Кіріспе

Гүлді өсімдік түрі
Түрлер қорабы
| аты = құм пиязы, рокабол
| таксоны = Allium scorodoprasum
| анасы = Allium subg. Allium
| суреті = Illustration Allium scorodoprasum and Allium porrum0.jpg
| сурет сипаттамасы = Allium scorodoprasum
| күйі = LC
| күй жүйесі = IUCN3.1
| күй дереккөзі =
| авторы = L.
| синонимдер дереккөзі = – Еуразияда кең таралған жабайы пияздың түрі, өсіп-өнімділігі Еуропаның көп бөлігінде, Таяу Шығыста және Кореяда кездеседі. Бұл түрді рокамбола сарымсағымен (A. sativum var. ophioscorodon) шатастыруға болмайды.

Сипаттама

Құмдық пияз – жұмыртқа тәрізді түйіні бар көпжылдық өсімдік. Өсімдік екі-бес сабақсыз жапырақ шығарады, олардың негіздері қабықша тәрізді. Әрбір жапырақ тілімшесі сызықтық, ені 7–20 мм, жазық, бірақ ортасынан жеңіл иілімді, бүтін жиекті және параллель тамырлары бар. Жапырақтың шеттері мен орталық тамыры қолмен ұстағанда кедір-бөдір сезіледі. Гүл сабағы цилиндр тәрізді, биіктігі 1,5 метрге дейін жетеді, ал жоғарғы жартысы жапырақсыз болады. Бүкіл өсімдіктің иісі пиязға ұқсас. Гүлшоғыры – гүлдер ашылғанда кеуіп қалатын қабықшалы жапырақшалармен қоршалған шар тәрізді жиынтық. Әрбір жеке гүл сабақталған және қызғылт түсті гүл қабыршағынан тұрады, ұзындығы 5-7 мм. Алты тостаған жапырақша, алты аталық және үш біріккен аналық торабынан құралған пестиль бар. Гүлдердің арасында көптеген қызғылт түсті пиязшалар араласады. Жемісі – қапшық, бірақ тұқымдары сирек піседі, көбейту көбінесе пиязшалар түсіп, жаңа өсімдіктерге айналу арқылы жүзеге асады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

A. scorodoprasum-ның табиғи өсетін жері ылғалды, кең жапырақты орман, орман шеттері, жағалаулар, төбелі шалғындар және тікбастаулар болып табылады. Бұрын асханада дәмдеуіш ретінде қолданылған, кейде ескі қоныстардың маңында кездеседі.

Өсіру

A. scorodoprasum жеуге жарамды, бірақ сирек өсіріледі, және гүл сабағы Рокамбол сарымсағына қарағанда қысқарақ, ал тісшелері аз және пішіні тұрақсыз болады. Құмдық пияздың да қабығы қою күлгін түсті. Қасқыр сарымсағы (дұрысы - A. ampeloprasum var. ampeloprasum) кейде қателікпен A. scorodoprasum деп сатылады.