Кіріспе

Фиктокритика – постмодернистік жазу стилі, оны «Гонзо [журналистика стиліне сілтеме жасап] антропология» деп сипаттауға болады. Бұл стиль факт пен ойдан шығарылған деректерді, этнографиялық байқауларды, архивтік тарихты, әдебиет теориясын және жеке естеліктерді біріктіреді. Фиктокритика – жаңаша жіктеме, сондықтан оның мағынасы әлі де анықталып, қайта қарастырылуда. Фикция, теория және сын арасындағы дәстүрлі шекаралар фиктокритикада жойылады, элементтер бір мәтінде бірігіп, повесть, эссе және сынның аралас формасын құрайды. Осы мәтіндер көбінесе бір оқиғаны баяндай отырып, сонымен бірге нақты аргументтер келтіреді. Олар авангардтық поэзиядан бастап, метафикциялық ойларға дейін жетеді. Бір кезде Жак Деррида мынандай сұрақ қойған:

Біз әдебиетке жататын, бірақ оның шектерін өзгертетін «критикалық» туындыларға атау беруіміз керек. Оған «фиктокритика» деген ат қоюға болар еді, бірақ ол өзі сыни тұрғыдан жазып, кейде ойдан шығарылған дүниелер жасады, мысалы, философиялық аргументтерін келтіре отырып, әңгімелер айтты. Фиктокритиканың тамыры Монтеньге дейін жетеді, кейін Барт арқылы дамып, Том Вольф немесе Джоан Дидионның «Жаңа журналистикасында» өзгеше түс алды. Фиктокритика көбінесе жеңіл әңгімелі стильде жазылады, жергілікті ерекшеліктерді қамтиды, заманауи мәдениет пен медианы қабылдайды. Осы атау мен стиль Австралия мен Канадада зор қызығушылық тудырды. Фиктокритика басқа да формаларда кездесуі мүмкін, мысалы, көркем туындылар түрінде. Патриция Пичини сияқты суретшілер фиктокритикалық диалогта жұмыс істейді, болашақта болуы мүмкін жаратылыстар мен түрлерді ойдан шығарып жасайды. Бүгінде фиктокритиканың белгілі өкілі – Майкл Тауссиг, Колумбия университетінде жұмыс істейтін антрополог, ол фиктокритика тақырыбында лекциялар оқиды.

Танымал мәдениетте

2015 жылғы романтикалық комедиялық фильм «Мэггидің жоспары» Этан Хоук пен Джулианна Мур сомдаған екі университет профессорын көрсетеді, олар фиктокритикалық эсселер мен кітаптар жазады.