Кіріспе
Аргентиналық жазушы және философ Марио Луис Родригес Кобос (6 қаңтар 1938 – 16 қыркүйек 2010), сонымен қатар Сило деген атпен танымал, Аргентиналық жазушы және Адамгершілік қозғалысын құрған адам. Белсенді сөз сөйлеуші, ол саясат, қоғам, психология, руханият және басқа да тақырыптарға қатысты кітаптар, әңгімелер, мақалалар мен зерттеулер жазды. Өзін қарапайым жазушы деп сипаттаса да, көптеген адамдар оны ойшыл және философ деп санайды, себебі ол өте көп мәселелер туралы жазған.
Mario Luis Rodríguez Cobos (6 January 1938 – 16 September 2010), also known by the mononym Silo, was an Argentine writer and founder of the Humanist Movement. An active speaker, he wrote books, short stories, articles and studies related to politics, society, psychology, spirituality and other topics. Although he described himself simply as a writer, many see him as a thinker and philosopher, based on the diversity of issues about which he has written.
Өмірбаян
Сило Аргентинаның Мендоса қаласында испан текті орта таптық отбасында дүниеге келді. Оның әкесі шарапшы Рафаэль Родригес (Гранададан), анасы Мария Луиза Кобос – баск және музыка мұғалімі. Ол үш баланың кенжесі, екі үлкен бауыры – Ракель мен Гильермо. Бастауыш және орта білімін Маристас бауырластығында алды, жақсы бағаларға қол жеткізіп, гимнастикамен айналысты, әсіресе қолға тіреуде (поммель атты) маманданған және аймақтық жарыстарда жоғары нәтижелер көрсетті. Сонымен қатар, ол түрлі жастар ұйымдарына қатысып, өте белсенді әлеуметтік және рухани өмір сүрді. Француз және итальян тілдерін, сондай-ақ философияны терең зерттеді. Мәдени журналдарда мақалалары жарияланды. Сило Кордова ұлттық университетінде үш жыл заң оқыды, кейін туған қаласына оралып, Куйо ұлттық университетінде оқуын жалғастырды. Университетте ол адам және оның өмірлік және әлеуметтік мәселелері бойынша зерттеу топтарын ұйымдастыра бастады. Сило Аргентина, Оңтүстік Америка және Еуропаны аралап, түрлі жұмыстар істеді. 1960 жылы – сол кездегі газеттерде жарияланғандай, "ішкі құндылықтарын қайта қарағаннан" кейін – Аргентина мен Чилиде зерттеу топтарын құра отырып, өз ұсыныстарын жасай бастады. Осы топтардың мүшелерімен бірге қоғамдық лекция ұйымдастырды, алғашында әскери үкімет рұқсат бермегенмен, кейіннен халық көп тұратын жерлерден алыс тауларда өткізуге рұқсат алды. Елге басып кірген әскери диктатуралар Силоның өмірі бойы тұтқындалуы мен қамауда болуына себеп болды. 1969 жылдың 4 мамырында Сило Аконкагуа тауының жанындағы Анд тауларының биік бөлігіндегі Пунта-де-Вакас (Мендоса провинциясы) ауылында жиналған екі жүзге жуық адамға алғаш рет өз идеяларын жариялады, олар уақыт өте келе Гуманистік қозғалыстың негізін құрады. "Азапты жеңу" деп аталған бұл лекциясында ол ауырсыну мен азаптан арылу, өмірдің мәні, зорлық-зомбылық, құштарлық және ләззат сияқты тақырыптарды талқылады. Сило жастық шағынан таныс Ана Луиза Кремаскиге үйленді және екі ұлы – Алехандро мен Федериконы өмірге әкелді, олармен туған қаласында бірге тұрды. 1972 жылы "Ішкі көзқарас" атты кітабы жарық көрді, ал бастапқы топтар әскери диктатуралардың көптеген қатысушыларды эмиграцияға мәжбүр етуінің нәтижесінде басқа елдерге тарады. 70-жылдардың басында Сило қазіргі Жаңа Гуманизм немесе Универсалистік Гуманизм деп танылатын ой-идеологияны құрды және осы ойды іс жүзіге асыруға ұмтылған Гуманистік қозғалысты іске қосты. Бұл ой адамның барлық өмірін қамтиды деуге болады, ол әлеуметтік қана емес, жеке өмірге де қатысты. 80-жылдардан бастап және оның басшылығымен Гуманистік қозғалыс әлемде кеңейе бастады, түрлі ұйымдар мен әрекеттердің майданшалары құрылды: 30-дан астам елде өкілдігі бар Гуманистік партия, Адамның дамуы үшін қоғамдық бірлестік (мәдени ұйым), Мәдениеттердің үйлесімдігі (азаматтық ұйым), Соғыссыз әлем (қарусыздану ұйымы) және Гуманистік зерттеулердің әлемдік орталығы. 1981 жылы ол Еуропа мен Азия қалаларындағы түрлі қоғамдық жиындарда өз ұсыныстарын жариялауға шақырылды. Мадридке, Римге, Барселонаға, кейін Мумбаиге (Үндістан) және Коломбоға (Шри-Ланка) барып, Парижге, содан кейін Сан-Францискоға (Калифорния) және Мехико қаласына оралды. Ол зорлық-зомбылықсыз өмір салтын, азапты жеңуді, басқаларға адал болуды және кінәлілерді іздемеуді баса көрсетті. Осы лекцияларға қатысты ойлары "Сило сөйлейді" кітабында жарияланды. 1993 жылдың 6 қазанында Мәскеуде Силоға КСР Одағы Ғылым академиясының Латын Америкасын зерттеу институтының құрметті докторы атағы берілді. Осы салтанатта ол "диалог шарттары" туралы идеяларын жақтады және сөздерін мыналай аяқтады: "Қазіргі жүйенің құмарлықтарымен тамақтанған сансыз иллюзияларға сенімімізді жоғалтқанша, бүгінгі өркениеттің негізгі мәселелері бойынша толыққанды диалогты көре алмаймыз. Әзірге диалогтың мәні жоқ және ол қоғамның терең мотивациясына байланысты емес. Алайда, әлемнің кейбір бөліктерінде жаңа бір қозғалыс басталып келеді, ол мамандардың диалогынан басталып, бірте-бірте қоғамдық кеңістікке өте бастайды".
Кейінгі жылдар
2002 жылдың басында Сило 32 жыл бойы оның қозғаушы күші болғаннан кейін Гуманистік қозғалыстан зейнеткерлікке шыққандығын жариялады. Ол мұны Гуманистік қозғалыстың бағытын қозғалыстың бас координаторларынан құралған ассамблеяға ауыстыру арқылы іске асырды. 2007 жылдың тамызына қарай осы ассамблеяда 400-ге жуық мүше болды. 2002 жылдың ортасында ол "Силоның хабары" атты кітапты, сонымен қатар тәжірибе мен жол ретінде түсінілетін жазбаларды жариялады. Оның соңғы жобаларының ішінде Аргентина, Чили, Испания, АҚШ, Италия, Үндістан және Египеттегі Оқу және ой-толғаныс парктері деп аталатын кешендердің құрылысына бастама берді. Бұл парктерінің құрылысына ақша ерікті сыйлықтар арқылы жиналды. 21-ші ғасырдың басында ол Пунта-де-Вакасқа бірнеше рет қайтып оралып, келісімге келу, адамның тереңдігі мен қасиеттілігіне қол жеткізу туралы ұсыныстар айтты, өз хабары туралы сөйлеуге шақыруларды қабылдады және Мендосаның сол маңындағы, Буэнос-Айрес, Сантьяго-де-Чили және Кито (Эквадор) сияқты қарапайым жерлерге, отбасылық үйлерге немесе кішкентай залдарға (салиталар) барды. Ол сондай-ақ Лиссабонда, Римде, Солтүстік Италияда және басқа да жерлерде өткізілген шараларға қатысты. Өзінің еңбектерінің айналасында Хабар залдары мен Оқу және ой-толғаныс парктерін ұйымдастырумен қатар, Сило Ла Реха (Буэнос-Айрес), Лас-Манантиалес (Сантьяго-де-Чили), Каркарана (Росарио, Аргентина), Толедо (Испания), Аттильяно (Рим, Италия) және т.б. сияқты жерлердегі ашылу салтанаттарына қатысты. Оның соңғы сөздерінің бірі 2009 жылдың 11 қарашасында Берлинде Нобель бейбіт сыйлығының лауреаттарының саммитінде айтылды. Бұл мүмкіндікті пайдаланып, Сило жаһандық ядролық қарусыздануды сол сәттегі ең маңызды мәселе деп атады. Оның соңғы жылдары Мендоса қаласының шетіндегі Чакрас-де-Корияда өтті. 2010 жылдың 16 қыркүйегінде бір жылдан астам бүйрек ауруынан зардап шеккеннен кейін ол өз үйінде қайтыс болды. Оның тұлғасы, өмірінің соңына дейін, өте даулы болды, өйткені оның ізбасарлары оны "рухани жетекші" деп есептесе, сыншылары оны культ жетекшісі деп атады. Ол өзін "ішкі дін" деп атаған нәрсенің авторы және тәжірибешісі деп сипаттады. Силоның өмірі туралы медиада аз мақалалар мен сұхбаттар жарияланды, бірақ олардың көп бөлігі Чилиде 1990-шы жылдардың басында (демократияға оралумен) телеарналардың ірі ток-шоуларында жарық көрді. Оның өлімінен кейін кейбір мекемелер оның еңбегін мойындады, мысалы Коста-Риканың Заң шығарушы жиналысы.
Психология туралы
Франц Брентано ортағасырлық схоластикадан алған және Эдмунд Гуссерл "Таза феноменологияға және феноменологиялық философияға қатысты идеялар" атты еңбегінде дамытқан сананың мақсаттылығы туралы түсінік Силоның ойлауында маңызды орын алады. Онда ол сезім, қабылдау және қиял арасындағы айырмашылықты көрсетті: ғылыми алғышарттардың дұрыс емес тұжырымдамаларына негізделген, санадан тыс және санасты емес идеяларды эпохалық мифтер ретінде қабылдамай, ол психоиканың және сананың жұмыс істеуінің бір бөлігі ретінде бірмезгілік, импульстар, сана деңгейлері, жауап орталықтары және т.б. зерттеуге назар аударды. Силоның ойлауындағы жаңалық – бейнелеу кеңістігінің анықтамасы.
Rejecting ideas of the unconscious and subconscious as epochal myths based on scientific premises which are incorrectly formulated, it focuses on the study of the co presence, impulses, levels of consciousness, centres of response, etc., as part of the psychism and the functioning of consciousness. What is new in Silo's thinking is the definition of the space of representation:
Адамның жаратылуы туралы
Сило адам туралы түсінігі арқасында академиялық саладан өзгешеленіп, гуманистік қозғалыстың қалыптасуына себепкер болды. Гуманистік қозғалыстың анықтамасы – адамның қажеттіліктерін зерттеп, түсіндіретін және детерминизмнен еркіндікке, яғни жеке және қоғамдық деңгейдегі ауырсыну мен азапты жеңуге жағдай жасайтын адамдар тобы ретінде қарастырылады. Бұл идея адам туралы түсінікпен байланысты:
Жарияланған кітаптары
1979: "Ішкі көзқарас". 1981: "Ішкі ландшафт". 1989: "Жерді адамдану" ("Ішкі көзқарас", "Ішкі ландшафт" және "Адам ландшафтынан" тұрады). 1989: "Басшылыққа алынған тәжірибелер". 1991: "Ой-санаға үлес". 1991: "Жалпы тамыр мифтері". 1993: "Достарымға хаттар". 1993: "Қанатты арыстан күні". 1996: "Жаңа гуманизм сөздігі". 1996: "СИЛО сөйлейді". 1998: "Жалпы жинақы еңбектер" I том. 2002: "Жалпы жинақы еңбектер" II том. 2006: "Психология бойынша жазбалар" (1975, 1976, 1978 және 2006 жылдардағы конференциялар жинағы). 2008: "СИЛО хабары". Бұл кітаптардың барлығы ең көп таралған негізгі тілдерге аударылып, жарияланды.
Сын-пикір және ықпал
1970 жылдардың басында антропология және американдық зерттеулер журналында солшылдардың бір бөлігі Сило мен оның ізбасарларына қарсы науқан бастады, оларды фашизмге және реакциялық қозғалысқа айыптады. Сонымен қатар, католик шіркеуінің консервативті топтары оларды отбасы мен христиандық моральға қауіп төндіреді деп айыптады, бұл туралы сол кездегі Чили газеттерінде жазылған. Силоисттердің пікірінше, бұл науқан Силоның жастар арасындағы өсіп келе жатқан ықпалына және жаңа солшыл, гуманистік, марксистік емес идеологияны ұсынуына реакция болды. Оның ықпалының кең танылуын Аргентинаның Página/12 және Испанияның El País газеттеріндегі некрологтар көрсетті. Соңғысы Силоны "100-ден астам елде миллионға жуық ізбасар жинаған философияның негізін қалаушы" және "Батысқа жат, Шығыстан туғандай көрінетін ерекше тұлға" деп сипаттайды. Ол "адамзат ұлтының" негізі ретінде рухани және әлеуметтік өзгерістерді жариялады. Оның қайтысынан екі ай өткен соң, Аргентинаның Мар-дель-Плата қаласындағы кітап жәрмеңкесінде оның есімі құрметпен еске алынды.