге келді және Тиль қаласында өсті, онда ол үлгілі оқушы болды. Ол Амстердам университетінде голланд тілі мен тарих мамандықтарын оқыды. Ол «Propria Cures» студенттік журналына тұрақты түрде материалдар жазып, киноны зерттеумен (сол кезде бұл өте жаңа ғылым болатын) айналысты. Йорис Ивенспен бірге Менно тер Браак анимациялық фильмдерді зерттеу үшін «Filmliga» (Кино лигасы) ұйымын құрды. Ол Орта ғасырлық император Отто III туралы докторлық диссертациясын қорғады және бірнеше орта мектепте мұғалім болып жұмыс істеді, соңғысы Роттердамда болды.
Ter Braak was born in Eibergen and grew up in the town of Tiel where he was an exemplary student. He went on to the University of Amsterdam where he majored in Dutch and History. He was a regular contributor to the student magazine Propria Cures and involved himself in the study of film (then a very young discipline). Together with Joris Ivens, Menno ter Braak was also a founder of the Filmliga (Movie League), an organisation for the study of animated film. He completed a Ph. D. dissertation on the medieval emperor Otto III and consecutively worked as a teacher in a number of secondary schools, lastly in Rotterdam.
Форум қозғалысы
1932 жылы тер Браак Эдди ду Перронмен бірге "Форум" әдеби журналын іске қосты, ол 1930 жылдары голланд тіліндегі әлемдегі ең маңызды әдеби басылымдардың біріне айналды (оған фламанд зиялылары да белсенді қатысты). "Форум" мәдени элитаның бекінісі ретінде кеңінен танылды, ол жоғары мәдени деңгейдегі әңгімелесуді, рационалды әдеби сынды, дәйекті жекелейлікті және барлық зияткерлік әшекейлеуге қатыгез қарсылықты жақтады. "Vent boven vorm" (шамамен аударғанда: "тұлға формадан басым") – "Форум" қозғалысының ұраны болды, ал Мультатули оның ең маңызды өкілдерінің бірі еді.
In 1932 ter Braak, together with Eddy du Perron and , started the literary magazine Forum which proved to be one of the most important literary periodicals in the Dutch speaking world (it expressly involved Flemish intellectuals as well) in the nineteen thirties. Forum is widely considered a bulwark of cultural elitism, advocating a high cultural level of discourse, a rational form of literary criticism, consequent individualism and a stern disapproval of all intellectual ornamentation. “Vent boven vorm” (loosely translated: ‘personality over form’) was the catchword of the Forum movement, and Multatuli was one of its most important paragons.
Саяси қатысу
1933 жылы тер Браак парламенттің әлеуметтік демократиялық депутаты және пастор Ян Ламбертус Фабердің қызы Ант Фаберге үйленді. Олар Гаагаға көшіп барды, онда Тер Браак голландтық либералды күнделікті газеті Het Vaderland (Отан) әдеби бөлімінің редакторы болып жұмыс істеді және нацизмнің жақындап келе жатқан қатеріне бірінші болып түсінген голландтардың бірі болды. Осы жылдары ол «Құқық сақтау комитетін» (Comité van Waakzaamheid) құрды. Ол қоғамдық зиялы ретінде эсселерімен танымал, олардың көпшілігі Еуропа мәдениеті мен саясаты, немесе олардың қосындысы туралы болып келеді. Ол Ницшенің күшті ықпалында болды және оның стилі қасақана түрде парадоксалды.
In 1933 ter Braak married Ant Faber, daughter of the social democratic member of parliament and reverend Jan Lambertus Faber. They moved to The Hague, where Ter Braak joined the Dutch liberal daily Het Vaderland (the Fatherland) as a literary affairs editor and was one of the first Dutchmen to understand the looming threat of Nazism. It is in these years that he started het Comité van Waakzaamheid (the Committee for Vigilance). As a public intellectual, he is most famous for his essays, most of which deal with European culture, politics, or a mixture of the two. He is distinctly influenced by Nietzsche and his style is deliberately paradoxical.
Кейінгі жазба
Соңғы және ең танымал эсселерінде ол өзін "жоғары" және "рухани" құндылықтарға бағындыруға ұмтылатын адамдарды сынап, осы құндылықтардың артындағы, өздерінің мақсаттарын ілкілеп алға жылжытатын иерархияларды әшкерелейді. Осы сыртқы билік пен жалған құндылықтарға бағынуға қарсы тер Браак honnête homme, "Адал адам" идеалын ұсынады, ол өзін басқалардың күтулері мен жүйелеріне бейімдемейді. Табиғатынан дауласушы болған ол өзіне түрлі қарсыластар тауып, өмірінің соңына қарай, католицизм, либералды гуманизм, марксизм және фашизм сияқты, ол "тұманды ұжымдықтар" деп есептейтін идеологиялардың өзін жариялаған өкілдерімен қарым-қатынасқа түсті, олардың арасындағы пікір алмасу кейде ашық қарсылыққа ұласты.
In his last, and best known essays he chastises those who would subject themselves to "higher" and "spiritual" values, unmasking the hierarchies behind those values who are working to further their own agenda. Against this subjection to extraneous authorities and false values, ter Braak posits the individualist ideal of the honnête homme, the "Man of Integrity" who will not conform himself to other people's expectations and systems. A born polemicist, he managed to find himself a diverse group of opponents and by the end of his life had entered into polemics, some of which were hostile with the self proclaimed representatives of what he considered to be "nebulous collectivisms" such as Catholicism, liberal humanism, Marxism and fascism.
Өлім
Өмірінің соңына таман ол Нидерландыдағы қарқынды өсіп келе жатқан антифашистік қозғалысқа белсенді қатысты. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол терең депрессияға түсті. 1940 жылдың 14 мамырында, нацистік Германия Нидерландыға шабуыл жасағаннан кейін төрт күн өткен соң, Люфтваффе оның туған қаласы Роттердамды қырып-жойды. Осы күні ертерек тер Браак пен оның әйелі Шевенинген портынан қайықпен Англияға қашуға бола ма екенін білуге тырысты, бірақ аталған жағдайда мұндай сапардың тым қымбат екенін анықтады. Голландия армиясының жоғарғы басшылығы кешке капитуляция жариялағанда, Менно мен Ант тер Браак, Менноның ағасы Вим мен Анттың жартылай қарындасы Минекеге, сондай-ақ Гаагаға барды. Сол жерде Менно тер Браак седативтік дәріні уыт инъекциясымен бірге пайдаланып (көптеген жағдайларда оның ағасы, невролог болғандықтан, осы инъекцияны жасаған) өз-өзіне қол жұмсады. Қызыққа толысы, оның досы ду Перрон да сол шамада ангина пекторисінен туған жүрек талмасынан көз жұмды. Менно тер Браактың әсері өте зор болды және 1950 жылдарға дейін сақталды; елуінші жылдары оның ықпалы төмендеді, бірақ бірқатар әдеби журналдар, әсіресе Libertinage және Tirade, тер Браактың көптеген идеяларына адал қалды.
Towards the end of his life he became increasingly involved in the growing anti fascist movement in the Netherlands. When the Second World War broke out in 1939 he fell into a deep depression. Four days after Nazi Germany had invaded the Netherlands, on 14 May 1940, the Luftwaffe carpet bombed his former hometown Rotterdam. Earlier that day, ter Braak and his wife had made a half hearted attempt to find out if they could flee to England by boat from the port of Scheveningen, only to learn that under the circumstances such a trip was prohibitively expensive. When the Dutch army's supreme command announced capitulation in the late afternoon, Menno and Ant ter Braak went to the house of Menno's brother Wim and Ant's half sister Mineke, also in The Hague. There, Menno ter Braak committed suicide by using a sedative, combined with an injection of poison (most likely administered by his brother, who was a neurologist). Coincidentally, his friend du Perron died at about the same time from a heart attack caused by angina pectoris. Menno ter Braak's influence remained fairly large and lasted well into the 1950s; during the fifties his influence began to wane but a number of literary periodicals, especially Libertinage and Tirade remained faithful to a number of ter Braak's ideas.