Кіріспе

Ассамнан Мьянмаға дейінгі жолдар, Пангсау асуы немесе Пан Саунг асуы, 3727 фут (1136 м) биіктікте, Үндістан-Мьянма шекарасындағы Паткай тауларының қырлы бөлігінде жатыр. Бұл асу Ассам жазығынан Бирмаға енудің ең оңай жолдарының бірін ұсынады. Ол асудан шығысқа қарай 2 км қашықтықта жатқан, ең жақын бірмелік Пангсау ауылының атымен аталған. Пангсау асуының шығысында Үндістанның даусыз шығыс шегі "Чаукан асуы", ал Чангланг ауданындағы Виджайнагардың шығысында орналасқан.

Ерте дәуір

13 ғасырда Ахом тайпасы, Шан тайпасынан шыққан, Үндістанның Ассам аймағына келіп, қоныс тепкенде осы жолды жиі пайдаланған.

Британдық дәуірі

19 ғасырдың аяғында британдықтар бұл асуды сол кездегі Британ империясының бір бөлігі болған Хукаунг аңғары арқылы Үндістаннан Солтүстік Бирмадағы Миткинаға дейінгі мүмкін темір жол бағыты ретінде қарастырды, бірақ темір жол салынбады. 19 ғасырда британдық теміржол құрылысшылары Үндістан мен Бирма шекарасында, Паткай қырқасында, Аруначал-Прадеш штатының Нампонг және Ассам штатының Тинсукия (Ледо) қалаларынан жоғары орналасқан Пангсау асуын зерттеді. Олар теміржолды Бирмаға дейін және Хукаунг аңғарына дейін салмақ мүмкін екенін анықтады. Бұл ұсыныс қабылданбаса да, британдықтар Ассамнан Солтүстік Бирмаға жол салу үшін Паткай жотасын зерттеді. Британдық инженерлер алғашқы 80 мильді (129 км) жолға арналған бағытты зерттеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл асу Қытайдағы жапондықтарға қарсы күрескен Британдық Үндістан мен Қытайдың ұлттық әскерлерін байланыстырған Стилвелл жолы (Ледо жолы) арқасында танымал болды. АҚШ-тың генерал Джозеф "Винегар Джо" Стилвеллдің әскерлері үшін бұл асу, басқа құрлық жолы – Бирма жолы жапондықтардың шабуылына ұшырағаннан кейін, әуе арқылы тасымалдауға (The Hump) қосымша құрлық жолын салуға тырысқандағы үлкен алғашқы кедергі болды. Стилвелл жолы Ассамдағы Ледо қаласынан басталып, Тирап Гаон, Лехапани, Типонг, Джагун, Джайрампур (Ассам мен Аруначал-Прадеш штатының шекарасы және Ішкі аймақтың басталуы) және Нампонг қалаларынан өтіп, тығыз орманды төбелер арқылы тік көтеріліп, асуға жетті. Ледодан Пангсау асуына дейінгі арақашықтық… Соғыс кезінде асудың тік беткейі мен лайлы топырағы оған көтерілуді қиындыққа толы еткендіктен, ол "Тозақ асуы" деп аталды.

Қазіргі заман

2007 жылдан бері Пангсау асуындағы қысқы фестиваль – Үндістан мен Мьянманың бірлескен 3 күндік жыл сайынғы халықаралық фестивалі. Ол Солтүстік-Шығыс Үндістан мен Мьянманың әртүрлі мәдениеттерін, соның ішінде халық әндерін, билерін, өнерді, қолөнерді, ұлттық тағамдарды, дәстүрлі спорт түрлерін және Танса Нага тайпасының мәдениетін көрсетеді. Фестиваль барысында Танса Ронгранд соғыс биі, Лунгчанг биі, Ванчо биі, Биху биі және бамбук биі сияқты өнер бағдарламалары ұйымдастырылады.