Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеміргіштердің түрі
Species of rodent
Еуропалық жер шатырлық бөрік (Spermophilus citellus), сонымен қатар Еуропалық соуслик деп те аталады, Sciuridae тұқымдасына жататын бөрік. Бұл Spermophilus тұқымдасына жататын Еуропадағы сирек түрлердің бірі. Барлық білгірлер сияқты, ол кеміргіштер отрядының мүшесі. Ол Украинаның оңтүстігінен бастап, Кіші Азияға дейін, сондай-ақ Австрия, Чехия, Словакия, Сербия, Грекия, Румыния, Болгария, Солтүстік Македония және Польшаның солтүстігіне дейін Шығыс және Орталық Еуропада кездеседі, бірақ ареалы Карпат тауларымен екіге бөлінеді. Еуропалық жер шатырлық бөрігінің ұзындығы шамамен 30-40 см, ал салмағы шамамен 300-800 грамм. Бұл күндізгі жануар, жайылымдарда немесе шөпті беткейлердегі жеке қуыстарда тіршілік етеді. Олар күндіз тұқымдармен, өсімдіктердің жапырақтары мен тамырларымен немесе ұшпайтын жәндіктермен қоректену үшін шығады. Колониялар күзетшілерді ұстайды, олар хищниктерді көргенде ескертеді, соның салдарынан топ қауіпсіздікке қарай шапқандай жүгіріп кетеді. Жаздың басында 5-8 баладан тұратын бір туыс пайда болады. Еуропалық жер шатырлық бөрік күзден наурызға дейін қыстайды, қыстау мерзімі климатқа байланысты. Олар жаздың соңында қоңыр май қорын жинақтайды.
The European ground squirrel (Spermophilus citellus), also known as the European souslik, is a species from the squirrel family, Sciuridae. It is among the few European species in the genus Spermophilus. Like all squirrels, it is a member of the rodent order. It is to be found in eastern and central Europe from southern Ukraine, to Asia Minor, Austria, the Czech Republic, Slovakia, Serbia, Greece, Romania, Bulgaria, North Macedonia and north as far as Poland but the range is divided in two parts by the Carpathian Mountains. The European ground squirrel grows to a length of approximately and a weight of approximately It is a diurnal animal, living in colonies of individual burrows in pastures or grassy embankments. The squirrels emerge during the day to feed upon seeds, plant shoots and roots or flightless invertebrates. The colonies maintain sentinels who whistle at the sight of a predator, bringing the pack scurrying back to safety. Breeding takes place in early summer when a single litter of five to eight young is borne. The European ground squirrel hibernates between autumn and March, the length of time depending on the climate. In preparation they will build up reserves of brown fat during the late summer.
Сипаттама
Еуропалық жер саяндысы шамамен қоңыр егеуқұйрықтың мөлшерінде болады, ересегінің ұзындығы 20-30 см, ал салмағы 300-500 грамм шамасында. Оның денесі жіңішке, құйрығы қысқа және қалың. Қысқа, тығыз жүні сарғыш-сұр түсті, қызыл реңі бар, арқасында көрінбейтін ақшыл және қара дақтар шашыраңқы орналасқан. Қарны ақшыл, құрсағы құм түсті. Ірі қара көздері басының жоғары жағында орналасқан, ал кішкентай, дөңгелек құлақтары жүнінің ішінде жасырылған. Тіс формуласы: 1/1, 0/0, 2/1, 3/3. Аяқтары күшті, өткір тырнақтары қазуға жақсы бейімделген. Еркектері ұрғашыларынан сәл ірі, ал қалғандары бірдей көрінеді. Еуропалық жер саяндысының өткір дабыл үні бар, ол жақын жердегі барлық саяндыларды жасырынуға шақырады. Одан басқа, ол әртүрлі жұмсақ шырылдау және өксіген дыбыстар шығарады.
The European ground squirrel is about the size of a brown rat, with an adult measuring and a weight of It has a slender build with a short bushy tail. The short dense fur is yellowish grey, tinged with red, with a few indistinct pale and dark spots on the back. The underside is pale with a sandy coloured abdomen. The large dark eyes are placed high on the head and the small, rounded ears are hidden in the fur. The dental formula is 1/1, 0/0, 2/1, 3/3. The legs are powerful with sharp claws well adapted for digging. Males are slightly larger than females otherwise they look alike. The European ground squirrel has a shrill alarm call that will cause all other individuals in the vicinity to dive for cover. It also makes various soft chirruping and growling noises.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Еуропалық жер саяндысы Орталық және Оңтүстік-Шығыс Еуропаға тән, оның ареалы Карпат тауларымен бөлінеді. Оның таралған аймағы Украинаның оңтүстігінде, Кіші Азияда, Австрияда, Чехияда, Словакияда, Венгрияда, Грекияда, Румынияда, Болгарияда, Солтүстік Македонияда және солтүстікке қарай Польшаға дейін созылады. Германия мен Польшада жергілікті түрде жойылып кеткен, бірақ 2005 жылы Польшада жабайы табиғатқа сәтті қайта енгізілді. Кейбір жануарлар Будапешт Ференц Лист халықаралық әуежайынан алынған. Еуропалық жер саяндысының өмір сүру ортасына қатаң талаптары бар. Ол жер асты тоннельдерін қазу үшін қысқа шөпті жерді қажет етеді. Мұндай жағдайлар далалар мен жайылымдарда, құрғақ жағалауларда, спорт алаңдарында, саябақтар мен газонды жерлерде кездеседі. Ауыл шаруашылығы практикасының өзгеруі салдарынан жайылымдар егістік жерлерге және орманға айналғанда немесе жайылым тоқтатылып, шөп өсіп, бұталы жер пайда болғанда бұл жағдайлар жоғалады. Қыс айларында ол жер астына кіретін тесіктерін бітеп, құрғақ өсімдіктерден жасалған ұяда қыстайды. Әрбір жеке саяндыс жеке камерада болады, осы кезеңде дене температурасы 2,0 °C (36 °F) дейін төмендейді және жүрек соғуы минутына бірнеше рет баяулайды. Қысқы ұйқы кезінде саяндыс бірнеше күнге оянып, жазда жинаған май қорын пайдаланады, денесіндегі майдың шамамен 90% -ын жұмсайды. Болгарияда қыстау қыркүйектен наурызға дейін жалғасады.
The European ground squirrel is native to central and southeastern Europe where its range is divided by the Carpathian Mountains. Its range includes land at altitudes of up to in southern Ukraine, Asia Minor, Austria, the Czech Republic, Slovakia, Hungary, Greece, Romania, Bulgaria, North Macedonia and north as far as Poland. It has become locally extinct in Germany and Poland but was reintroduced successfully into the wild in Poland in 2005. Some of the animals were sourced from the Budapest Ferenc Liszt International Airport. The European ground squirrel has very specific habitat requirements. It needs short turf in order to dig its tunnel system. It finds this on the steppes and in pasture, in dry banks, on sports fields, parks and lawns. These conditions are lost when changes in agricultural practice convert grassland into arable land and forest, or grazing ceases and the grass grows coarse and scrubland develops. During the winter it stops up the entrances to its burrow and hibernates in a nest of dry vegetation. Each individual occupies a separate chamber and during this period, the body temperature drops to 2.0 °C (36 °F), and the heart rate slows to a few beats per minute. During hibernation, the squirrel may wake up briefly for a few days and uses up the fat reserves accumulated during the summer, consuming about 90% of the fat stored in the body. In Bulgaria hibernation lasts from September to March.
Өсіру
Көктемде қыстамадан оянғаннан кейін, сәуір немесе мамыр айларында көбейеді. Жүктілік шамамен жиырма алты күнге созылады, ал 5-8 шаға ұяның терең жағында туылады. Олар мүжіксіз және көзі жоқ, көздері шамамен 4 аптада ашылады. Аналығы оларды алты апта бойы бағады, содан кейін ұядан шығуға дайын болады. Олар келесі көктемде жетеліп, 8-10 жылға дейін өмір сүреді.
After emerging from hibernation in the spring, mating takes place during April or May. The gestation period is about twenty six days and five to eight young are born in a chamber deep in the burrow. They are naked and blind and their eyes open at about 4 weeks old. The female feeds them for six weeks and soon after that they are ready to leave the burrow. They reach maturity the following spring and may live for eight to ten years.
Мәртебе
Еуропалық жер қаскыр IUCN-нің Қауіп астындағы түрлердің Қызыл тізімінде жойылуға жақын түр ретінде тіркелген. Бұл себебі, популяциясы төмендеп барады және соңғы он жылда популяциясы 30%-дан астам қысқарды деп саналады. Ең ауыр зардап шеккен аймақтар – ареалдың оңтүстік, солтүстік-батыс және солтүстік бөліктері. Басты қауіптер – шөптекті далалар мен жайылымдардың егістікке немесе орман шаруашылығына айналуы, сондай-ақ шөптекті далаларды тастап, олардың жануарларға қолайсыз биік шөптекті жайылымдар мен бұталы жерлерге айналуы. Қала құрылысы және жол салу кейде популяцияларды бөліп, бос жатқан жерлерді қайта мекендеуге кедеріл келтірді.
The European ground squirrel is listed as being endangered by the IUCN in its Red List of Threatened Species. This is because the population trend is downward and it is believed that, over the last ten years, the population has diminished by more than 30%. The southern and the northwestern and northern parts of the range are most seriously affected. The main threats are the conversion of grassland and pasture to cultivated fields or to forestry, and the abandonment of grassland and its reversion to unsuitable tall grass meadows and bushy habitats that do not suit the animal. Urbanization and road building have sometimes fragmented communities and prevented recolonisation of empty sites.