Кіріспе

Ақша-кредит саясаты несие беруді реттеу, оның қолжетімділігі және құнымен айналысады, ал фискалдық саясат үкімет шығындары, салықтар және мемлекеттік қарызды қамтиды. Осы салаларды басқару арқылы Қаржы министрлігі экономикадағы ресурстарды бөлуді реттеді, халық арасындағы табыс пен байлықтың таралуына әсер етті, экономикалық белсенділіктің деңгейін тұрақтандырды және экономикалық өсім мен әл-ауқатты ынталандырды. Қаржы министрлігі соғыстан кейінгі Жапонияның экономикалық өсуінде маңызды рөл атқарды. Ол "өсімді басты міндет санау" қағидасын ұстанып, үкімет шығындарының басым бөлігін капитал жинақтауға жұмсады, сонымен қатар жалпы мемлекеттік шығындарды ең төмен деңгейде ұстады, бұл салықтарды және бюджет тапшылығын азайтып, жеке инвестицияларға көбірек қаражатты қолжетімді етті. Көптеген жапондықтар ақшаларын жинақ шоттарына, әсіресе пошталық жинақ шоттарына салады.

Бюджеттік процесс

Қаржы министрлігінің Бюджет бюросы саяси процестің өзегі болып табылады, өйткені ол жыл сайын ұлттық бюджетті әзірлейді. Бұл жауапкершілік оны мүдделі топтар мен шектеулі қаражат үшін бәсекелесетін басқа министрліктердің басты назарына айналдырады. Бюджеттік процесс әдетте жаңа қаржы жылы 1 сәуірде басталғаннан кейін көп ұзамай басталады. Министрліктер мен мемлекеттік органдар Саясатты зерттеу кеңесімен ақылдасып бюджеттік өтініштерді дайындайды. Әр жылдың күзінде Бюджет бюросының сарапшылары осы өтініштерді жан-жақты қарастырады, ал Қаржы министрлігінің жоғары лауазымды шенеуніктері жаңа бюджеттің жалпы жоспарын және салық түсімдерін бөлуді анықтайды. Қыс айларында, министрліктің бюджет жобасы жарияланғаннан кейін, жеке-жеке парламент депутаттары өз сайлау округтері үшін, ал түрлі министрліктер түзетулер мен қосымша қаржы жөнінде белсенді үгіл-насихат жүргізеді. Коалиция жетекшілері мен Қаржы министрлігінің шенеуніктері бюджеттің соңғы нұсқасын келіседі, ол әдетте қыс соңында парламентте қабылданады. Жалпы алғанда, бұл процесс жапон саяси динамикасының маңызды ерекшелігін көрсетеді: «үйлесім» және «келісім» идеалдарына қарамастан, мүдделер, оның ішінде бюрократиялық мүдделер, ресурстар үшін күшті бәсекелестікке түседі. Саяси лидерлер мен Бюджет бюросының қызметкерлері өзара қанағаттандыратын келісімге жету үшін үлкен шеберлік танытуы керек. «Жапония корпорациясы» бейнесінде үйлесім мен бірауыздық дерлік автоматты түрде жүзеге асырылады деген түсінік, қатал бәсекелестіктің шындығын жоққа шығарады. ХХ ғасырдың соңындағы жүйе саяси шеберлік пен ортақ мүдделерді бағалау арқасында антагонизмдерді азайтуға және топтар арасындағы күш тепе-теңдігін сақтауға сәтті болды. Дегенмен, Жапонияда әлеуметтік теңсіздіктің өсуі және халықтың қартаюы сияқты мәселелер туындағандықтан, бұл жүйе жалғаса ма, жоқ па, әлі белгісіз.

Ұлттық қарыз

2011 жылы Жапонияның мемлекеттік қарызы оның жылдық жалпы ішкі өнімінің 230 пайызын құрады, бұл әлемдегі кез келген елдегі ең жоғары көрсеткіш. Жапон үкіметінің бюджеттік тапшылығы мен мемлекеттік қарыздың өсуін шешу мақсатында 2012 жылдың маусым айында Жапония Парламенті (Диета) ұлттық тұтыну салығын 10%-ға дейін екі есеге көтеру туралы заңды қабылдады. Жаңа заңға сәйкес, салық 2014 жылдың сәуіріне дейін 8%-ға, ал 2015 жылдың қазанына дейін 10%-ға дейін өсірілуі тиіс болды. Алайда, ол кем дегенде 2019 жылдың қазанына дейін кейінге жылдырылды.